Samenvatting Kunstverlossingen | Obstetrie | 2VRK | 2025/2026

HC24 Instrumentele bevalling
21/10/2025
Kunstverlossingen
 Vaginaal: fundusdruk, ventouse, forceps
 Abdominaal primaire en secundaire sectio
 Operatieve vaginale partus
o Prevalentie varieert wereldwijd tussen 1.5-13% van alle bevallingen
o In België: in 1995 14.2%, in 2006 9.9%

Vaginale kunstverlossing
Elke methode om partus op een mechanische wijze via vaginale weg te versnellen
 Fundusdruk
 Vaccuümextractie (ventouse)
 Forceps

Indicaties vaginale kunstverlossing
 Uitdrijving bij nullipara (of multipara met eerste vaginale partus) mag 2-3u duren als
moeder en kind in goede conditie en mits progressie
 Indicaties
o Niet-vorderende uitdrijving = traag 2e stadium van arbeid
o Maternale redenen: uitputting, nood tot kort 2 e stadium, vermijden van Valsalva
(indien moeder niet mag persen)
o Foetale nood in 2e stadium van arbeid

Contra-indicaties vaginale kunstverlossing
 Onvolledige ontsluiting
 Hoofd boven spinae
 Absolute cephalo-pelvische disproportie: klinisch niet adequaat bekken
 Onmogelijkheid om forceps of ventouse correct te plaatsen
 Onervaren arts
 Gekend of vermoed coagulatiedefect
 (prematuriteit <34w)

Fundusdruk
 Manoevre van Kristeller of geven van vis à tergo
 Tijdens contractie, enkel als moeder goed perst
 Met twee vlakke handen, polsen tegen elkaar
 Liefst niet langen dan
 3 contracties
 NOOIT bij schouderdystocie

Vaccuümextractie of ventouse
 Kunstmatig beëindigen van de bevalling door toepassing van het vaccuüm-principe
waardoor tractie op de foetale schedel kan worden uitgeoefend om het hoofd te laten
geboren worden
 Enkel door arts
 Metaal, plastiek, kunststof
 Hardcup, (softcup), kiwi
 3,4,5 of 6 cm diameter
 Druk van 0.8kg/cm2 (= 600mmHg)
 Lagere druk: kans op afschieten, hogere druk: kans op complicaties
 In 1 keer druk opbouwen
 Tractie op voorliggend deel
Softcup
 Mislukt vaker dan hardcup

, HC24 Instrumentele bevalling
21/10/2025
 Minder schade aan foetale hoofdhuid
 Minder effect bij caput succedaneum
Hardcup
 Tractie via trekhaak
 Met voetbediening
 Elektrisch
Kiwi
 Kunststof
 Handmatig pompen
 Druk is af te lezen op handpomp (groene zone!)
 Verliest iets sneller vaccuüm als hoofdje al wat vervormd is

Algemene principes
 Bij plaatsing van cup: cave vagina en/of cervixweefsel
 Plaatsing cup op flexiepunt
 Tijdens opbouw van druk blijven controleren
 Tractie in richting van as van baringskanaal
 Tractierichting met loodrecht op het opp van de cup staan
 Tractie enkel tijdens een wee en bij meepersen van de mama
 Geen fundusdruk
 Anticipeer op complicaties (schouderdystocie, foetale nood)
 Kinderarts aanwezig
 Anticipeer op falen => sectio

Flexiepunt




Voorwaarden voor aanleggen forceps/ventouse
 Lege blaas
 Gebroken vliezen
 Volledige ontsluiting
 Exacte positie/plaatsing van het hoofd is gekend (evt. echografie)
 Hoofd t.h.V. spinae, hoofd niet meer dan 1/5 palpabel abdominaal
 Uitleg geven aan patiënt en partner – toestemming
 Kinderarts en operatiezaal beschikbaar

Basisregels
 Geboorte bekomen binnen 15-20min
 Hoofd moet dalen bij elke tracties
 Bij voorkeur geboorte na 4 tracties, tenzij progressie
 Aangehouden tractie tijdens contractie
 Indien falen: enkel forceps aanleggen indien slechte plaatsing cup of verlies vaccuüm,
anders sectio


Soorten extracties
 Uitgangsextractie: foetale schedel heeft bekkenboden bereikt: H4, inwendige spildraai is
bijna compleet
 Lage extractie: foetale schedel is ingedaald voorbij H3 maar nog niet tot H4