OG 8 Gynaecologische chirurgie
17/10/2025
Welke soorten gynaecologische operaties zijn er? (Definitie, indicaties,
contra-indicaties, welke verdoving, duur, hersteltijd)
Vulvair
Marsupialisatie van een vulvair abces
Bij een marsupialisatie van een vulvair abces (meestal van de cyste van Bartholin) wordt het
abces geopend en gedraineerd. Er blijft tijdelijk een opening bestaan waardoor de inhoud kan
afvloeien.
Excisie van een vulvaire cyste
Het verwijderen (excisie) van een vulvaire cyste, zoals een Bartholincyste, gebeurt alleen als
de cyste klachten veroorzaakt of groter wordt.
Hymenotomie/hymenectomie
Een hymenotomie of hymenectomie is een kleine operatie waarbij het hymen chirurgisch
wordt geopend als er een afwijking is, zoals bij een hymen microperforatum met slechts kleine
gaatjes. De ingreep gebeurt meestal onder narcose en bij voorkeur tijdens de menstruatie,
omdat de openingen dan beter zichtbaar zijn.
Introïtusplastiek
Een introïtusplastiek is een operatie om de vaginale ingang te herstellen of te verbeteren. Ze
wordt meestal uitgevoerd bij vrouwen die pijn of problemen hebben tijdens de seks, vaak door
littekenweefsel na een bevalling, episiotomie of aandoeningen zoals lichen sclerosus. Tijdens
de ingreep wordt het verhard littekenweefsel verwijderd en de wond zo gehecht dat de
toegang tot de vagina wordt verbeterd. In sommige gevallen kan de ingreep ook dienen om
de vaginale opening juist wat nauwer te maken, bijvoorbeeld na een slecht genezen scheur bij
de bevalling.
Alle ingrepen kunnen in dagkliniek gebeuren en geven aanleiding tot ongeveer één week
werkverlet
Vaginaal
Colporraphia anterior of voorwandplastiek
Voorwand van de vagina wordt chirurgisch hersteld om een verzakking (prolaps) te corrigeren.
Blaas wordt losgemaakt van de vagina, stuk overtollig weefsel wordt weggenomen en wordt
dan terug vastgemaakt aan de vaginawand. Na operatie wordt vaginale tampon geplaatst om
bloeding te voorkomen en genezing te bevorderen, en er blijft tijdelijk blaaskatheter zitten om
urine af te voeren.
Colporraphia posterior of achterwandplastiek
Rectum wordt losgemaakt van da vagina, overtollige weefsel wordt weggehaald, en wordt
daarna terug aan elkaar gemaakt. Soms in combinatie met perineoplastie (spieren van
bekkenbodem worden samengetrokken voor extra stevigheid), enkel bij seksueel inactieve
patiënten. Na operatie blijven vaginale tampon en blaaskatheter 1-2 dagen zitten om
genezing te bevorderen en bloedingen te voorkomen.
Enterocoeleherstel
Achterwand van vagina wordt geopend om uitstulping van darmen (enterocoele) te herstellen.
Vaak gaat dit samen met rectocoele, dus incisie loopt meestal van commissura posterior tot
vaginatop. Rectum en fascia worden vrijgemaakt, waarna de breukzak wordt geïdentificeerd
en voorzichtig geopend om de darmen terug te plaatsen. Breukzak wordt hoog bij breukpoort
dichtgehecht en evt. verwijderd. Ook verzakking van vaginatop => vastgezet met
sacrospineuze fixatie of colpopromontoriopexie.
Sacrospineuze fixatie
, OG 8 Gynaecologische chirurgie
17/10/2025
Vaginatop (soms inclusief baarmoeder) wordt gefixeerd aan ligamentum sacrospinosum
Indicaties: vaginaprolaps of uterusprolaps (graad III)
Vaginale hysterectomie
Verwijderen van baarmoeder via vagina. Deze route wordt vaak gekozen omdat herstel sneller
is en postoperatieve klachten minder zijn dan bij buikoperatie.
Na operatie blijven blaaskatheter en vaginale tampon ongeveer 24u zitten om bloedingen te
voorkomen.
Indicaties: prolapsus uteri en bloedingsstoornissen
Al deze operaties gebeuren onder algemene of locoregionale (epidurale) verdoving,
ziekenhuisopname duurt meestal 3–7 dagen, en het herstel duurt 4–6 weken (zwaar tillen
afgeraden)
Slingoperatie voor stressincontinentie
Behandeling van urineverlies bij inspanning wordt gedaan via minimaal invasieve ingreep.
D.m.v. netje onder blaas dat steun geeft, wordt via kleine incisie retropubisch (TVT = tension-
free vaginal tape) of door foramen obturatum (TOT = trans-obturator tape) gefixeerd.
De ingreep gebeurt onder lokale, epidurale of algemene verdoving en neemt slechts
10min in beslag. Patiënten kunnen vaak dezelfde dag of de dag erna naar huis, het
werkverlet bedraagt afhankelijk van het werk 2-4 weken. Zware inspanningen moeten in
die periode worden vermeden.
Conisatie van cervix
(‘cold knife conisatinon’) wordt bij ernstige afwijkingen of beginnend baarmoederhalskanker
kegelvormig stukje van exo- en endocervix verwijderd. Vaak worden eerst bloedvaten tijdelijk
afgebonden om bloedingen te beperken. Verwijderde weefsel bevat overgang van slijmvlies
van cervix (squamocolumnare junctie), en wondbodem wordt daarna dichtgebrand
(gecoaguleerd).
Tegenwoordig gebeurt ingreep vaker met LLETZ/LEEP-techniek, klassieke conisatie minder
vaak toegepast.
Gebeurt meestal in dagkliniek, met ongeveer een week werkonderbreking, en zware
inspanning wordt gedurende minstens een week afgeraden vanwege het risico op
nabloedingen.
(Diagnostische) Hysteroscopie
= Bekijken van vagina, cervix en uterus, therapeutische hysteroscopie kan ook direct
gebeuren,
loco-regionale/algemene verdoving, 1 week werkverlet
Indicaties: curettage, verwijderen poliepen, abnormaal bloedverlies
Complicaties: perforatie baarmoederwand, overmatig bloedverlies/vochtresorptie, lucht- of
gasembolie
Hysterosalpinografie
HSG is röntgenfoto van baarmoeder en salpingen na vulling met röntgencontrastvloeistof.
Hierbij wordt doorgankelijkheid van uterus en tuba bepaald.
Indicaties: problemen met zwanger worden als er mogelijk schade is aan
baarmoeder/eileiders
Abdominaal
Abdominale hysterectomie
17/10/2025
Welke soorten gynaecologische operaties zijn er? (Definitie, indicaties,
contra-indicaties, welke verdoving, duur, hersteltijd)
Vulvair
Marsupialisatie van een vulvair abces
Bij een marsupialisatie van een vulvair abces (meestal van de cyste van Bartholin) wordt het
abces geopend en gedraineerd. Er blijft tijdelijk een opening bestaan waardoor de inhoud kan
afvloeien.
Excisie van een vulvaire cyste
Het verwijderen (excisie) van een vulvaire cyste, zoals een Bartholincyste, gebeurt alleen als
de cyste klachten veroorzaakt of groter wordt.
Hymenotomie/hymenectomie
Een hymenotomie of hymenectomie is een kleine operatie waarbij het hymen chirurgisch
wordt geopend als er een afwijking is, zoals bij een hymen microperforatum met slechts kleine
gaatjes. De ingreep gebeurt meestal onder narcose en bij voorkeur tijdens de menstruatie,
omdat de openingen dan beter zichtbaar zijn.
Introïtusplastiek
Een introïtusplastiek is een operatie om de vaginale ingang te herstellen of te verbeteren. Ze
wordt meestal uitgevoerd bij vrouwen die pijn of problemen hebben tijdens de seks, vaak door
littekenweefsel na een bevalling, episiotomie of aandoeningen zoals lichen sclerosus. Tijdens
de ingreep wordt het verhard littekenweefsel verwijderd en de wond zo gehecht dat de
toegang tot de vagina wordt verbeterd. In sommige gevallen kan de ingreep ook dienen om
de vaginale opening juist wat nauwer te maken, bijvoorbeeld na een slecht genezen scheur bij
de bevalling.
Alle ingrepen kunnen in dagkliniek gebeuren en geven aanleiding tot ongeveer één week
werkverlet
Vaginaal
Colporraphia anterior of voorwandplastiek
Voorwand van de vagina wordt chirurgisch hersteld om een verzakking (prolaps) te corrigeren.
Blaas wordt losgemaakt van de vagina, stuk overtollig weefsel wordt weggenomen en wordt
dan terug vastgemaakt aan de vaginawand. Na operatie wordt vaginale tampon geplaatst om
bloeding te voorkomen en genezing te bevorderen, en er blijft tijdelijk blaaskatheter zitten om
urine af te voeren.
Colporraphia posterior of achterwandplastiek
Rectum wordt losgemaakt van da vagina, overtollige weefsel wordt weggehaald, en wordt
daarna terug aan elkaar gemaakt. Soms in combinatie met perineoplastie (spieren van
bekkenbodem worden samengetrokken voor extra stevigheid), enkel bij seksueel inactieve
patiënten. Na operatie blijven vaginale tampon en blaaskatheter 1-2 dagen zitten om
genezing te bevorderen en bloedingen te voorkomen.
Enterocoeleherstel
Achterwand van vagina wordt geopend om uitstulping van darmen (enterocoele) te herstellen.
Vaak gaat dit samen met rectocoele, dus incisie loopt meestal van commissura posterior tot
vaginatop. Rectum en fascia worden vrijgemaakt, waarna de breukzak wordt geïdentificeerd
en voorzichtig geopend om de darmen terug te plaatsen. Breukzak wordt hoog bij breukpoort
dichtgehecht en evt. verwijderd. Ook verzakking van vaginatop => vastgezet met
sacrospineuze fixatie of colpopromontoriopexie.
Sacrospineuze fixatie
, OG 8 Gynaecologische chirurgie
17/10/2025
Vaginatop (soms inclusief baarmoeder) wordt gefixeerd aan ligamentum sacrospinosum
Indicaties: vaginaprolaps of uterusprolaps (graad III)
Vaginale hysterectomie
Verwijderen van baarmoeder via vagina. Deze route wordt vaak gekozen omdat herstel sneller
is en postoperatieve klachten minder zijn dan bij buikoperatie.
Na operatie blijven blaaskatheter en vaginale tampon ongeveer 24u zitten om bloedingen te
voorkomen.
Indicaties: prolapsus uteri en bloedingsstoornissen
Al deze operaties gebeuren onder algemene of locoregionale (epidurale) verdoving,
ziekenhuisopname duurt meestal 3–7 dagen, en het herstel duurt 4–6 weken (zwaar tillen
afgeraden)
Slingoperatie voor stressincontinentie
Behandeling van urineverlies bij inspanning wordt gedaan via minimaal invasieve ingreep.
D.m.v. netje onder blaas dat steun geeft, wordt via kleine incisie retropubisch (TVT = tension-
free vaginal tape) of door foramen obturatum (TOT = trans-obturator tape) gefixeerd.
De ingreep gebeurt onder lokale, epidurale of algemene verdoving en neemt slechts
10min in beslag. Patiënten kunnen vaak dezelfde dag of de dag erna naar huis, het
werkverlet bedraagt afhankelijk van het werk 2-4 weken. Zware inspanningen moeten in
die periode worden vermeden.
Conisatie van cervix
(‘cold knife conisatinon’) wordt bij ernstige afwijkingen of beginnend baarmoederhalskanker
kegelvormig stukje van exo- en endocervix verwijderd. Vaak worden eerst bloedvaten tijdelijk
afgebonden om bloedingen te beperken. Verwijderde weefsel bevat overgang van slijmvlies
van cervix (squamocolumnare junctie), en wondbodem wordt daarna dichtgebrand
(gecoaguleerd).
Tegenwoordig gebeurt ingreep vaker met LLETZ/LEEP-techniek, klassieke conisatie minder
vaak toegepast.
Gebeurt meestal in dagkliniek, met ongeveer een week werkonderbreking, en zware
inspanning wordt gedurende minstens een week afgeraden vanwege het risico op
nabloedingen.
(Diagnostische) Hysteroscopie
= Bekijken van vagina, cervix en uterus, therapeutische hysteroscopie kan ook direct
gebeuren,
loco-regionale/algemene verdoving, 1 week werkverlet
Indicaties: curettage, verwijderen poliepen, abnormaal bloedverlies
Complicaties: perforatie baarmoederwand, overmatig bloedverlies/vochtresorptie, lucht- of
gasembolie
Hysterosalpinografie
HSG is röntgenfoto van baarmoeder en salpingen na vulling met röntgencontrastvloeistof.
Hierbij wordt doorgankelijkheid van uterus en tuba bepaald.
Indicaties: problemen met zwanger worden als er mogelijk schade is aan
baarmoeder/eileiders
Abdominaal
Abdominale hysterectomie
