TANDCARIËS MECHANISME PREVENTIE
= bacteriële ziekte Acidogene theorie o Voldoende poetsen: tandplak en
met beschadiging 1) bacteriën en voedselresten hechten voedselresten w vw, minder
van glazuur en aan glazuur zuurprod dr bacteriën en
dentine 2) vorming tandplak speeksel bufert beter met minder
3) bacteriën metabolisme produceert tandplak
zuren o Frequentie van suikerinname
4) kritische pH 5,5 bereikt in plaque verminderen, minder zuur
5) demineralisatie + diffunderen uit o Fluoride ionen in tandenpasta,
plaque naar speeksel (weg) beter bestand tegen aidogene
6) pH stijgt tot neutrale pH ontkalking, omdat het minder
7) remineralisatie (onvolledig) oplosbaar is in zuur dan Calcium
➔ Ontkalking glazuur ! Fluorosis bij teveel fluoride kan
➔ Langdurig plaques = tandsteen men permanente krijtachtige vlekken
vormen
GINGIVITIS DEF/SYMPT OORZ/BEH
= Ontsteking van tandvlees Oorzaak
Roodheid, zwelling, bloedend bij aanraking Tandplaque
Acute gingivitis Bij chronsche gingivitis, verergering/ => Slechte mondhygiëne, slechte
opstoten vullingen, roken bevorderen
Zwangerschaps- Gebeurt bij zwangerschap ook (n bij gezond vorming
gingivitis tandvlees)
Behandeling
Paradontitis Uitgebreide gingivitis met schade aan chloorhexidine/hexetidine
tandkas, soms pockets vorming door (disinfecterende mondspoeling)
loslatend tandvlees (plek voor plaque) Elimineren tandplaque en steen +
soms chirurgisch zieke weefsel
Halitose /pockets vw
= Slechte adem geur
Door slecte mondhygiëne, gingivitis,
paradontitis, NKO infecties, GIS ziektes,
tongbeslag of GM die monddroogte
veroorzaken (anticholinergica)
HYPOSIALIE DEF/OORZ GEVOLG/BEH
= Minder speeskselproductie Gevolgen
Oorzaken Tandcariës, candidase (schimmelinfectie),
Radiotherapie hals/hoofd slik/kauw problemen
Anticholinergica Behandeling
Dehdratatie Water drinken, suikervrije kauwgom,
Auto-immuunziektes (Sjörgen) speekselvervangers en goede mondhygiëne
(preventie cariës)
, Pathofysiologie IV gastrologie ziektes overzicht
BOF PAROTITIS DEF/OORZ/PREV SMPT/BEH
Door bofvirus = Ontsteking oorspeekselklier Symptomen
(glandula parotis) Zwelling, pijn, malaise en koorts
orchitis (ontsteking testes) Behandeling
lagere fertiliteit Symptomatische bestrijding,
Lage prevalentie dankzij vaccin vr kortswering, spontaan herstel na 1-2
kinderen/babys weken
FARGINGO-TONSILLITIS DEF BEH
Ontsteking amandelen ‘angina’ Pijnstilling en rust 7-10 dagen
Viraal → 50% bacteriële Verhoogd risico complicaties → antibiotica
surinfectie Bij bv peritonsillair abces
Symptomen → Keelpijn, moeizaam slikken,
malaise (koorts, hoofdpijn,
spierpijn) lymfeklierzweliing en
halitose soms
DYSFAGIE OORZAKEN SYMPT/EXTRA
=slikprobleem Neuromusculaire afwijkingen Aantasting plexus Auerbach
MS, ALS, Parkinson Dilatatie oesophagus
Achalasie verstoorde ontspanning gastro-oesofageale Toenemende moeilijkheid van slikken
sfincter
Slokdarmspasmen en stricturen
Door chronische oesofagitis door Pyrosis (zuurbranden)
insufficiëntie van gastro-oesofageale sfincter
= reflux
Zenker’s divertikel
Uitstulping van slokdarm, drukt slokdarm Initieel asymptomatisch, erna dysfagie
dicht
Mechanische obstructie
tumor/zwelling door ontstekingen Halitose door onverteerde resten
Psychologische stress Verbonden gewichtsverlies → maligniteit
DIAGNOSE
• Barium cinematografie: bariumpap + radiografie
In beeld brengen van slikproces
! niet te vloeibaar, kan aspireren in long
• Slokdarmmanometrie: druksensor + sonde
Opsporen van incongruenties in peristaltiek
• Gastroscopie: endoscoop ( camera + buis)
Anatomische afwijkingen opsporen (oesofagitis, slokdarmvarices, een maagzweer
(maagulcus), een tumor of een maagbloeding)
AFTEN DEF/PREV OORZ/BEH
= kleine pijnlijke grijswitte/gelige erosies aan Slechte modhygiëne, overgvoeligheid aan
mucosa v/d mond voedseldelen, hormonale verschillen, stress en
Begin: blaasje mindr weerstand
Eind: oppervlakkige ulceraties met rode rand Herstel
Prevalentie 20% Spontaan na 1-2 weken, lidocaïne gel vr pijnstilling
2
, DEF/PREV VERLOOP REFLUX-OESOFAGITIS
= Door maagsap gevormde schade aan LES (sfincter) sterk genoeg tegen intra-abdominale druk (zitten,
slokdarmmucosa, lang aangehouden buigen)
irritatie = ontsteking Diafragmapijlers houden gastro-oesofageale sfincter in sifvorm
Chronisch → Barrett oesofagus (premaligne!)
Prevalentie: 20% → oesophaguscarcinoma
OORZAKEN SYMPT/DIAGN BEHANDELING
Anti-refluxmechanisme faalt • Pyrosis (zuurbranden) Levensstijladviezen
- Neurologisch ongecoördineerde relaxatie • Regurgitatie (reflux) - vermijd vette voeding,
LES • Dysfagie bruisende dranken, alcohol,
- Lage basistonus LES • Retrosternale pijn nicotine
- Hoge intra-abdom druk (zwanger, • Prikkelhoest - eet minder frequenter
obesitas, strakke kledij) • Tandbederf en halitose - vermageren (maag nr onder)
- trage peristaltiek • Piepende ademhaling, GM
autonome neuropathie, GM die astmatiforme - antacida: alginezuur, rennie,
maaglediging vertragen (anticholinergica, opstoten magaldraat
tricycl antidepressiva, dopamine Diagnose - H²-receptor antagonisten
antagonisten) Klinisch-amnestisch ranitidine
- hiatus hernia/hernia diafragmatica Gastroscopie - Protonpompinhibitoren
(opening diafragma, uitpuiling maag in Slokdarm pH-metrie (24u) omeprazol, pantoprazol
borstholte) Bij hernia
- hoge maagzuursecretie stress, roken en - Nissen operatie
alcohol ➔ ! dysfagie erna
- irritatie door alcohol, pikante voeding,
nicotine
Ulcus Pepticum SYMPT/MECH Diagnose
- Peptische ulcera - Symptoomloos Gastroscopie
- Ulcus duodeni - hevige pijn/bloedingen Visible vessel, bloedvat zichtbaar in
ulcuskrater
Verdediging mucosa door aangetastte mucosalaag met
onvoldoende → in cc met blote zenuwen en bloedvaten Behandeling
maagsap Levensstijladviezen
Protonpompinhibitoren, pantoprazol en
omeprazol
+ antibiotica bij bacteriële oorzaak
Helicobacter pylori infectie Bacterie bevat urease enzym (niet bij o Biopsiename bij gastroscopie
Prevalentie: 20% Be/NL, mens) o Antigenen in stoelgang
75% Azië, N en Z Amerika en Ureum → ammoniak + CO2 o Ureumademtest =Radioactief ureum
mediterrane landen (via neutralisatie zure maagsap daar tot radioactief CO2 uitgeademd en
overleven) gemeten
3
= bacteriële ziekte Acidogene theorie o Voldoende poetsen: tandplak en
met beschadiging 1) bacteriën en voedselresten hechten voedselresten w vw, minder
van glazuur en aan glazuur zuurprod dr bacteriën en
dentine 2) vorming tandplak speeksel bufert beter met minder
3) bacteriën metabolisme produceert tandplak
zuren o Frequentie van suikerinname
4) kritische pH 5,5 bereikt in plaque verminderen, minder zuur
5) demineralisatie + diffunderen uit o Fluoride ionen in tandenpasta,
plaque naar speeksel (weg) beter bestand tegen aidogene
6) pH stijgt tot neutrale pH ontkalking, omdat het minder
7) remineralisatie (onvolledig) oplosbaar is in zuur dan Calcium
➔ Ontkalking glazuur ! Fluorosis bij teveel fluoride kan
➔ Langdurig plaques = tandsteen men permanente krijtachtige vlekken
vormen
GINGIVITIS DEF/SYMPT OORZ/BEH
= Ontsteking van tandvlees Oorzaak
Roodheid, zwelling, bloedend bij aanraking Tandplaque
Acute gingivitis Bij chronsche gingivitis, verergering/ => Slechte mondhygiëne, slechte
opstoten vullingen, roken bevorderen
Zwangerschaps- Gebeurt bij zwangerschap ook (n bij gezond vorming
gingivitis tandvlees)
Behandeling
Paradontitis Uitgebreide gingivitis met schade aan chloorhexidine/hexetidine
tandkas, soms pockets vorming door (disinfecterende mondspoeling)
loslatend tandvlees (plek voor plaque) Elimineren tandplaque en steen +
soms chirurgisch zieke weefsel
Halitose /pockets vw
= Slechte adem geur
Door slecte mondhygiëne, gingivitis,
paradontitis, NKO infecties, GIS ziektes,
tongbeslag of GM die monddroogte
veroorzaken (anticholinergica)
HYPOSIALIE DEF/OORZ GEVOLG/BEH
= Minder speeskselproductie Gevolgen
Oorzaken Tandcariës, candidase (schimmelinfectie),
Radiotherapie hals/hoofd slik/kauw problemen
Anticholinergica Behandeling
Dehdratatie Water drinken, suikervrije kauwgom,
Auto-immuunziektes (Sjörgen) speekselvervangers en goede mondhygiëne
(preventie cariës)
, Pathofysiologie IV gastrologie ziektes overzicht
BOF PAROTITIS DEF/OORZ/PREV SMPT/BEH
Door bofvirus = Ontsteking oorspeekselklier Symptomen
(glandula parotis) Zwelling, pijn, malaise en koorts
orchitis (ontsteking testes) Behandeling
lagere fertiliteit Symptomatische bestrijding,
Lage prevalentie dankzij vaccin vr kortswering, spontaan herstel na 1-2
kinderen/babys weken
FARGINGO-TONSILLITIS DEF BEH
Ontsteking amandelen ‘angina’ Pijnstilling en rust 7-10 dagen
Viraal → 50% bacteriële Verhoogd risico complicaties → antibiotica
surinfectie Bij bv peritonsillair abces
Symptomen → Keelpijn, moeizaam slikken,
malaise (koorts, hoofdpijn,
spierpijn) lymfeklierzweliing en
halitose soms
DYSFAGIE OORZAKEN SYMPT/EXTRA
=slikprobleem Neuromusculaire afwijkingen Aantasting plexus Auerbach
MS, ALS, Parkinson Dilatatie oesophagus
Achalasie verstoorde ontspanning gastro-oesofageale Toenemende moeilijkheid van slikken
sfincter
Slokdarmspasmen en stricturen
Door chronische oesofagitis door Pyrosis (zuurbranden)
insufficiëntie van gastro-oesofageale sfincter
= reflux
Zenker’s divertikel
Uitstulping van slokdarm, drukt slokdarm Initieel asymptomatisch, erna dysfagie
dicht
Mechanische obstructie
tumor/zwelling door ontstekingen Halitose door onverteerde resten
Psychologische stress Verbonden gewichtsverlies → maligniteit
DIAGNOSE
• Barium cinematografie: bariumpap + radiografie
In beeld brengen van slikproces
! niet te vloeibaar, kan aspireren in long
• Slokdarmmanometrie: druksensor + sonde
Opsporen van incongruenties in peristaltiek
• Gastroscopie: endoscoop ( camera + buis)
Anatomische afwijkingen opsporen (oesofagitis, slokdarmvarices, een maagzweer
(maagulcus), een tumor of een maagbloeding)
AFTEN DEF/PREV OORZ/BEH
= kleine pijnlijke grijswitte/gelige erosies aan Slechte modhygiëne, overgvoeligheid aan
mucosa v/d mond voedseldelen, hormonale verschillen, stress en
Begin: blaasje mindr weerstand
Eind: oppervlakkige ulceraties met rode rand Herstel
Prevalentie 20% Spontaan na 1-2 weken, lidocaïne gel vr pijnstilling
2
, DEF/PREV VERLOOP REFLUX-OESOFAGITIS
= Door maagsap gevormde schade aan LES (sfincter) sterk genoeg tegen intra-abdominale druk (zitten,
slokdarmmucosa, lang aangehouden buigen)
irritatie = ontsteking Diafragmapijlers houden gastro-oesofageale sfincter in sifvorm
Chronisch → Barrett oesofagus (premaligne!)
Prevalentie: 20% → oesophaguscarcinoma
OORZAKEN SYMPT/DIAGN BEHANDELING
Anti-refluxmechanisme faalt • Pyrosis (zuurbranden) Levensstijladviezen
- Neurologisch ongecoördineerde relaxatie • Regurgitatie (reflux) - vermijd vette voeding,
LES • Dysfagie bruisende dranken, alcohol,
- Lage basistonus LES • Retrosternale pijn nicotine
- Hoge intra-abdom druk (zwanger, • Prikkelhoest - eet minder frequenter
obesitas, strakke kledij) • Tandbederf en halitose - vermageren (maag nr onder)
- trage peristaltiek • Piepende ademhaling, GM
autonome neuropathie, GM die astmatiforme - antacida: alginezuur, rennie,
maaglediging vertragen (anticholinergica, opstoten magaldraat
tricycl antidepressiva, dopamine Diagnose - H²-receptor antagonisten
antagonisten) Klinisch-amnestisch ranitidine
- hiatus hernia/hernia diafragmatica Gastroscopie - Protonpompinhibitoren
(opening diafragma, uitpuiling maag in Slokdarm pH-metrie (24u) omeprazol, pantoprazol
borstholte) Bij hernia
- hoge maagzuursecretie stress, roken en - Nissen operatie
alcohol ➔ ! dysfagie erna
- irritatie door alcohol, pikante voeding,
nicotine
Ulcus Pepticum SYMPT/MECH Diagnose
- Peptische ulcera - Symptoomloos Gastroscopie
- Ulcus duodeni - hevige pijn/bloedingen Visible vessel, bloedvat zichtbaar in
ulcuskrater
Verdediging mucosa door aangetastte mucosalaag met
onvoldoende → in cc met blote zenuwen en bloedvaten Behandeling
maagsap Levensstijladviezen
Protonpompinhibitoren, pantoprazol en
omeprazol
+ antibiotica bij bacteriële oorzaak
Helicobacter pylori infectie Bacterie bevat urease enzym (niet bij o Biopsiename bij gastroscopie
Prevalentie: 20% Be/NL, mens) o Antigenen in stoelgang
75% Azië, N en Z Amerika en Ureum → ammoniak + CO2 o Ureumademtest =Radioactief ureum
mediterrane landen (via neutralisatie zure maagsap daar tot radioactief CO2 uitgeademd en
overleven) gemeten
3
