Samenvatting Levensbeschouwing in het 1ste leerjaar

Levensbeschouwing: filosoferen
met kleuters
1. Filosoferen… enkele kenmerken
 Filosofie
- Liefde (Philo)
- Wijsheid (Sophia)

 De verwondering is het vertrekpunt, en leidt tot het stellen van de vragen
 De rede, de verstandelijke vermogens van de mens staan centraal
- Antwoorden zoeken door logisch nadenken en argumenten aanbrengen

 Filosofie is van nature kritisch ingesteld
- Het vanzelfsprekende, de gangbare mening, alles in vraag stellen.
 Daarom soms als lastig en bedreigend ervaren

 Filosoferen is “dialogisch”
- Filosoof is altijd in gesprek of dialoog
 Met zichzelf, de anderen of filosofische traditie

- Stellen van goede vragen even belangrijk als het vinden van de antwoorden

 Elke mening en elk standpunt wordt onderzocht
- Niets is zomaar “goed” of “fout”

 Filosofische traditie heeft vanaf het begin een pluralistisch karakter
- Geschiedenis filosofie heeft een grote diversiteit en tegengestelde opvattingen

 Over het doel, methode… (wat filosoferen) is, raken mensen het niet eens
 Klassieke thema’s filosoferen
- Wat is schijn en wat is werkelijkheid? Hoe zit de realiteit in elkaar?

 De wieg van de Westerse wijsbegeerte stond in Griekenland

 Filosoof van de Verlichting
- Immanuel Kant
- 1724 – 1804
- Drie filosofische basisvragen
 Wat kunnen we weten?
 Wat moeten we doen?
 Waarop kunnen we hopen?

2. Is filosoferen dan eigenlijk iets voor (jonge) kinderen?
Raakpunten
 Raakpunten

, - Jonge kinderen zijn grote “vraagtaarten”
 Vragen stellen is eigen aan filosoferen

- Kinderen stellen in vraag wat voor ons vanzelfsprekend is geworden
 Ze bezitten de filosofische basishouding van de verwondering
 Ze hebben “eerste naïviteit”: verwondering vanuit onwetendheid en
onbevangenheid

3. Is filosoferen dan eigenlijk iets voor (jonge) kinderen?
Bezwaren
 Verschillen/bezwaren
- Kinderen stellen vragen en verwachten dat volwassenen hen antwoorden kunnen geven
 Beschikken zelf te weinig over levenservaring en kennis om zelf antwoord te vinden
- Kinderen zijn nog “goedgelovig” en niet in staat om kritisch na te denken
- Kinderen zijn nog niet in staat abstract te denken

 J.Piaget (invloedrijke leerpsycholoog)
- 2 – 6 jaar: pre – operationele fase
 Egocentrische wijze van denken, animisme, magische en niet logische manieren van
redeneren.

- 6 – 12 jaar: concreet – operationele fase
 Ontwikkeling van figuratief denken, redeneren naar aanleiding van concrete
voorwerpen, nog geen abstracte begrippen.

4. Is filosoferen dan eigenlijk iets voor (jonge) kinderen?
Tegenargumenten
 Tegenargumenten
- Denken over ontwikkeling in “fasen” moet worden gerelativeerd/genuanceerd
 Werkelijkheid verloopt niet in lijnen

- Onderzoek toont aan dat kinderen beter tot abstract denken en redeneren in staat zijn
dan de fasen – theorieën beweren
 Jonge kinderen gebruikten dezelfde aanpak als volwassenen
 Kinderen kunnen zich bezighouden met onderwerpen ver van hun bed

5. Is filosoferen dan eigenlijk iets voor (jonge) kinderen?
Doelen
 Mogelijk nut? Welke doelen kunnen we bereiken
1. Welbevinden en zelfwaarde – gevoel verhogen
 Kinderen voelen zich beluisterd en serieus genomen in hun vragen en zoektocht naar
antwoorden.
 Geen enkele vraag/antwoord is fout

- Voorwaarde
 Vertrekken vanuit hun interesses, leef- en belevingswereld