HC3 Crisis en trauma
20/03/2026
Crisis en psychotrauma
Crisis: acute hulpbehoevende situatie waar onmiddellijk hulp bij nodig is
Tijdelijk
Plots
Verwarring en desorganisatie
Uitlokkende factor – bedreiging
Coping ontoereikend
Maximale ontvankelijk (zintuigen staan op scherp, alles is intenser)
Gevolgen: + of – (crisisreactie kan positief zijn => bv. terugvechten, voorkomen dat
het erger wordt)
Beleving: lichamelijk, emotioneel, ≠ cognitief (niet meer helder nadenken, emotiegestuurd en
lichamelijk beleven en handelen)
Draaglast (hoe zwaar alle prikkels zijn) – draagkracht (hoeveel kan je aan) – omgevingssteun
(hulp die je krijgt)
Draaglast > draagkracht + omgevingssteun = CRISIS
Crisistypologie: accidentele (plots, onverwachts) vs. ontwikkelingscrisis (te verwachten)
Zwangerschap + bevalling => ontwikkelingscrisis
Doodgeboorte => accidentele crisis (hogere kwetsbaarheid)
Rol van vroedvrouw: proberen de omgevingssteun verhogen
Veiligheid creëren, vaardigheden behandelteam, belang van protocol
Slechtnieuwsgesprek: emotionele klap, hulp opvangen bij klap, zoeken naar oplossingen voor
probleem
Trauma vanuit neurobiologisch perspectief
Crisis wordt uitgelokt door sensorische prikkels, die komen via perifere
zenuwstelsel de hersenen binnen
Amygdala: emotionele centrum van hersenen, overreactie van emotie
Hypocampus: boomvormige structuur rond amygdala, emotionele filter
Prefrontale cortex: creëert samenhangend beeld van alle prikkels en
denkt hierbij na
Motorische kwab: nadenken omzetten in het doen
Temporale kwab: opslaan in het geheugen
Crisis: extreem veel emotie door amygdala, hypocampus filtert wel maar nog steeds veel
emotie, prefrontale cortex kan hier weinig mee omdat het zo emotioneel geladen is =>
kan geen helder beeld vormen => helder nadenken lukt niet meer, motorische cortex
maakt geen logische handeling, temporale kwab slaat wel op maar niet helder en volledig
‘Window of tollerance” / “tolerantievenster” (arousal = prikkel)
20/03/2026
Crisis en psychotrauma
Crisis: acute hulpbehoevende situatie waar onmiddellijk hulp bij nodig is
Tijdelijk
Plots
Verwarring en desorganisatie
Uitlokkende factor – bedreiging
Coping ontoereikend
Maximale ontvankelijk (zintuigen staan op scherp, alles is intenser)
Gevolgen: + of – (crisisreactie kan positief zijn => bv. terugvechten, voorkomen dat
het erger wordt)
Beleving: lichamelijk, emotioneel, ≠ cognitief (niet meer helder nadenken, emotiegestuurd en
lichamelijk beleven en handelen)
Draaglast (hoe zwaar alle prikkels zijn) – draagkracht (hoeveel kan je aan) – omgevingssteun
(hulp die je krijgt)
Draaglast > draagkracht + omgevingssteun = CRISIS
Crisistypologie: accidentele (plots, onverwachts) vs. ontwikkelingscrisis (te verwachten)
Zwangerschap + bevalling => ontwikkelingscrisis
Doodgeboorte => accidentele crisis (hogere kwetsbaarheid)
Rol van vroedvrouw: proberen de omgevingssteun verhogen
Veiligheid creëren, vaardigheden behandelteam, belang van protocol
Slechtnieuwsgesprek: emotionele klap, hulp opvangen bij klap, zoeken naar oplossingen voor
probleem
Trauma vanuit neurobiologisch perspectief
Crisis wordt uitgelokt door sensorische prikkels, die komen via perifere
zenuwstelsel de hersenen binnen
Amygdala: emotionele centrum van hersenen, overreactie van emotie
Hypocampus: boomvormige structuur rond amygdala, emotionele filter
Prefrontale cortex: creëert samenhangend beeld van alle prikkels en
denkt hierbij na
Motorische kwab: nadenken omzetten in het doen
Temporale kwab: opslaan in het geheugen
Crisis: extreem veel emotie door amygdala, hypocampus filtert wel maar nog steeds veel
emotie, prefrontale cortex kan hier weinig mee omdat het zo emotioneel geladen is =>
kan geen helder beeld vormen => helder nadenken lukt niet meer, motorische cortex
maakt geen logische handeling, temporale kwab slaat wel op maar niet helder en volledig
‘Window of tollerance” / “tolerantievenster” (arousal = prikkel)
