OG11 Instrumentele bevalling
03/11/2025
Wat is een kunstverlossing?
Een bevalling/verlossing waarbij hulpmiddelen worden gebruikt om baby te helpen geboren te
worden. Dit gebeurt wanneer vaginale bevalling moeilijk verloopt of niet vanzelf kan worden
afgerond. Hierbij wordt door middel van vacuüm- of forcipale extractie uitdrijving wordt
bespoedigd
Wat zijn de voorwaarden voor een kunstverlossing?
Voorwaarden om kunstverlossing uit te voeren:
Hoofdligging
Volledige ontsluiting
Gebroken vliezen
Geen bekende ernstige cefalopelviene disproportie
Grootste diameter foetale hoofd voorbij bekkeningang en foetale scalp t.h.v. of onder
spinae ischiadicae
Bereidheid te stoppen bij falen!
Lege blaas
Voorbereid zijn op schouderdystocie
Pediater moet aanwezig zijn
Uitleg aan patiënte en partner
Van elke kunstverlossing wordt een gedetailleerd verslag in het dossier genoteerd, men
noteert: indicaties, indaling en stand van hoofd bij aanvang, gebruikt materiaal en aantal
tracties.
Welke soorten zijn er, materiaal, indicaties, contra-indicaties,
aandachtspunten?
Fundusdruk
Er is onvoldoende bewijs over schadelijke effecten en over voordelen van fundusdruk
Met beide handen, vlak en gespreid over fundus over een zo groot mogelijk oppervlak
Drukken tijdens contractie
Maximaal 3 contracties
Duwen in de richting van voeten van de vrouw
Lithotomiepositie
Indicaties: uitputting, foetale nood…
Richtlijn: niet doen!
Vacuümextractie
Wat
Het kunstmatig beëindigen van bevalling door toepassing van vacuüm-principe waardoor
tractie op foetale schedel kan worden uitgeoefend om het hoofd te laten geboren worden
Materiaal
Nu worden vacuümcups gebruikt van metaal of van flexibele of harde kunststof
Extracties met softcup mislukken vaker dan die met metalen cups
Voordeel softcups: brengen minder schade toe aan foetale hoofd
o Softcups vormen daarom alternatief bij uitgangsvaccuüm met stand Aav
o Metalen cups en cups van harde kunststof hebben voorkeur bij andere indalingen en
posities van foetale hoofd
o Wegwerp of herbruikbaar
, OG11 Instrumentele bevalling
03/11/2025
Vorm
Metalen cups => paddenstoel
Softcups => klok (Malmoström)
Trekkracht van vacuümcup met vorm van paddenstoel is groter dan van die met klokvorm
Kiwi-vacuümextractor
o Cup van kunststof in paddenstoelvorm
o Handmatig te bedienen, aangrijpingspunt dicht bij foetaal hoofd
o Risico op verlies van vacuüm en afschieten door vruchtwater en bloed dat in dunne
slang komt
o Diameter cup: 50mm
o 5-stapstechniek voor Kiwi:
Palpeer flexiepunt en bereken afstand voor cupinsertie
Breng cup in met glijmiddel en draai tot groefje op 12u staat
Manoeuvreer cup over flexiepunt
Pomp vacuüm (groene zone, +/- 600mmHg), controleer dat geen vaginaweefsel
aangezogen wordt
Gebruik vingertip en duim-vinger-techniek om tractie in de bekkenas uit te voeren
Afmetingen
Bij vacuümdruk van 0.8kg/cm2 zal er bij cup met paddenstoelvorm met diameter van 5cm
trekkracht mogelijk zijn van 15.7kg OF cup van 6cm 22.6kg
Vacuümdruk
In het algemeen wordt vacuümdruk van 0.8kg/cm 2 (600mmHg) aangeraden
Lage druk => meer risico op afschieten
Hoge druk => meer risico op beschadiging van foetale huid en hersenbloedingen
Direct aanzuigen tot 0.8kg/cm2 gaat sneller en even effectief en veilig als vacuümdruk in
stappen ophogen
Contra-indicaties
Onervaren arts
Onmogelijkheid om cup juist te plaatsen
Onbekende positie van hoofd
Afwijkende ligging/presentatie (aangezichtsligging – dwars – stuit)
Gekend of vermoed coagulatiedefect
Prematuriteit <34w (= relatieve contra-indicatie)
Vacuüm is meest succesvol wanneer cup over het flexipunt staat
Flexiepunt ligt op de middellijn, 3cm voor posterieure fontanel
Goed geplaatste cup ligt dus over posterieure fontanel met sagittale sutuur naar het
midden van de cup
Aandachtspunten
Max 4 tracties
o 1e tractie voor flexie en geringe indaling
o 2e tractie voor het hoofd op bekkenbodem
o 3e tractie expulsie
Er mag niet meer dan 2 keer opnieuw gepositioneerd worden als cup afschiet
Forceps
Wat
03/11/2025
Wat is een kunstverlossing?
Een bevalling/verlossing waarbij hulpmiddelen worden gebruikt om baby te helpen geboren te
worden. Dit gebeurt wanneer vaginale bevalling moeilijk verloopt of niet vanzelf kan worden
afgerond. Hierbij wordt door middel van vacuüm- of forcipale extractie uitdrijving wordt
bespoedigd
Wat zijn de voorwaarden voor een kunstverlossing?
Voorwaarden om kunstverlossing uit te voeren:
Hoofdligging
Volledige ontsluiting
Gebroken vliezen
Geen bekende ernstige cefalopelviene disproportie
Grootste diameter foetale hoofd voorbij bekkeningang en foetale scalp t.h.v. of onder
spinae ischiadicae
Bereidheid te stoppen bij falen!
Lege blaas
Voorbereid zijn op schouderdystocie
Pediater moet aanwezig zijn
Uitleg aan patiënte en partner
Van elke kunstverlossing wordt een gedetailleerd verslag in het dossier genoteerd, men
noteert: indicaties, indaling en stand van hoofd bij aanvang, gebruikt materiaal en aantal
tracties.
Welke soorten zijn er, materiaal, indicaties, contra-indicaties,
aandachtspunten?
Fundusdruk
Er is onvoldoende bewijs over schadelijke effecten en over voordelen van fundusdruk
Met beide handen, vlak en gespreid over fundus over een zo groot mogelijk oppervlak
Drukken tijdens contractie
Maximaal 3 contracties
Duwen in de richting van voeten van de vrouw
Lithotomiepositie
Indicaties: uitputting, foetale nood…
Richtlijn: niet doen!
Vacuümextractie
Wat
Het kunstmatig beëindigen van bevalling door toepassing van vacuüm-principe waardoor
tractie op foetale schedel kan worden uitgeoefend om het hoofd te laten geboren worden
Materiaal
Nu worden vacuümcups gebruikt van metaal of van flexibele of harde kunststof
Extracties met softcup mislukken vaker dan die met metalen cups
Voordeel softcups: brengen minder schade toe aan foetale hoofd
o Softcups vormen daarom alternatief bij uitgangsvaccuüm met stand Aav
o Metalen cups en cups van harde kunststof hebben voorkeur bij andere indalingen en
posities van foetale hoofd
o Wegwerp of herbruikbaar
, OG11 Instrumentele bevalling
03/11/2025
Vorm
Metalen cups => paddenstoel
Softcups => klok (Malmoström)
Trekkracht van vacuümcup met vorm van paddenstoel is groter dan van die met klokvorm
Kiwi-vacuümextractor
o Cup van kunststof in paddenstoelvorm
o Handmatig te bedienen, aangrijpingspunt dicht bij foetaal hoofd
o Risico op verlies van vacuüm en afschieten door vruchtwater en bloed dat in dunne
slang komt
o Diameter cup: 50mm
o 5-stapstechniek voor Kiwi:
Palpeer flexiepunt en bereken afstand voor cupinsertie
Breng cup in met glijmiddel en draai tot groefje op 12u staat
Manoeuvreer cup over flexiepunt
Pomp vacuüm (groene zone, +/- 600mmHg), controleer dat geen vaginaweefsel
aangezogen wordt
Gebruik vingertip en duim-vinger-techniek om tractie in de bekkenas uit te voeren
Afmetingen
Bij vacuümdruk van 0.8kg/cm2 zal er bij cup met paddenstoelvorm met diameter van 5cm
trekkracht mogelijk zijn van 15.7kg OF cup van 6cm 22.6kg
Vacuümdruk
In het algemeen wordt vacuümdruk van 0.8kg/cm 2 (600mmHg) aangeraden
Lage druk => meer risico op afschieten
Hoge druk => meer risico op beschadiging van foetale huid en hersenbloedingen
Direct aanzuigen tot 0.8kg/cm2 gaat sneller en even effectief en veilig als vacuümdruk in
stappen ophogen
Contra-indicaties
Onervaren arts
Onmogelijkheid om cup juist te plaatsen
Onbekende positie van hoofd
Afwijkende ligging/presentatie (aangezichtsligging – dwars – stuit)
Gekend of vermoed coagulatiedefect
Prematuriteit <34w (= relatieve contra-indicatie)
Vacuüm is meest succesvol wanneer cup over het flexipunt staat
Flexiepunt ligt op de middellijn, 3cm voor posterieure fontanel
Goed geplaatste cup ligt dus over posterieure fontanel met sagittale sutuur naar het
midden van de cup
Aandachtspunten
Max 4 tracties
o 1e tractie voor flexie en geringe indaling
o 2e tractie voor het hoofd op bekkenbodem
o 3e tractie expulsie
Er mag niet meer dan 2 keer opnieuw gepositioneerd worden als cup afschiet
Forceps
Wat
