Samenvatting Parasitologie - Ombelet - 2025

PARASITOLOGIE
SIEN OMBELET




INLEIDING

 Parasiet = eukaryoten (eencellig of meercellig) die zich in stand houden en
vermenigvuldigen ten koste van ander organisme waarmee wordt samengeleefd
(gastheer)
o Obligaat = afhankelijk van gastheer voor ontwikkelingscyclus  kunnen
NIET overleven zonder gastheer
o Facultatief = kunnen zich als parasiet gedragen maar ook overleven en
voortplanten in omgeving  kunnen WEL overleven zonder gastheer
o Indeling volgens compartiment
 Bloedparasieten
 Diagnose: bloeduitstrijkje
 Systemische symptomen  ernstige ziekte
 GI-parasieten
 Diagnose: stoelgang (parasiet zelf, eieren, cysten)
 Meest voorkomend
 Soms invasieve fase: toch in bloedbaan
 Weefselparasieten
 Diagnose: serologie, biopt, pus, lumbaal vocht
 Moeilijk op te sporen!
 Andere
 Genitaal, urinair, respiratoir
o Ectoparasiet = enkel op buitenkant van gastheer
 Arthropoda = geleedpotigen
 Luizen
 Scabies
o Endoparasiet = in maagdarmkanaal, bloedbaan of weefsels van gastheer
 Protozoa = eencellige parasieten
 Sporediertjes (sporozoa) = niet-motiele ééncelligen
(kunnen NIET bewegen)
o Bloed  malaria
o Weefsel  toxoplasmose
 Amoeben = levende pantoffeldiertjes die wel kunnen
bewegen
 Flagellaten
o Bloed  slaapziekte
 Metazoa = meercellige parasieten (vb: wormen)
 Wormen
o Rondwormen = nematoden
o Platwormen

,  Cestoden = lintwormen
 Trematoden = zuigwormen of botten
 Ectoparasieten
 Gastheer = organisme waarin parasiet verblijft
o Tussengastheer = draagt larven of aseksuele fase
o Eindgastheer = draagt volwassen parasiet of seksuele fase
o Het is beter eindgastheer dan tussengastheer te zijn!
 Minder symptomen, want parasiet wil dat de gastheer lang genoeg
overleeft om zelf ook zo lang mogelijk te leven
 Vector = brengen parasiet rechtstreeks over tussen gastheren
o Kan tussen- of eindgastheer zijn!
o Is voor de parasiet de belangrijkste gastheer!
o Vb: mug, kever
 Reservoir = species (meestal wilde dieren, vee) die de pathogeen dragen maar
(vaak) niet ziek worden

TERMINOLOGIE

 Trofozoïeten = geactiveerd, zich voedend stadium (Grieks trephein = voeden)
 Sporozoïeten = infectieus stadium dat mens infecteert (~ sporen)
 (oö)cysten = infectieus stadium met cystevorm van zygote (hierin kan de
parasiet buiten het lichaam overleven)
o Cyste als beschermlaag rond zygote van parasiet  kan buiten parasiet
overlevne
o Kan men herkennen in stoelgang

DIAGNOSE

 Microscopie ( bacteriologie: enkel zeggen of het gram pos of neg is)
o Expertise nodig
 Serologie (aanmaak AL)
o Enkel nuttig bij ‘invasieve’ fase
 Cave: niet bij alle parasiete is er AL respons!
 In onze setting = diagnostisch
 In tropische setting ≠ diagnostisch (vaak herhaalde infecties)
 Moleculaire detectie (PCR)
o MOEILIJK (hoog staalvolume nodig)
 Antigen detectie: sneltesten
 Eosinofilie
o Cave: NIET bij alle parasitaire infecties (wanneer niet in bloed en weinig
immuunrespons)

BEHANDELING

 Antiparasitaire middelen
o Maar: in aantal veel minder dan AB
o Cave: zijn toxischer voor mens, want doden specifiek eukaryoten die
evolutionair dichter bij mens is dan bacterie of virus
 Antiparasitaire resistentie
o Bij malaria
o Bij worminfecties in dieren, nog niet bij mensen