BOK menselijk gedrag (periode 1) uitgewerkte
leeruitkomsten
Inhoudsopgave
Week 1 - Wat is psychologie, stromingen en perspectieven binnen de psychologie 2
Les 1.1: ..................................................................................................................................... 2
Les 1.2: ..................................................................................................................................... 2
Week 2 - Biopsychologie ............................................................................................................... 4
Les 2.1: ..................................................................................................................................... 5
Les 2.2: ..................................................................................................................................... 5
Week 3 - Biopsychologie (hersenen) & Bewustzijn .......................................................................... 7
Les 3.1: ..................................................................................................................................... 7
Les 3.2: ....................................................................................................................................10
Week 4 - Sensatie en perceptie.....................................................................................................12
Les 4.1: ....................................................................................................................................12
Les 4.2: ....................................................................................................................................13
Week 5 - Denken & Intelligentie ....................................................................................................15
Les 5.1: ....................................................................................................................................15
Les 5.2: ....................................................................................................................................17
Week 6 - Emoties .........................................................................................................................19
Les 6.1: ....................................................................................................................................19
Les 6.2: ....................................................................................................................................22
Week 7 - Persoonlijkheid ..............................................................................................................24
Les 7.1: ....................................................................................................................................24
Les 7.2: ....................................................................................................................................26
Week 8 - Psychologische wetenschap, kritisch denken en ethiek & Slaap .......................................28
Les 8.1: ....................................................................................................................................28
Les 8.2: ....................................................................................................................................29
,Week 1 - Wat is psychologie, stromingen en perspectieven
binnen de psychologie
Les 1.1:
Ik kan herkennen wat psychologie wel en niet is.
Het terrein van de psychologie beslaat zowel interne geestelijke processen, die we
alleen indirect waarnemen (zoals denken, voelen en begeren), als externe
waarneembare gedragingen (zoals praten, glimlachen en lopen). De wetenschap van de
psychologie is gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen.
Psychiatrie is geen psychologie, want psychiatrie is een medisch specialisme en maakt
geen deel uit van de psychologie.
Les 1.2:
Ik kan de belangrijkste stromingen in de geschiedenis van de psychologie
onderscheiden; ik weet wat deze stromingen inhouden, hoe in deze
stromingen onderzoek gedaan wordt en ik kan de belangrijkste namen aan de
juiste stroming koppelen.
• rationalisme (17e eeuw)
o Rene Descartes
o De ‘ratio’ (verstand) is het enige middel om wetenschap en filosofie te doen.
Bekend om dualisme (geest en lichaam apart)
o denken is het enige middel
• empirisme (17e eeuw)
o John Locke en Francis Bacon
o Denken is onnodig en storend in de wetenschap. Waarnemingen, ervaringen
en experimenten zijn de enige bron van kennis. De mens is een tabula rasa (=
een onbeschreven blad dat door ervaring, leerprocessen en opvoeding
persoonlijkheid en vaardigheden krijgt). Kritiek op rationalisme
o onderzoeksmethoden: waarnemingen, ervaringen en experimenten zijn de
enige ware bronnen van kennis
• structuralisme (19e eeuw)
o Wilhelm Wundt en Edward B. Titchener
o Bij deze stroming werd er gezocht naar ‘elementen’ van de bewuste ervaring.
Kritiek op structuralisme: de methode was te subjectief omdat het gebaseerd
was op de gedachten en gevoelens van mensen. Titchener was geintereseerd
in de structuren van de geest aan het licht. Introspectie: uitgebreid uitleggen
wat men van binnen voelde. De structuur van de menselijke geest kan
worden onderzocht door bewuste ervaringen te analyseren
o eerste onderzoek in lab, onderzoek door introspectie
• functionalisme
o William James
o Geestelijke processen kunnen het best worden begrepen met betrekking tot
hun adaptieve doel en hun functies. De functie van de geest. Ideeen afgeleid
, van darwin. Mentale toestanden worden gekenmerkt door de functie die ze
hebben. De geest is een functioneel instrument dat organismen in staat stelt
zich aan te passen aan hun omgeving. Gedrag en mentale processen moeten
worden begrepen in termen van hun functie en adaptieve waarde.
o ook introspectie werken (natuurlijke observatie, introspectie , gevalstudie,
experimenten). OF richtte zich juist niet op introspectie, maar op praktische
toepassingen en echte ervaringen
• behaviorisme
o John Watson, B.F. Skinner, Pavlov
o als reactie op funtionalisme en structuralisme. Gedrag is meteen
observeerbaar en gedrag moet bestudeerd worden, niet bewustzijn. Sociale
omgeving zou invloed hebben. Relatie stimuli en respons. introspectie was
onwetenschappelijk. Het richtte zich ook alleen op gedrag, niet mentale
processen.
o onderzoek door uitvoeren van experimenten en natuurlijke observatie(en
empirisch wetenschappelijk onderzoek (=het verzamelen van objectieve
informatie yut de eerste hadn door metingen die zijn gebaseerd op
sensorische ervaringen))
• psychoanalyse
o Sigmund Freud
o als reactie op Wundt en structuralisme. Menselijk gedrag wordt voornamelijk
gedreven door onbewuste driften en conflicten. Legt nadruk op onbewuste
processen. Verwijst naar freuds psychoanalytische theorie en naar zijn
psychoanalytische behandelmethode.
o onderzoek om de onbewuste mens en innerlijke conflicten te begrijpen
(introspectie, gevalstudie, klinische interviews) Maakt gebruik van
droomanalyse, vrije associatie en gevalstudies.
• humanisme
o Carl Rogers, Abraham Maslow
o Als reactie op psychoanalyse en ook argumentatie tegen behaviorisme. Het
legde nadruk op positieve kant van nature; onze mogelijkheden, groei en
potenties. Het richt zich op individuele ervaringen en zelfonplooiing, waarbij
persoonlijke verhalen en zelfreflectie belangrijk zijn. Gelooft is holisme
o onderzoek door gevalstudie, surveys, interviews
, Ik weet vanuit welke zes perspectieven gedrag bekeken kan worden; ik
begrijp wat deze perspectieven inhouden en kan deze herkennen in een korte
casusbeschrijving.
leeruitkomsten
Inhoudsopgave
Week 1 - Wat is psychologie, stromingen en perspectieven binnen de psychologie 2
Les 1.1: ..................................................................................................................................... 2
Les 1.2: ..................................................................................................................................... 2
Week 2 - Biopsychologie ............................................................................................................... 4
Les 2.1: ..................................................................................................................................... 5
Les 2.2: ..................................................................................................................................... 5
Week 3 - Biopsychologie (hersenen) & Bewustzijn .......................................................................... 7
Les 3.1: ..................................................................................................................................... 7
Les 3.2: ....................................................................................................................................10
Week 4 - Sensatie en perceptie.....................................................................................................12
Les 4.1: ....................................................................................................................................12
Les 4.2: ....................................................................................................................................13
Week 5 - Denken & Intelligentie ....................................................................................................15
Les 5.1: ....................................................................................................................................15
Les 5.2: ....................................................................................................................................17
Week 6 - Emoties .........................................................................................................................19
Les 6.1: ....................................................................................................................................19
Les 6.2: ....................................................................................................................................22
Week 7 - Persoonlijkheid ..............................................................................................................24
Les 7.1: ....................................................................................................................................24
Les 7.2: ....................................................................................................................................26
Week 8 - Psychologische wetenschap, kritisch denken en ethiek & Slaap .......................................28
Les 8.1: ....................................................................................................................................28
Les 8.2: ....................................................................................................................................29
,Week 1 - Wat is psychologie, stromingen en perspectieven
binnen de psychologie
Les 1.1:
Ik kan herkennen wat psychologie wel en niet is.
Het terrein van de psychologie beslaat zowel interne geestelijke processen, die we
alleen indirect waarnemen (zoals denken, voelen en begeren), als externe
waarneembare gedragingen (zoals praten, glimlachen en lopen). De wetenschap van de
psychologie is gebaseerd op objectieve, verifieerbare gebeurtenissen.
Psychiatrie is geen psychologie, want psychiatrie is een medisch specialisme en maakt
geen deel uit van de psychologie.
Les 1.2:
Ik kan de belangrijkste stromingen in de geschiedenis van de psychologie
onderscheiden; ik weet wat deze stromingen inhouden, hoe in deze
stromingen onderzoek gedaan wordt en ik kan de belangrijkste namen aan de
juiste stroming koppelen.
• rationalisme (17e eeuw)
o Rene Descartes
o De ‘ratio’ (verstand) is het enige middel om wetenschap en filosofie te doen.
Bekend om dualisme (geest en lichaam apart)
o denken is het enige middel
• empirisme (17e eeuw)
o John Locke en Francis Bacon
o Denken is onnodig en storend in de wetenschap. Waarnemingen, ervaringen
en experimenten zijn de enige bron van kennis. De mens is een tabula rasa (=
een onbeschreven blad dat door ervaring, leerprocessen en opvoeding
persoonlijkheid en vaardigheden krijgt). Kritiek op rationalisme
o onderzoeksmethoden: waarnemingen, ervaringen en experimenten zijn de
enige ware bronnen van kennis
• structuralisme (19e eeuw)
o Wilhelm Wundt en Edward B. Titchener
o Bij deze stroming werd er gezocht naar ‘elementen’ van de bewuste ervaring.
Kritiek op structuralisme: de methode was te subjectief omdat het gebaseerd
was op de gedachten en gevoelens van mensen. Titchener was geintereseerd
in de structuren van de geest aan het licht. Introspectie: uitgebreid uitleggen
wat men van binnen voelde. De structuur van de menselijke geest kan
worden onderzocht door bewuste ervaringen te analyseren
o eerste onderzoek in lab, onderzoek door introspectie
• functionalisme
o William James
o Geestelijke processen kunnen het best worden begrepen met betrekking tot
hun adaptieve doel en hun functies. De functie van de geest. Ideeen afgeleid
, van darwin. Mentale toestanden worden gekenmerkt door de functie die ze
hebben. De geest is een functioneel instrument dat organismen in staat stelt
zich aan te passen aan hun omgeving. Gedrag en mentale processen moeten
worden begrepen in termen van hun functie en adaptieve waarde.
o ook introspectie werken (natuurlijke observatie, introspectie , gevalstudie,
experimenten). OF richtte zich juist niet op introspectie, maar op praktische
toepassingen en echte ervaringen
• behaviorisme
o John Watson, B.F. Skinner, Pavlov
o als reactie op funtionalisme en structuralisme. Gedrag is meteen
observeerbaar en gedrag moet bestudeerd worden, niet bewustzijn. Sociale
omgeving zou invloed hebben. Relatie stimuli en respons. introspectie was
onwetenschappelijk. Het richtte zich ook alleen op gedrag, niet mentale
processen.
o onderzoek door uitvoeren van experimenten en natuurlijke observatie(en
empirisch wetenschappelijk onderzoek (=het verzamelen van objectieve
informatie yut de eerste hadn door metingen die zijn gebaseerd op
sensorische ervaringen))
• psychoanalyse
o Sigmund Freud
o als reactie op Wundt en structuralisme. Menselijk gedrag wordt voornamelijk
gedreven door onbewuste driften en conflicten. Legt nadruk op onbewuste
processen. Verwijst naar freuds psychoanalytische theorie en naar zijn
psychoanalytische behandelmethode.
o onderzoek om de onbewuste mens en innerlijke conflicten te begrijpen
(introspectie, gevalstudie, klinische interviews) Maakt gebruik van
droomanalyse, vrije associatie en gevalstudies.
• humanisme
o Carl Rogers, Abraham Maslow
o Als reactie op psychoanalyse en ook argumentatie tegen behaviorisme. Het
legde nadruk op positieve kant van nature; onze mogelijkheden, groei en
potenties. Het richt zich op individuele ervaringen en zelfonplooiing, waarbij
persoonlijke verhalen en zelfreflectie belangrijk zijn. Gelooft is holisme
o onderzoek door gevalstudie, surveys, interviews
, Ik weet vanuit welke zes perspectieven gedrag bekeken kan worden; ik
begrijp wat deze perspectieven inhouden en kan deze herkennen in een korte
casusbeschrijving.
