Histopathologie: pathologie van de cel
H1: Adaptatie van cellulaire groei en differentiatie
Enkele begrippen
Homeostase = evenwicht tussen functie en structuur, cel kan dus perfecte functie uitvoeren
Fysiologische stimuli: in gezonde toestand
Als homeostase verstoord is:
Pathologische stimuli: ziekte
Adaptatie = reversibele functionele en structurele respons → nieuwe steady state
Cel zal zich aanpassen en naar een nieuwe homeostase gaan
Grenzen bereikt en het is onvoldoende: celschade ( reversibel of irreversibel)
Stimuli kan van in begin schadelijk zijn dus direct leiden tot celschade
Irreversibel moet eindigen in celdood, anders kan kanker ontstaan ( DNA-mutatie)
Soms kunnen adaptatie mechanismen leiden tot kanker
Adaptatie van cellulaire groei en differentiatie
Reversibele respons op extreme fysiologische stress of pathologische stimuli
Veranderingen in celgroei, celgrootte of differentiatie
Intracellulaire accumulatie
Diverse moleculaire mechanismen
Hypertrofie
= toename van de celgrootte en dus van het volume van het orgaan
Geen zwelling!! actieve synthese van structurele componenten en zal toenemen
van de functie
fysiologisch of pathologisch:
– toegenomen functionele behoefte
– specifieke hormonale stimulatie
voorbeelden: fysiologisch: bodybuilder
pathologisch: harthypertrofie
Fysiologische hypertrofie Pathologische hypertrofie
verandering uterus na zwangerschap Normaal myocyt van de hartspier
1
,Myometrium voor zwangerschap
- spoelvormige kernen Reden
Cardiocyten gaan meer componenten
- weinig cytoplasma hypertrofie:
aanmaken hypertrofie
- dicht bij elkaar hormonaal
Lumen linkerventrikel veel dikker
Myometrium na zwangerschap
- hoevelheid cytoplasma↑
- celkernen uit elkaar gedrukt
Hyperplasie
= toename van het aantal cellen in een orgaan of weefsel
Proliferatie van mature cellen onder invloed van groeifactoren of regeneratie afkomstig van
stamcellen
door overmatige proliferatie: aanleiding tot aanmaken van tumorcellen
hyperplasie kan niet in het hart voorkomen
bij uterus is het een combinatie van hypertrofie en hyperplasie
1. fysiologische hyperplasie
o hormonale hyperplasie
o compensatoire hyperplasie
2. pathologische hyperplasie
o extreme hormonale stimulatie of groeifactoren
o normale controlemechanismen van celgroei (bv kanker)
2
,borstklier Borstklier bij borstvoeding
- Tussenliggende stroma is
afgenomen
- Meer tubuli + celrijker
Cfr hypertrofie: - cellen puilen uit +wordt groter naar de luminale zijde
compensatoire hyperplasie ~ Griekse mythe
o lever: als stuk lever werd weggenomen, dan is het mogelijk dat het deel dat
overblijft de functionele massa hersteld ( enkel als hypocyten = levercellen,
nog gezond zijn)
o daarom kan men dus een lever aan iemand doneren
Endometrium:
- Normaal: klierbuisjes met stroma
- Hyperplasie: klierbuisjes toenemen
tov stroma
= endometriumcarcinoom
Verlies van proliferatie:
kwaadaardig
Verruca vulgaris = wrat
- Inwerking groeifactoren van het humaan
papiloma virus (HPV)
- Dikke en veel cellagen
3
, Atrofie
= afname van volume van een orgaan of weefsel door afname in celgrootte en aantal cellen
- Verminderde eiwitsynthese en verhoogde eiwitafbraak in de cellen
- Fysiologisch of pathologisch
- Oorzaken:
o Verminderde werkbelasting
o Denervatie atrofie ( denervatie = verlies van zenuwen)
o Ischemie = onvoldoende bloedvoorziening
o Onvoldoende voeding
o Verlies van endocriene stimulatie
o Druk
Borstklier bij post-menopauzale
vrouw
Veel stimuli vallen weg
(bv hormonen)
Vooral vetten
Klierbuizen veeeeel
minder
borstklier
Metaplasie
= reversibele wijzigen waarbij een gedifferentieerd celtype vervangen wordt door een ander
gedifferentieerd celtype (adaptatie)
- Start vanuit precursor cellen (stamcellen/reservecellen in het epitheel,
ongedifferentieerde mesenchymale cellen in bindweefsel)
- Onder invloed van cytokines, groeifactoren en extracellulaire matrix componenten
- Vaak van cilinder naar plaveiselcelepitheel ( vaak door schade, bv rokers)
Voorbeeld rokers: mucuslaag met trilharen ( functie: longen zuiver houden)
Bij rokers zal het epitheel metaplaseren naar plaveiselcelepitheel
Dit epitheel is meer beschermd tegen sigarettenrook MAAR verlies van functie
trilharen + veroorzaken kanker
Squameuze metaplasie bij rokers
- Functieverlies
- Maligne transformatie mogelijk
4
H1: Adaptatie van cellulaire groei en differentiatie
Enkele begrippen
Homeostase = evenwicht tussen functie en structuur, cel kan dus perfecte functie uitvoeren
Fysiologische stimuli: in gezonde toestand
Als homeostase verstoord is:
Pathologische stimuli: ziekte
Adaptatie = reversibele functionele en structurele respons → nieuwe steady state
Cel zal zich aanpassen en naar een nieuwe homeostase gaan
Grenzen bereikt en het is onvoldoende: celschade ( reversibel of irreversibel)
Stimuli kan van in begin schadelijk zijn dus direct leiden tot celschade
Irreversibel moet eindigen in celdood, anders kan kanker ontstaan ( DNA-mutatie)
Soms kunnen adaptatie mechanismen leiden tot kanker
Adaptatie van cellulaire groei en differentiatie
Reversibele respons op extreme fysiologische stress of pathologische stimuli
Veranderingen in celgroei, celgrootte of differentiatie
Intracellulaire accumulatie
Diverse moleculaire mechanismen
Hypertrofie
= toename van de celgrootte en dus van het volume van het orgaan
Geen zwelling!! actieve synthese van structurele componenten en zal toenemen
van de functie
fysiologisch of pathologisch:
– toegenomen functionele behoefte
– specifieke hormonale stimulatie
voorbeelden: fysiologisch: bodybuilder
pathologisch: harthypertrofie
Fysiologische hypertrofie Pathologische hypertrofie
verandering uterus na zwangerschap Normaal myocyt van de hartspier
1
,Myometrium voor zwangerschap
- spoelvormige kernen Reden
Cardiocyten gaan meer componenten
- weinig cytoplasma hypertrofie:
aanmaken hypertrofie
- dicht bij elkaar hormonaal
Lumen linkerventrikel veel dikker
Myometrium na zwangerschap
- hoevelheid cytoplasma↑
- celkernen uit elkaar gedrukt
Hyperplasie
= toename van het aantal cellen in een orgaan of weefsel
Proliferatie van mature cellen onder invloed van groeifactoren of regeneratie afkomstig van
stamcellen
door overmatige proliferatie: aanleiding tot aanmaken van tumorcellen
hyperplasie kan niet in het hart voorkomen
bij uterus is het een combinatie van hypertrofie en hyperplasie
1. fysiologische hyperplasie
o hormonale hyperplasie
o compensatoire hyperplasie
2. pathologische hyperplasie
o extreme hormonale stimulatie of groeifactoren
o normale controlemechanismen van celgroei (bv kanker)
2
,borstklier Borstklier bij borstvoeding
- Tussenliggende stroma is
afgenomen
- Meer tubuli + celrijker
Cfr hypertrofie: - cellen puilen uit +wordt groter naar de luminale zijde
compensatoire hyperplasie ~ Griekse mythe
o lever: als stuk lever werd weggenomen, dan is het mogelijk dat het deel dat
overblijft de functionele massa hersteld ( enkel als hypocyten = levercellen,
nog gezond zijn)
o daarom kan men dus een lever aan iemand doneren
Endometrium:
- Normaal: klierbuisjes met stroma
- Hyperplasie: klierbuisjes toenemen
tov stroma
= endometriumcarcinoom
Verlies van proliferatie:
kwaadaardig
Verruca vulgaris = wrat
- Inwerking groeifactoren van het humaan
papiloma virus (HPV)
- Dikke en veel cellagen
3
, Atrofie
= afname van volume van een orgaan of weefsel door afname in celgrootte en aantal cellen
- Verminderde eiwitsynthese en verhoogde eiwitafbraak in de cellen
- Fysiologisch of pathologisch
- Oorzaken:
o Verminderde werkbelasting
o Denervatie atrofie ( denervatie = verlies van zenuwen)
o Ischemie = onvoldoende bloedvoorziening
o Onvoldoende voeding
o Verlies van endocriene stimulatie
o Druk
Borstklier bij post-menopauzale
vrouw
Veel stimuli vallen weg
(bv hormonen)
Vooral vetten
Klierbuizen veeeeel
minder
borstklier
Metaplasie
= reversibele wijzigen waarbij een gedifferentieerd celtype vervangen wordt door een ander
gedifferentieerd celtype (adaptatie)
- Start vanuit precursor cellen (stamcellen/reservecellen in het epitheel,
ongedifferentieerde mesenchymale cellen in bindweefsel)
- Onder invloed van cytokines, groeifactoren en extracellulaire matrix componenten
- Vaak van cilinder naar plaveiselcelepitheel ( vaak door schade, bv rokers)
Voorbeeld rokers: mucuslaag met trilharen ( functie: longen zuiver houden)
Bij rokers zal het epitheel metaplaseren naar plaveiselcelepitheel
Dit epitheel is meer beschermd tegen sigarettenrook MAAR verlies van functie
trilharen + veroorzaken kanker
Squameuze metaplasie bij rokers
- Functieverlies
- Maligne transformatie mogelijk
4
