ONTWERPEN OP MAAT
Op maat ontwerpen= is een manier van denken over onderwijs en leren. Het is het aannemen van een
basishouding waarin het draait om de kinderen (ongeacht onderlinge verschillen), om ze zo ver
mogelijk te brengen in hun ontwikkeling.
Dit opleidingsonderdeel zorgt ervoor dat je betere inzichten zal krijgen over hoe je een ‘zorgzame’
school kan creëren waar het kind zich tenvolle kan ontplooien en ontwikkelen. Het leer- en
ontwikkelingsproces moet bij alle kinderen op een passende manier, op maat dus, ondersteund
worden.
Hoe kan je dit realiseren?
1) Het unieke kind als vertrekpunt nemen
2) De kracht van de zorgzame leerkracht
3) De uitdaging aangaan ‘ontwerpen op maat’ verwacht van de leerkracht:
- Basishouding die inzet op de maximale ontplooiing van alle kinderen
- De zorgvisie van de school uit te dragen in de dagelijkse onderwijspraktijk waarbij het
zorgcontinuüm het kader vormt om kwaliteitsvolle zorg uit te bouwen op maat van alle
leerlingen
- Goed zicht te hebben op het ontwikkelingsverloop van alle kinderen
- Breed te observeren
- Planmatig en systematisch kinderen op te volgen
- Een krachtige leeromgeving te ontwikkelen opdat de ontwikkeling van kinderen als mogelijk
gestimuleerd wordt en er dus preventief gewerkt kan worden
- Handelingsgericht werken
- Eerstelijnzorg bieden
- Zet sterk in op die brede basiszorg
1. WERK MAKEN VAN EEN ZORGZAME SCHOOL
1.1. INLEIDING
Doel van onderwijs= de kinderen onderwijs geven dat voor alle kinderen het beste is. De school stelt
alles in het werk om elk kind in zijn ontwikkeling te laten bevorderen. Iedere school heeft een
zorgvisie en dit is ingebed in de schoolvisie.
De school- en zorgvisie bepalen mee de manier waarop een school zich organiseert.
De manier waarop de school haar zorgvisie uitwerkt, wordt geconcretiseerd in een goed uitgebouwd
zorgbeleid. Het zorgcontinuüm is een theoretisch model dat scholen, CLB’s, pedagogische
begeleidingsdiensten en nascholingsinstantie kunnen hanteren om hun zorgbeleid concreet uit te
bouwen.
1.2. EEN GEÏNTEGREERD (ZORG)BELEID UITTEKENEN
Elke school moet eerst een duidelijke zorgvisie ontwikkelen die door het hele team gedragen wordt.
Elke school beslist autonoom op welke manier ze deze vorm geven.
Bij het geïntegreerde zorg wordt de zorgbegeleiding niet enkel opgenomen door de zorgleerkracht of
zorg coördinator, maar is elke leerkracht zorgbegeleider.
ZORG, EEN TEAMAANGELEGENHEID
De klasleerkracht is het spilfiguur in het bieden van de beste leer- en ontwikkelingskansen voor elk kind
door het bieden van goed en kwaliteitsvol onderwijs.
- Directeur is verantwoordelijk voor het pedagogisch beleid
, - Het zorgteam (gecoacht door de zorg coördinator) begeleidt de leerkrachten, leerlingen,
ouders en overlegt met externen
- Samenwerking met CLB en andere externe partners
- Ouders ervaringsdeskundigen van hun kind, hun betrokkenheid heeft een grote invloed op
het kind
BESCHIKBARE MIDDELEN EFFICIËNT INZETTEN
Voor het voeren van het zorgbeleid krijgt een school (bovenop het algemene lestijdenpakket) nog extra
middelen. Een school kan ervoor kiezen om ‘alle’ beschikbare middelen te besteden aan:
- Het aanstellen van meer klasleerkrachten om zo vb. kleinere klassen te vormen en de ‘zorg’
heel klasintern te houden of om in te zetten op co-teaching en de ‘zorg’ samen te dragen
- Anderzijds kan een school beslissen om net meerdere ‘losse’ leerkrachten te hebben die
heel flexibel kunnen ingezet worden volgens de noden van de school en de kinderen
1) Uren binnen lestijdenpakket
o X-aantal klasleerkrachten (zorgbrede werking in de eigen klas)
o Ambulante uren (invallen ziekte, ondersteuning leerkrachten, co-teaching,…)
o Zorgleerkracht (in functie van ondersteuning van het ontwikkelingsproces van bepaalde
kleuters)
2) Puntenenveloppe zorg: zorguren aanwenden kunnen gebruikt worden voor 4 domeinen:
o Coördinatie van alle zorg- en gelijke onderwijskansen-initiatieven
o Ondersteunen van het handelen van onderwijzend personeel
o Begeleiden van leerlingen
o Bevorderen van kleuterparticipatie
3) Gelijke onderwijskansenbeleid: SES-lestijden (socio-economische lestijden)
o Lestijden toegekend volgens socio-economische status (SES) leerlingen.
o SES-indicatoren: thuistaal niet hetzelfde als onderwijstaal, opleidingsniveau moeder,
schooltoelage,…
4) Uren voor anderstalige nieuwkomers
o Door leerkrachten in een aparte leerlingengroep (taalbadklas) ,…
5) Extra middelen/ mensen
o Kinderverzorgers
o Leersteun
KEUZE VAN ORGANISATIEVORMEN
De school- en zorgvisie bepaalt mee het school- en zorgbeleid
o Op schoolniveau
Leeftijdsjaarklassen/ graadsklassen
Heterogene groepen: je kan leeftijd overschrijdend werken
Homogene groepen: de kleuters delen bepaalde kenmerken
Looping-systeem (kinderen blijven in dezelfde klas (eventueel schuift de leerkracht door)
zorgvoordelen:
De kindkennis blijft geborgen
Er moet minder energie worden gestoken in het kindvolgsysteem
De band met de ouders, de leraar en het kind kan verdiepen
De leerkracht kan het aanbod beter afstemmen op de individuele noden van het
kind
Kleine klassen met elk een leerkracht/ grote klassen met co-teaching
Niveaugroepen/ heterogene groepen
Aparte leerkrachten voor beweging, media, beeld
Coöperatief leren/ werkwinkels/ ateliers/ buitenonderwijs
o Op klasniveau
Contractwerk
Buffertijd: de tijd die voor bepaalde kleuters vrij komt na de overgangsmomenten/
routinemomenten. Hier voorzie je dan opdrachtkaarten, boekje lezen, spelletje,…
Op maat ontwerpen= is een manier van denken over onderwijs en leren. Het is het aannemen van een
basishouding waarin het draait om de kinderen (ongeacht onderlinge verschillen), om ze zo ver
mogelijk te brengen in hun ontwikkeling.
Dit opleidingsonderdeel zorgt ervoor dat je betere inzichten zal krijgen over hoe je een ‘zorgzame’
school kan creëren waar het kind zich tenvolle kan ontplooien en ontwikkelen. Het leer- en
ontwikkelingsproces moet bij alle kinderen op een passende manier, op maat dus, ondersteund
worden.
Hoe kan je dit realiseren?
1) Het unieke kind als vertrekpunt nemen
2) De kracht van de zorgzame leerkracht
3) De uitdaging aangaan ‘ontwerpen op maat’ verwacht van de leerkracht:
- Basishouding die inzet op de maximale ontplooiing van alle kinderen
- De zorgvisie van de school uit te dragen in de dagelijkse onderwijspraktijk waarbij het
zorgcontinuüm het kader vormt om kwaliteitsvolle zorg uit te bouwen op maat van alle
leerlingen
- Goed zicht te hebben op het ontwikkelingsverloop van alle kinderen
- Breed te observeren
- Planmatig en systematisch kinderen op te volgen
- Een krachtige leeromgeving te ontwikkelen opdat de ontwikkeling van kinderen als mogelijk
gestimuleerd wordt en er dus preventief gewerkt kan worden
- Handelingsgericht werken
- Eerstelijnzorg bieden
- Zet sterk in op die brede basiszorg
1. WERK MAKEN VAN EEN ZORGZAME SCHOOL
1.1. INLEIDING
Doel van onderwijs= de kinderen onderwijs geven dat voor alle kinderen het beste is. De school stelt
alles in het werk om elk kind in zijn ontwikkeling te laten bevorderen. Iedere school heeft een
zorgvisie en dit is ingebed in de schoolvisie.
De school- en zorgvisie bepalen mee de manier waarop een school zich organiseert.
De manier waarop de school haar zorgvisie uitwerkt, wordt geconcretiseerd in een goed uitgebouwd
zorgbeleid. Het zorgcontinuüm is een theoretisch model dat scholen, CLB’s, pedagogische
begeleidingsdiensten en nascholingsinstantie kunnen hanteren om hun zorgbeleid concreet uit te
bouwen.
1.2. EEN GEÏNTEGREERD (ZORG)BELEID UITTEKENEN
Elke school moet eerst een duidelijke zorgvisie ontwikkelen die door het hele team gedragen wordt.
Elke school beslist autonoom op welke manier ze deze vorm geven.
Bij het geïntegreerde zorg wordt de zorgbegeleiding niet enkel opgenomen door de zorgleerkracht of
zorg coördinator, maar is elke leerkracht zorgbegeleider.
ZORG, EEN TEAMAANGELEGENHEID
De klasleerkracht is het spilfiguur in het bieden van de beste leer- en ontwikkelingskansen voor elk kind
door het bieden van goed en kwaliteitsvol onderwijs.
- Directeur is verantwoordelijk voor het pedagogisch beleid
, - Het zorgteam (gecoacht door de zorg coördinator) begeleidt de leerkrachten, leerlingen,
ouders en overlegt met externen
- Samenwerking met CLB en andere externe partners
- Ouders ervaringsdeskundigen van hun kind, hun betrokkenheid heeft een grote invloed op
het kind
BESCHIKBARE MIDDELEN EFFICIËNT INZETTEN
Voor het voeren van het zorgbeleid krijgt een school (bovenop het algemene lestijdenpakket) nog extra
middelen. Een school kan ervoor kiezen om ‘alle’ beschikbare middelen te besteden aan:
- Het aanstellen van meer klasleerkrachten om zo vb. kleinere klassen te vormen en de ‘zorg’
heel klasintern te houden of om in te zetten op co-teaching en de ‘zorg’ samen te dragen
- Anderzijds kan een school beslissen om net meerdere ‘losse’ leerkrachten te hebben die
heel flexibel kunnen ingezet worden volgens de noden van de school en de kinderen
1) Uren binnen lestijdenpakket
o X-aantal klasleerkrachten (zorgbrede werking in de eigen klas)
o Ambulante uren (invallen ziekte, ondersteuning leerkrachten, co-teaching,…)
o Zorgleerkracht (in functie van ondersteuning van het ontwikkelingsproces van bepaalde
kleuters)
2) Puntenenveloppe zorg: zorguren aanwenden kunnen gebruikt worden voor 4 domeinen:
o Coördinatie van alle zorg- en gelijke onderwijskansen-initiatieven
o Ondersteunen van het handelen van onderwijzend personeel
o Begeleiden van leerlingen
o Bevorderen van kleuterparticipatie
3) Gelijke onderwijskansenbeleid: SES-lestijden (socio-economische lestijden)
o Lestijden toegekend volgens socio-economische status (SES) leerlingen.
o SES-indicatoren: thuistaal niet hetzelfde als onderwijstaal, opleidingsniveau moeder,
schooltoelage,…
4) Uren voor anderstalige nieuwkomers
o Door leerkrachten in een aparte leerlingengroep (taalbadklas) ,…
5) Extra middelen/ mensen
o Kinderverzorgers
o Leersteun
KEUZE VAN ORGANISATIEVORMEN
De school- en zorgvisie bepaalt mee het school- en zorgbeleid
o Op schoolniveau
Leeftijdsjaarklassen/ graadsklassen
Heterogene groepen: je kan leeftijd overschrijdend werken
Homogene groepen: de kleuters delen bepaalde kenmerken
Looping-systeem (kinderen blijven in dezelfde klas (eventueel schuift de leerkracht door)
zorgvoordelen:
De kindkennis blijft geborgen
Er moet minder energie worden gestoken in het kindvolgsysteem
De band met de ouders, de leraar en het kind kan verdiepen
De leerkracht kan het aanbod beter afstemmen op de individuele noden van het
kind
Kleine klassen met elk een leerkracht/ grote klassen met co-teaching
Niveaugroepen/ heterogene groepen
Aparte leerkrachten voor beweging, media, beeld
Coöperatief leren/ werkwinkels/ ateliers/ buitenonderwijs
o Op klasniveau
Contractwerk
Buffertijd: de tijd die voor bepaalde kleuters vrij komt na de overgangsmomenten/
routinemomenten. Hier voorzie je dan opdrachtkaarten, boekje lezen, spelletje,…
