Hoofdstuk 9: Lichamelijkheid en identiteit
Kritische filosofie (2e helft 20e eeuw):
Rol van de filosofie: kritische analyse van praktijken in de samenleving
Medische terrein: genetica, biotechnologie, neurowetenschappen
onderworpen aan filosofische vragen
Impact van medische evoluties op de mens
Een samenleving vol ethische imperatieven
“ het medische kunnen is een maatschappelijk moeten geworden”
- houdt het verband dat de medische wereld ons heel veel
mogelijkheden biedt op bepaalde ziektes, designbabys, het moeten
gaat over de impliciete dwang om gezond te zijn
Impact van medische evoluties op de mens:
De mens wordt steeds meer ‘manager’ van zijn gezondheid
Medicalisering = de medische wereld grijpt heel scherp in op ons individueel
leven
Gezondheidsobsessie
Pascal Bruckner:
Gij zult gelukkig zijn! (L’euphorie perpétuelle)
Ironie van ‘geluk en gezondheid’ in de samenleving
Recht op zelfontplooiing en gezondheid is (maatschappelijke) plicht
geworden:
- We moeten gelukkig zijn
- Sociale status afhankelijk van fitheid en gezond zijn
Zoektocht naar geluk vertaalt zich in obsessie met ongeluk
Pascal: juist omdat we zo gelukkig willen zijn, zijn we juist het ongelukkigste
dat we al geweest zijn
, Citaat 1:
“Het genot is een zorgelijke aangelegenheid geworden die zichzelf voor zijn
eigen rechtbank veroordeelt, niet in naam van God of de eerbaarheid, maar van
zijn eigen ontoereikendheid, want het is nooit sterk genoeg, nooit voldoet het
aan de verwachtingen. De eens zo onverzoenlijke doodsvijanden moraal en geluk
zijn met elkaar versmolten; tegenwoordig is het immoreel om niet gelukkig te
zijn […]”
Genieten vandaag de dag = op het einde van de dag je niet schuldig voelen
We zijn geobsedeerd met onze gezondheid (vb: op restaurant is het
tegenwoordig belangrijker dat het gezond is, dan dat het lekker is)
We moeten onszelf ontplooien en verwerkelijken + gezonder: we moeten
bijna hele tijd de druk voelen om gezond te zijn + ons hele tijd ziek voelen
Citaat 2:
“Dit heeft zich vertaald in de inlijving door het therapeutische domein van alles
wat tot dan toe deel uitmaakte van het goede leven: collectieve rituelen en
genoegens worden omgezet in zorgen en getaxeerd op basis van hun nut of
schadelijkheid. Aangepast is beter dan smakelijk en geijkt beter dan afwijkend.
Voedsel wordt niet langer onderverdeeld in lekker en vies, maar in gezond en
ongezond”
Wat is het goede leven? Ongezond leven
We zijn zodanig geobsedeerd met gezond zijn, dat we in supermarkten
kijken op etiketten, op restaurant het gezondste pakken …
“Dit heeft zich vertaald in de inlijving door het therapeutische domein van
alles wat tot dan toe deel uitmaakte van het goede leven” - het
“therapeutische domein” (de logica van gezondheid, zelfverbetering,
psychologisch welzijn, enz.) alles is gaan overnemen wat vroeger gewoon
tot het goede, plezierige leven behoorde
“collectieve rituelen en genoegens worden omgezet in zorgen en getaxeerd
op basis van hun nut of schadelijkheid” - Waar men vroeger gewoon genoot
van een maaltijd, een glas wijn of een feest, bekijkt men zulke dingen nu
door een gezondheidsbril
“Aangepast is beter dan smakelijk en geijkt beter dan afwijkend” - het is
belangrijker om “aangepast” te zijn aan de normen van gezondheid en
correct gedrag dan om echt te genieten of jezelf te zijn.
“Voedsel wordt niet langer onderverdeeld in lekker en vies, maar in gezond
en ongezond” - We spreken niet meer over wat we lekker vinden, maar over
wat goed of slecht voor ons is
Kritische filosofie (2e helft 20e eeuw):
Rol van de filosofie: kritische analyse van praktijken in de samenleving
Medische terrein: genetica, biotechnologie, neurowetenschappen
onderworpen aan filosofische vragen
Impact van medische evoluties op de mens
Een samenleving vol ethische imperatieven
“ het medische kunnen is een maatschappelijk moeten geworden”
- houdt het verband dat de medische wereld ons heel veel
mogelijkheden biedt op bepaalde ziektes, designbabys, het moeten
gaat over de impliciete dwang om gezond te zijn
Impact van medische evoluties op de mens:
De mens wordt steeds meer ‘manager’ van zijn gezondheid
Medicalisering = de medische wereld grijpt heel scherp in op ons individueel
leven
Gezondheidsobsessie
Pascal Bruckner:
Gij zult gelukkig zijn! (L’euphorie perpétuelle)
Ironie van ‘geluk en gezondheid’ in de samenleving
Recht op zelfontplooiing en gezondheid is (maatschappelijke) plicht
geworden:
- We moeten gelukkig zijn
- Sociale status afhankelijk van fitheid en gezond zijn
Zoektocht naar geluk vertaalt zich in obsessie met ongeluk
Pascal: juist omdat we zo gelukkig willen zijn, zijn we juist het ongelukkigste
dat we al geweest zijn
, Citaat 1:
“Het genot is een zorgelijke aangelegenheid geworden die zichzelf voor zijn
eigen rechtbank veroordeelt, niet in naam van God of de eerbaarheid, maar van
zijn eigen ontoereikendheid, want het is nooit sterk genoeg, nooit voldoet het
aan de verwachtingen. De eens zo onverzoenlijke doodsvijanden moraal en geluk
zijn met elkaar versmolten; tegenwoordig is het immoreel om niet gelukkig te
zijn […]”
Genieten vandaag de dag = op het einde van de dag je niet schuldig voelen
We zijn geobsedeerd met onze gezondheid (vb: op restaurant is het
tegenwoordig belangrijker dat het gezond is, dan dat het lekker is)
We moeten onszelf ontplooien en verwerkelijken + gezonder: we moeten
bijna hele tijd de druk voelen om gezond te zijn + ons hele tijd ziek voelen
Citaat 2:
“Dit heeft zich vertaald in de inlijving door het therapeutische domein van alles
wat tot dan toe deel uitmaakte van het goede leven: collectieve rituelen en
genoegens worden omgezet in zorgen en getaxeerd op basis van hun nut of
schadelijkheid. Aangepast is beter dan smakelijk en geijkt beter dan afwijkend.
Voedsel wordt niet langer onderverdeeld in lekker en vies, maar in gezond en
ongezond”
Wat is het goede leven? Ongezond leven
We zijn zodanig geobsedeerd met gezond zijn, dat we in supermarkten
kijken op etiketten, op restaurant het gezondste pakken …
“Dit heeft zich vertaald in de inlijving door het therapeutische domein van
alles wat tot dan toe deel uitmaakte van het goede leven” - het
“therapeutische domein” (de logica van gezondheid, zelfverbetering,
psychologisch welzijn, enz.) alles is gaan overnemen wat vroeger gewoon
tot het goede, plezierige leven behoorde
“collectieve rituelen en genoegens worden omgezet in zorgen en getaxeerd
op basis van hun nut of schadelijkheid” - Waar men vroeger gewoon genoot
van een maaltijd, een glas wijn of een feest, bekijkt men zulke dingen nu
door een gezondheidsbril
“Aangepast is beter dan smakelijk en geijkt beter dan afwijkend” - het is
belangrijker om “aangepast” te zijn aan de normen van gezondheid en
correct gedrag dan om echt te genieten of jezelf te zijn.
“Voedsel wordt niet langer onderverdeeld in lekker en vies, maar in gezond
en ongezond” - We spreken niet meer over wat we lekker vinden, maar over
wat goed of slecht voor ons is
