VOL-VCA - Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden 2026 Stuvia
VOL-VCA – Veiligheid voor Operationeel
Leidinggevenden 2026
Complete samenvatting van de examenstof VOL-VCA (Veiligheid voor Operationeel
Leidinggevenden): bevoegdheden en verantwoordelijkheden, veilig gedrag en
risicobeheersing, en de nieuwe eindtermen 2026 inclusief noodprocedures — met 3
praktijkcasussen, oefenvragen met uitleg en examenstrategie.
Overzicht
Het VOL-VCA-examen bestaat uit 60 vragen in 60 minuten (vanaf de vernieuwde
eindtermen 2026)
Cesuur (slaaggrens): 65%
Bedoeld voor operationeel leidinggevenden (ploegbazen, voormannen, teamleiders) in
risicovolle sectoren
Vanaf 1 januari 2026 gelden nieuwe eind- en toetstermen, met onder meer nieuwe
aandacht voor noodprocedures en incidentenbestrijding
1. Bevoegdheden, verantwoordelijkheden en
certificering
Bevoegdheden van de Arbeidsinspectie
• De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de naleving van de
Arbeidsomstandighedenwet en kan optreden bij overtredingen, waaronder het
opleggen van boetes of het stilleggen van werkzaamheden.
Verantwoordelijkheden van de werkgever
• De werkgever is verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving, het uitvoeren van
een RI&E, het verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen en het geven van
voorlichting en instructie aan werknemers.
VGM-taken van de leidinggevende
• De operationeel leidinggevende is verantwoordelijk voor veiligheid, gezondheid en
milieu (VGM) op de werkvloer: toezicht houden, instrueren, corrigeren van onveilig
gedrag en het signaleren van risico's.
VCA/VCU/VCO-certificering
• VCA (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) is een
certificeringssysteem voor bedrijven; VCU geldt voor uitzendorganisaties en VCO
voor opdrachtgevers. Deze certificeringen tonen aan dat een organisatie structureel
aandacht besteedt aan veiligheid.
Pagina 1 van 15
, VOL-VCA - Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden 2026 Stuvia
2. Veilig gedrag bevorderen en risicobeheersing
Toolboxmeetings
• Een toolboxmeeting is een kort, gericht overleg over een specifiek
veiligheidsonderwerp, bedoeld om medewerkers actief bij veiligheid te betrekken en
bewustwording te vergroten.
Werkplekinspecties
• Regelmatige werkplekinspecties helpen onveilige situaties en gedragingen tijdig te
signaleren en te corrigeren voordat er een incident ontstaat.
LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse)
• De LMRA is een korte risicobeoordeling die een werknemer vlak voordat hij aan een
taak begint zelf uitvoert, om te controleren of de situatie nog veilig is om te starten.
Risicoanalyse en taakrisicoanalyse (TRA)
• Een taakrisicoanalyse brengt voorafgaand aan een specifieke taak de risico's stap
voor stap in kaart en bepaalt welke beheersmaatregelen nodig zijn.
Het V&G-jaarplan
• Het veiligheids- en gezondheidsjaarplan beschrijft de doelstellingen en concrete
acties van een organisatie op het gebied van veiligheid en gezondheid voor het
komende jaar.
Pagina 2 van 15
VOL-VCA – Veiligheid voor Operationeel
Leidinggevenden 2026
Complete samenvatting van de examenstof VOL-VCA (Veiligheid voor Operationeel
Leidinggevenden): bevoegdheden en verantwoordelijkheden, veilig gedrag en
risicobeheersing, en de nieuwe eindtermen 2026 inclusief noodprocedures — met 3
praktijkcasussen, oefenvragen met uitleg en examenstrategie.
Overzicht
Het VOL-VCA-examen bestaat uit 60 vragen in 60 minuten (vanaf de vernieuwde
eindtermen 2026)
Cesuur (slaaggrens): 65%
Bedoeld voor operationeel leidinggevenden (ploegbazen, voormannen, teamleiders) in
risicovolle sectoren
Vanaf 1 januari 2026 gelden nieuwe eind- en toetstermen, met onder meer nieuwe
aandacht voor noodprocedures en incidentenbestrijding
1. Bevoegdheden, verantwoordelijkheden en
certificering
Bevoegdheden van de Arbeidsinspectie
• De Nederlandse Arbeidsinspectie houdt toezicht op de naleving van de
Arbeidsomstandighedenwet en kan optreden bij overtredingen, waaronder het
opleggen van boetes of het stilleggen van werkzaamheden.
Verantwoordelijkheden van de werkgever
• De werkgever is verantwoordelijk voor een veilige werkomgeving, het uitvoeren van
een RI&E, het verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen en het geven van
voorlichting en instructie aan werknemers.
VGM-taken van de leidinggevende
• De operationeel leidinggevende is verantwoordelijk voor veiligheid, gezondheid en
milieu (VGM) op de werkvloer: toezicht houden, instrueren, corrigeren van onveilig
gedrag en het signaleren van risico's.
VCA/VCU/VCO-certificering
• VCA (Veiligheid, Gezondheid en Milieu Checklist Aannemers) is een
certificeringssysteem voor bedrijven; VCU geldt voor uitzendorganisaties en VCO
voor opdrachtgevers. Deze certificeringen tonen aan dat een organisatie structureel
aandacht besteedt aan veiligheid.
Pagina 1 van 15
, VOL-VCA - Veiligheid voor Operationeel Leidinggevenden 2026 Stuvia
2. Veilig gedrag bevorderen en risicobeheersing
Toolboxmeetings
• Een toolboxmeeting is een kort, gericht overleg over een specifiek
veiligheidsonderwerp, bedoeld om medewerkers actief bij veiligheid te betrekken en
bewustwording te vergroten.
Werkplekinspecties
• Regelmatige werkplekinspecties helpen onveilige situaties en gedragingen tijdig te
signaleren en te corrigeren voordat er een incident ontstaat.
LMRA (Laatste Minuut Risico Analyse)
• De LMRA is een korte risicobeoordeling die een werknemer vlak voordat hij aan een
taak begint zelf uitvoert, om te controleren of de situatie nog veilig is om te starten.
Risicoanalyse en taakrisicoanalyse (TRA)
• Een taakrisicoanalyse brengt voorafgaand aan een specifieke taak de risico's stap
voor stap in kaart en bepaalt welke beheersmaatregelen nodig zijn.
Het V&G-jaarplan
• Het veiligheids- en gezondheidsjaarplan beschrijft de doelstellingen en concrete
acties van een organisatie op het gebied van veiligheid en gezondheid voor het
komende jaar.
Pagina 2 van 15
