Samenvatting Sociologie

1ste bachelor criminologie Sociologie prof. Dr. Bart Van De Putte


Hoofdstuk 1: Sociologie, een eerste kennismaking
 De sociologische verbeelding
= individuele gebeurtenissen plaatsen en verklaren vanuit een geheel van sociale
relaties die zelf een specifieke historische oorsprong hebben.

Stap 1: biografie / levensloop
vb. kiezen voor universiteit
Stap 2: linken aan sociale omgeving
vb. bedrijven vragen hooggeschoolden
Stap 3: historisch proces
vb. kennissamenleving door industrialisatie

 We hebben een vrije wil ( = vermogen om zelf oorzaakloos te beslissen ) maar
het wordt beïnvloed door het brein ( bewuste of onbewuste geleider van
politieke / sociale oorzaken )

Omgeving
 Gedrag
= elke actie/reactie van een individu
( lichamelijk, verbaal, gewaarwording ) Sociale interactie Gedrag


- Objectief waarneembare / externe componenten
= door twee individuen waarneembaar (alter & ego)
vb. een gesproken woord, een handdruk

- Subjectief waarneembare / interne componenten
= door één persoon waarneembaar (ego)

a) Motivationele component
verwijst naar de ultieme drijfveren die aanzetten vb. seksuele lust, controle
b) Emotionele component
verwijst naar de innerlijke gevoelens vb. angst, schaamte
c) Cognitieve component
verwijst naar beelden die we vormen van de werkelijkheid
d) Reflexieve component
verwijst naar het beeld dat je van jezelf vormt


 In het echte leven doorkruisen de verschillende componenten elkaar




1

, Handelen
= gedrag met nadrukkelijke gerichtheid

 Sociaal handelen
= handelen waarbij de actor rekening houdt met anderen


Typologie volgens Max Weber

1. Instrumenteel rationeel handelen
= bestaat uit andere mensen en objecten

- Condities / voorwaarden: onwijzigbaar
- Beschikbare middelen: wijzigbaar, men kan kiezen
 Optimalisatie van efficiëntie


2. Waarde rationeel handelen
= bewust geloof in waardevolheid staat centraal (ethische, esthetische, religieuze)

~ volgen van eisen die de actor als bindend ziet
~ volgen van zijn roeping


3. Affectief handelen
= navolgen van gevoelens

- Kan een ongecontroleerde reactie zijn op een bepaalde stimulus
- Kan worden gerationaliseerd


4. Traditioneel handelen
= volgt uit ingeworteld gewoontehandelen (in sociale dimensie, niet individueel)

5. Reflexief handelen
= disruptief, onzeker, breekt de continue lijn van het verleden naar het heden
(stoppen – denken – kiezen )


 Interactie
= handelen van een persoon + de reactie van een andere persoon daarop (betekenis)




2

, - “opdat”-motieven
= ze handelen met een doel ‘opdat’ ze iets realiseren
- “omdat”-motieven


 Conformiteit
= de interactie verloopt volgens de betekenis die beide partners vastknopen aan de
interactie, er is een wederzijds akkoord over wat en hoe het zal gebeuren

Deviantie/afwijking
= wanneer iemand zich niet aan de gemaakte regels houdt

 Samenwerking
= sociale eenheden proberen samen een doel te realiseren (ook conformiteit nodig!)

 Conformiteit en samenwerking zijn de kernobjecten van de sociologie

 Conflict
= twee partijen gaan niet akkoord met hoe een interactie moet verlopen, ze
proberen het via eigen zienswijze te doen

~ zijn noodzakelijk in de samenleving
~ kan positief zijn, stimulus voor nieuwe regels ( VN )

Groepen + groepscohesie door gemeenschappelijke vijand
_ interne dissidentie door externe vijand

 Ruil
= voor beloningen of baten (niet enkel materieel, ook erkenning)
er is vaak een ongelijke verdeling van kosten en baten


 Bouwstenen van de samenleving
‘structuur’ en ‘cultuur’ ontstaan uit interacties

Structuur: geheel van posities van actoren en de vorm van interacties en relaties
tussen die actoren

Cultuur: gedeelde betekenis die mensen aan het handelen en de objecten uit hun
omgeving toekennen

Sociale orde (stabiliteit) Sociale verandering (dynamiek)



3