Samenvatting Mens en
Maatschappij
Domein ruimte: inhouden
Hoofdstuk 1: Kaart en landschappen
Kaarttechnieken
Atlasgebruik
Hoe zoek ik vlug iets op in de atlas?
o Je zoekt…
Een plaats of gebied met een bekende ligging het kaartenoverzicht/de
kaartwijzer
Een plaats of gebied met een onbekende ligging het register/de index
Een thema over een gebied de inhoudstafel
Lokaliseren
= situeren = de ligging van een plaats in de ruimte bepalen
Plaatsbepaling op aarde
o lokaliseren/situeren = juist ligging aan plaats of land geven
Natuurkundig: bv. Lier ligt aan de Nete
Administratief: bv. Lier ligt in de provincie Antwerpen
Staatkundig: bv. Lier ligt in België
Politiek: bv. Lier ligt in het vrije Westen
Relatieve ligging
Natuurkundige ligging: verwijzend naar natuurkundige elementen.
o Vb. Lier ligt aan de samenvloeiing van de Grote en Kleine Nete.
Administratieve ligging: verwijzend naar administratieve grenzen.
o Vb. Bilzen ligt in de provincie Limburg, arrondissement Tongeren.
Staatkundige ligging: verwijzend naar staats- of gewestgrenzen.
o Vb. Hasselt ligt in België, in het Vlaamse gewest.
Politieke ligging: verwijzend naar politieke blokken.
o Vb. België ligt in het vrije Westen.
Met behulp van (wind)richtingen
o Vb. Hasselt ligt ten noorden van Luik
o Niet gebruiken: boven, onder, links van…
o Wel gebruiken: ten noorden, ten zuiden…
Absolute ligging
Wordt aangegeven door de sterrenkundige ligging.
Men maakt gebruik van een coördinatenstelsel, voorgesteld door een aantal lijnen. Al die
lijnen samen vormen een gradennet bestaande uit:
o Meridianen of lengtecirkels of middagcirkels
Halve cirkels die noord- en zuidpool verbinden
Raken elkaar in de polen
Zijn allemaal even lang
, o Parallellen of breedtecirkels
Volledige cirkels met middelpunt op de aardas
Evenwijdig aan elkaar
Worden kleiner hoe meer ze naar de polen toe gaan
2 bijzondere lijnen
o De meridiaan ven Greenwich (nulmeridiaan):
Verdeelt de aarde in het oostelijk en het westelijk halfrond
o De evenaar (nulparallel):
De langste breedtecirkel
Het evenaarsvlak (equatoriaal vlak) verdeelt de wereldbol in 2 gelijke delen:
het noordelijk en het zuidelijk halfrond
De sterrenkundige ligging (=astronomische ligging) van een punt bepalen:
o Wordt voorgesteld d.m.v. graden°, minuten’, seconden”.
o Oostelijke lengteligging: alles ten oosten van de meridiaan van Greenwich.
↔ Westelijke ligging.
De lengte van een plaats is de boog van de parallel waarop die plaats gelegen
is en de 0-meridiaan
De ligging van een plaats op een meridiaan bepaalt de lengteligging ervan in
graden.
0°-180°O of 0°-180°W
o Noordelijke breedteligging: alles ten noorden van de evenaar.
↔ Zuidelijke breedteligging
De breedte van een plaats is de boog van de meridiaan en de evenaar
Bepaalt in graden
0-90°N of 0-90°Z
o Let op!: we gebruiken niet meer noorderbreedte, oosterlengte… enkel nog noord N,
west W…
Kaart- en schaalgebruik
De schaal wordt weergegeven d.m.v. de lijnschaal en/of de breukschaal (=numerieke schaal).
Werkwijze voor het berekenen van een werkelijke afstand
1. Lokaliseer beide punten op de kaart
2.Meet de afstanden tussen beide punten in 2.Meet de afstanden tussen beide punten in
vogelvlucht vogelvlucht
of
pas deze afstand af met je bladrand of met een
strookje papier
3. Zoek de breukschaal op 3. Zoek de lijnschaal op.
4. Pas nu de regel van 3 toe 4. Leg je lat of strookje papier op de lijnschaal en
1 cm op kaart … cm in werkelijkheid lees onmiddellijk het aantal km of m af
Y cm op kaart Y x … cm in
werkelijkheid
, Opmerking: Opmerking:
Noteer nooit op bord: Let op het juiste beginpunt van de lijnschaal.
1cm = … cm (in werkelijkheid). Soms kom je uit tussen twee getallen: dan moet
je interpoleren
Gebruik altijd een pijltje:
1 cm →… cm (in werkelijkheid).
afstand op kaart afstand in werkelijkheid
4 mm 10 km
1 mm 2,5 km
2500 m
2500000 mm
1/2500000
1:2500000
België in de wereld
België
Algemene gegevens
Oppervlakte van het grondgebied - België en gewesten
Oppervlakte in km²
België (inclusief zeegebied) 33.990
België (landoppervlakte)* 30.528
Brussels Hoofdstedelijk Gewest 162
Vlaams Gewest 13.522
Waals Gewest 16.844
- waarvan Duitstalige Gemeenschap 854
Zeegebied in de Noordzee 3.462
- territoriale wateren 1.445
- continentaal plat 2.017
Lengte van de landsgrenzen (2005)
Maatschappij
Domein ruimte: inhouden
Hoofdstuk 1: Kaart en landschappen
Kaarttechnieken
Atlasgebruik
Hoe zoek ik vlug iets op in de atlas?
o Je zoekt…
Een plaats of gebied met een bekende ligging het kaartenoverzicht/de
kaartwijzer
Een plaats of gebied met een onbekende ligging het register/de index
Een thema over een gebied de inhoudstafel
Lokaliseren
= situeren = de ligging van een plaats in de ruimte bepalen
Plaatsbepaling op aarde
o lokaliseren/situeren = juist ligging aan plaats of land geven
Natuurkundig: bv. Lier ligt aan de Nete
Administratief: bv. Lier ligt in de provincie Antwerpen
Staatkundig: bv. Lier ligt in België
Politiek: bv. Lier ligt in het vrije Westen
Relatieve ligging
Natuurkundige ligging: verwijzend naar natuurkundige elementen.
o Vb. Lier ligt aan de samenvloeiing van de Grote en Kleine Nete.
Administratieve ligging: verwijzend naar administratieve grenzen.
o Vb. Bilzen ligt in de provincie Limburg, arrondissement Tongeren.
Staatkundige ligging: verwijzend naar staats- of gewestgrenzen.
o Vb. Hasselt ligt in België, in het Vlaamse gewest.
Politieke ligging: verwijzend naar politieke blokken.
o Vb. België ligt in het vrije Westen.
Met behulp van (wind)richtingen
o Vb. Hasselt ligt ten noorden van Luik
o Niet gebruiken: boven, onder, links van…
o Wel gebruiken: ten noorden, ten zuiden…
Absolute ligging
Wordt aangegeven door de sterrenkundige ligging.
Men maakt gebruik van een coördinatenstelsel, voorgesteld door een aantal lijnen. Al die
lijnen samen vormen een gradennet bestaande uit:
o Meridianen of lengtecirkels of middagcirkels
Halve cirkels die noord- en zuidpool verbinden
Raken elkaar in de polen
Zijn allemaal even lang
, o Parallellen of breedtecirkels
Volledige cirkels met middelpunt op de aardas
Evenwijdig aan elkaar
Worden kleiner hoe meer ze naar de polen toe gaan
2 bijzondere lijnen
o De meridiaan ven Greenwich (nulmeridiaan):
Verdeelt de aarde in het oostelijk en het westelijk halfrond
o De evenaar (nulparallel):
De langste breedtecirkel
Het evenaarsvlak (equatoriaal vlak) verdeelt de wereldbol in 2 gelijke delen:
het noordelijk en het zuidelijk halfrond
De sterrenkundige ligging (=astronomische ligging) van een punt bepalen:
o Wordt voorgesteld d.m.v. graden°, minuten’, seconden”.
o Oostelijke lengteligging: alles ten oosten van de meridiaan van Greenwich.
↔ Westelijke ligging.
De lengte van een plaats is de boog van de parallel waarop die plaats gelegen
is en de 0-meridiaan
De ligging van een plaats op een meridiaan bepaalt de lengteligging ervan in
graden.
0°-180°O of 0°-180°W
o Noordelijke breedteligging: alles ten noorden van de evenaar.
↔ Zuidelijke breedteligging
De breedte van een plaats is de boog van de meridiaan en de evenaar
Bepaalt in graden
0-90°N of 0-90°Z
o Let op!: we gebruiken niet meer noorderbreedte, oosterlengte… enkel nog noord N,
west W…
Kaart- en schaalgebruik
De schaal wordt weergegeven d.m.v. de lijnschaal en/of de breukschaal (=numerieke schaal).
Werkwijze voor het berekenen van een werkelijke afstand
1. Lokaliseer beide punten op de kaart
2.Meet de afstanden tussen beide punten in 2.Meet de afstanden tussen beide punten in
vogelvlucht vogelvlucht
of
pas deze afstand af met je bladrand of met een
strookje papier
3. Zoek de breukschaal op 3. Zoek de lijnschaal op.
4. Pas nu de regel van 3 toe 4. Leg je lat of strookje papier op de lijnschaal en
1 cm op kaart … cm in werkelijkheid lees onmiddellijk het aantal km of m af
Y cm op kaart Y x … cm in
werkelijkheid
, Opmerking: Opmerking:
Noteer nooit op bord: Let op het juiste beginpunt van de lijnschaal.
1cm = … cm (in werkelijkheid). Soms kom je uit tussen twee getallen: dan moet
je interpoleren
Gebruik altijd een pijltje:
1 cm →… cm (in werkelijkheid).
afstand op kaart afstand in werkelijkheid
4 mm 10 km
1 mm 2,5 km
2500 m
2500000 mm
1/2500000
1:2500000
België in de wereld
België
Algemene gegevens
Oppervlakte van het grondgebied - België en gewesten
Oppervlakte in km²
België (inclusief zeegebied) 33.990
België (landoppervlakte)* 30.528
Brussels Hoofdstedelijk Gewest 162
Vlaams Gewest 13.522
Waals Gewest 16.844
- waarvan Duitstalige Gemeenschap 854
Zeegebied in de Noordzee 3.462
- territoriale wateren 1.445
- continentaal plat 2.017
Lengte van de landsgrenzen (2005)
