Samenvatting Hanteren van paarden | Dierobservatie en handling | Hogeschool Gent | 2025/26// geslaagd bij eerste kans.

Hanteren van paarden
Natuurlijk gedrag en sensorische beleving van paarden
- Geeft inzicht in hun motivatie en angsten
- Helpt hun reactie in bepaalde situaties in te schatten en hierop gepast
reageren
- Stress beperken voor dier en diervriendelijker werken
- Paarden: prooidieren  gedrag gericht op overleving  angst en
waakzaamheid = centrale rol
- Reageren op gevaar door te vluchten  aangestuurd door zenuwstelsel en
stresshormoon (adrenaline en cortisol)
- Hoe sterk een paard reageert hangt af van eerdere ervaringen, training en
gewenning, ras en karakter van paard
- Sociale kuddedieren  groep: duidelijke en stabiele hiërarchie 
onderhouden door subtiele lichaamssignalen (lichaamshouding, stand van
oren en verplaatsingsgedrag)
- In zicht leven op uitgestrekte vlakten  vermogen stil blijven en geen
aandacht van roofdieren trekken van cruciaal belang
- Fysiek geweld komt weinig voor want het zorgt voor verwondingen en die
maken kans op overleven kleiner
- Volwassen hengsten  en agnostisch gedrag kan sterker aanwezig zijn
vooral in aanwezigheid van andere hengsten of merries
- Als paarden te weinig sociaal contact hebben met ander paarden of
mensen= dominant of defensief gedrag
- Zintuigen
 Essentieel voor veilig werken, effectieve training en dierenwelzijn
 Zicht
 Zeer breed gezichtsveld (zijdelingse plaatsing van ogen)
 Zeer gevoelig voor bewegingen in omgeving
 Gunstig voor prooidier
 Beperkt dieptezicht: dieptezicht en afstandsinschatting minder
nauwkeurig door de smalle zone van binoculair zicht (verklaard
waarom ze soms plotseling stoppen bij plotse hoogteverschillen)
 Kleureninzicht: dichromatisch zicht  onderscheiden blauw- en
groentinten maar moeite met roodachtige contrasten
 Schaduwen en contrasten: overgangen van licht naar donker
worden sterk waargenomen  schaduwen, reflecties op natte
plekken kunnen worden geïnterpreteerd als obstakels of gaten 
schrik- of vermijdingsgedrag
 Blinde vlekken: recht voor hun neus en direct achter lichaam 
als object plots vanuit blinde vlek verschijnt kan het een
schrikreactie opwekken
 Gehoor
 Zeer gevoelig  groter frequentiebereik dan mens
 Kunnen oren onafhankelijk bewegen  geluiden uit verschillende
richtingen opvangen
 Gevoelig voor plotse en hoge geluiden
 Lokaliseren van geluidsbron kan moeilijk zijn vooral in onbekende
omgevingen

,  Geur
 Vomeronasaal orgaan (orgaan van jacobson)
 Informatieoverdracht, herkenning van soortgenoten en
beoordeling van stress of voortplantingsstatus
 Flehmenreactie helpt om geurstoffen verder te analyseren
 Angst, stress of bloed kunnen bij andere paarden stressreacties
veroorzaken
 Belang voor omgang met paarden
 Kennis over zintuigen  rustig, voorspelbaar en veilig te
benaderen
 Stress vermindert
 Risico op ongelukken neemt af
 Alert zijn op mogelijke gevaren zonder ze te overdrijven 
achterhand is risico
- Benaderen van een paard
 Rustige en kalme manier
 Steeds langs schouder benaderen
 Hoofd fixeren door rechterarm op neus plaatsen
 Halster over oren van paard

Verplaatsen van paarden
- Rekening houden met natuurlijk gedrag en sociale structuur  voelen zich
het veiligste in nabijheid van soortgenoten
- Sociale isolatie: stressvol en kan leiden tot verhoogde waakzaamheid,
verzet of vluchtgedrag
- Prooidieren die van nature geneigd zijn zich te verplaatsen weg van de
drijvende druk of vermeende bedreiging
- In aantal situaties verdient drijven de voorkeur boven leiden  beter
aansluit bij natuurlijk gedrag en minder fysieke fixatie (context )
- Drijven van paarden
 Vrijheid van beweging: duidelijke en logische looproute zien  gevoel
vast te zitten of geen uitweg te hebben: leiden tot blokkeren, steigeren
of paniek  open zichtlijnen en voldoende ruimte zijn van essentieel
belang
 Rustig en voorspelbaar werken: paarden reageren sterk op lichaamstaal
van begeleider
 Vluchtzone en balaspunt
 Vluchtzone: persoonlijke ruimte  mens daarbinnen gaat zal
paard afstand proberen creëren  grootte verschilt per paard en
wordt beïnvloed door:
 Mate van socialisatie met mensen
 Eerdere ervaringen
 Temperament en ras
 Omgeving (onbekend?)
 Balanspunt: ligt vaak thv schouder  door hier bewust gebruik
van te maken kan je richting en tempo sturen zonder fysiek
contact