Bloedleer
H1: Algemene inleiding
1. Definities
- Hematologie = leer v/h bloed (samenstelling & eigenschappen)
- Laboratoriumhematologie; 4 onderdelen:
1. Hemocytometrie: fysische &/of chemische metingen v/h bloed
2. Hemato-morfologie: bestudeert de vorm v. bloedcellen d.m.v. kleuringen
3. Hemostase: bestudeert de processen die gebeuren bij bloedstolling
4. Immuno-hematologie: bestudeert immunologische aspecten v.
bloedcellen & bloedplasma
2. Samenstelling v/h bloed
- 8% v/h lichaamsgewicht
- 45% cellulaire structuren
° Erytrocyten (RBC -> vervoeren O & CO2)
° Leukocyten (WBC -> afweermechanisme)
° Trombocyten (Bloedplaatjes -> stolling)
- 55% bloedplasma
° 90% H2O
° 2% anorganische stoffen
° 8% eiwitten: albumine, globulines, fibrinogeen
- Serumeiwitten
° Albumine: - osmotische druk in stand houden
- transport v. hormonen, vetzuren, Ca,…
° Globulines: - alfa & bèta: transport
- gamma: antisttoffen
° Elektroforese : 5 bandjes = scheidingstechniek o.i.v. elektrische spanning
,3. Functies van bloed
1) Zuurstofverbinding, afvoer CO2 & transport
2) Stabilisering pH, H2O -& zoutbalans
3) Bescherming bloedvaten
4) Afweerreactie
5) Stabilisering v/d lichaamstemperatuur
4. Hemodynamica
- Lichaamscirculatie
° L hartkamer: O2-rijk bloed
- Longcirculatie
° R hartkamer: O2-arm bloed
- Coronaire circulatie
° Kransslagaders
- Bouwschema v/d grote & kleine circulatie zijn ong. identiek
- Bloedvaten: ° Arteries
° Arteriolen
° Capillairen
° Venuolen
° Venen
5. Bloedafname
- Menselijke vergissingen / technische fouten (stalen verwisselen, uitkomst
verkeerd doorgegeven,...)
- Pre-analytische <-> post-analytische fase
<->
,- Pre-analytische aspecten (invloeden)
° Fysiologische variatie = dag/nacht ritme (leukocyten#, menstruele
cyclus, Fe-stofwisseling)
° Dieet (Fe, vitamineB12, foliumzuur)
° Zwangerschap
° Medicatie
° Voorbereiden v/d patiënt (10min zelfde positie)
° Invloed v/d houding (lopend naar liggend)
- Manieren v. bloedafname
1. Elleboogplooi -> Veneus
2. Vingertop, oorlel, babyhiel -> Capillair
3. Liesslagader -> Arterieel
-> hielprik: screeningtest op metabole aandoeningen bij pasgeborene
- Vroeger: in hiel
- Nu: in handpalm (minder pijnlijk)
- Serum:
° Clot activator: versnelt het stollingsproces
° Gel separator: komt tss. serum & stolsel te liggen
- Plasma of volbloed
° Gebruik v. anticoagulantia (antistollingsmiddel / bloedverdunners)
° Soorten:
- EDTA: celtelling, microscopie, flowcytometrie
- Citraat: stollingstesten
- Lithium-heparine: alternatief vr. serum
- Na fluoride/kalium oxalaat buis: bepaling glucose
, 6. Anticoagulantia
1. Binding v. Ca-ionen -> EDTA-zouten, citraat
-> werking: vormt complexen met ionen
2. Remming v. trombine -> heparine
-> werking: bindt bloed aan antitrombine & versterkt inhiberende werking v.
deze stof
7. Bewerken en bewaren
- Scheiding cellen en plasma
° Centrifugeren: zo snel mogelijk om invloed v/h bewaren te elimineren
- Bewaarcondities
° Max 24u op 4°C
° Morfologisch onderzoek: mag tot 8u na afname MAAR na 6u al morf.
veranderingen in leukocyten
° Kwantitatief onderzoek: 2-3u na afname
H1: Algemene inleiding
1. Definities
- Hematologie = leer v/h bloed (samenstelling & eigenschappen)
- Laboratoriumhematologie; 4 onderdelen:
1. Hemocytometrie: fysische &/of chemische metingen v/h bloed
2. Hemato-morfologie: bestudeert de vorm v. bloedcellen d.m.v. kleuringen
3. Hemostase: bestudeert de processen die gebeuren bij bloedstolling
4. Immuno-hematologie: bestudeert immunologische aspecten v.
bloedcellen & bloedplasma
2. Samenstelling v/h bloed
- 8% v/h lichaamsgewicht
- 45% cellulaire structuren
° Erytrocyten (RBC -> vervoeren O & CO2)
° Leukocyten (WBC -> afweermechanisme)
° Trombocyten (Bloedplaatjes -> stolling)
- 55% bloedplasma
° 90% H2O
° 2% anorganische stoffen
° 8% eiwitten: albumine, globulines, fibrinogeen
- Serumeiwitten
° Albumine: - osmotische druk in stand houden
- transport v. hormonen, vetzuren, Ca,…
° Globulines: - alfa & bèta: transport
- gamma: antisttoffen
° Elektroforese : 5 bandjes = scheidingstechniek o.i.v. elektrische spanning
,3. Functies van bloed
1) Zuurstofverbinding, afvoer CO2 & transport
2) Stabilisering pH, H2O -& zoutbalans
3) Bescherming bloedvaten
4) Afweerreactie
5) Stabilisering v/d lichaamstemperatuur
4. Hemodynamica
- Lichaamscirculatie
° L hartkamer: O2-rijk bloed
- Longcirculatie
° R hartkamer: O2-arm bloed
- Coronaire circulatie
° Kransslagaders
- Bouwschema v/d grote & kleine circulatie zijn ong. identiek
- Bloedvaten: ° Arteries
° Arteriolen
° Capillairen
° Venuolen
° Venen
5. Bloedafname
- Menselijke vergissingen / technische fouten (stalen verwisselen, uitkomst
verkeerd doorgegeven,...)
- Pre-analytische <-> post-analytische fase
<->
,- Pre-analytische aspecten (invloeden)
° Fysiologische variatie = dag/nacht ritme (leukocyten#, menstruele
cyclus, Fe-stofwisseling)
° Dieet (Fe, vitamineB12, foliumzuur)
° Zwangerschap
° Medicatie
° Voorbereiden v/d patiënt (10min zelfde positie)
° Invloed v/d houding (lopend naar liggend)
- Manieren v. bloedafname
1. Elleboogplooi -> Veneus
2. Vingertop, oorlel, babyhiel -> Capillair
3. Liesslagader -> Arterieel
-> hielprik: screeningtest op metabole aandoeningen bij pasgeborene
- Vroeger: in hiel
- Nu: in handpalm (minder pijnlijk)
- Serum:
° Clot activator: versnelt het stollingsproces
° Gel separator: komt tss. serum & stolsel te liggen
- Plasma of volbloed
° Gebruik v. anticoagulantia (antistollingsmiddel / bloedverdunners)
° Soorten:
- EDTA: celtelling, microscopie, flowcytometrie
- Citraat: stollingstesten
- Lithium-heparine: alternatief vr. serum
- Na fluoride/kalium oxalaat buis: bepaling glucose
, 6. Anticoagulantia
1. Binding v. Ca-ionen -> EDTA-zouten, citraat
-> werking: vormt complexen met ionen
2. Remming v. trombine -> heparine
-> werking: bindt bloed aan antitrombine & versterkt inhiberende werking v.
deze stof
7. Bewerken en bewaren
- Scheiding cellen en plasma
° Centrifugeren: zo snel mogelijk om invloed v/h bewaren te elimineren
- Bewaarcondities
° Max 24u op 4°C
° Morfologisch onderzoek: mag tot 8u na afname MAAR na 6u al morf.
veranderingen in leukocyten
° Kwantitatief onderzoek: 2-3u na afname
