SAMENVATTING INLEIDING TOT FYSIEKE ACTIVITEIT EN GEZONDHEID
H1: inleiding tot gezondheid en welzijn
1) Gezondheid: definities
Wat is (on)gezond?
hangt af van de benadering
Je kan gezondheid op 3 manieren benaderen:
1. Biomedische benadering
2. Psychologische benadering
3. Sociale benadering
HOE je naar gezondheid kijkt, impliceert ook hoe je aan
gezondheidsbevordering doet
1. Biomedisch
gezondheid als afwezigheid van ziekte en lichaamsgebrek
WANNEER GEZOND?
Als je vrij bent van ziekte
Als je normaal lichamelijk functioneer
je ziet gezondheid als negatieve conditie
vertrekt vanuit pathogenese
= visie op hoe ziektes ontstaan en
ontwikkelen
hierdoor ga je inspelen op risicofactoren onderliggend aan
ziektes
DUS ziekte = objectief fenomeen
het wordt vastgesteld dr een arts obv fysiologische
(dys)functie (= symptomen)
bv vanaf 37,5° heb je koorts = heel nauwkeurig
VOORDELEN:
Eenvoudig principe
Monocausale verklaringswijze v ziekte (= 1 oorzaak)
Groot belang van fysiologie en pathofysiologie
MAAR ook problemen:
Er zijn idiopathische ziekten
= ziekte die geen tyypische aanwijsbare oorzaak
hebben
Monopolie v artsen (diagnose stellen)
Fysiologische dysfunctie nt altijd ‘meetbaar’
Wat met chronische ‘nt-te-genezen’ ziekten?
, 2. Psychologisch
gezondheid gaat gepaard met het in staat zijn de door een
persoon zelf gestelde doelen in het leven te behalen en hiermee aan
belangrijke geestelijke behoeften te voldoen
WANNEER GEZOND?
Als men zich geestelijk optimaal voelt
DUS mensen kunnen zich, ookal hebben ze een ziekte of
lichaamsgebrek, zichzelf als gezond definiëren
3. Sociaal
maatschappelijk functioneren staat hierbij sociaal
WANEER GEZOND?
Als je de sociale rollen die de samenleving je toebedeelt ten
uitvoer brengt
VOLGENS ONDERZOEK:
tot hoe meer sociale groepen je behoort, hoe gezonder je bent
bij ouderen vaak een probleem
DEFINITIE VOLGENS WHO:
“Iemand is gezond wnr zowel het fysieke, mentale als sociale aspect in
evenwicht is”
DUS we moeten streven nr een status v volledig mentaal, fysiek en sociaal
well-being
+ het gaat nt enkel over een aanwezigheid v ziekte!!!
ziekte is een fundamenteel recht voor IEDEREEN
KRITIEK EN MEERDWAARDE v deze visie:
MEERWAARDE:
Het is een meer humane benadering v gezondheid
Gezondheid wordt bekeken als breed begrip
Gezondheid is een voorwaarde vr optimaal functioneren
Gezondheid is een mensenrecht
Definitie als streefdoel en aanknopingspunt vr verbetering &
preventie
KRITIEK:
‘complete…’ = te ruim en utopische
bv iemand die in een rolstoel zit kan nooit volledig het fysieke
well-being hebben
Statische definitie: voldoe je nt aan de beshcrijving, dan ben je
niet gezond
TERWIJL het zou een relatief begrip moeten zijn
, WANT bv iemand in een rolstoel is nt persee ongezond, maar
volgens def wel
Gezondheid is een dynamisch gegeven
Welbevinden is een subjectieve toestand
ACTUELE VISIE OP GEZONDHEID volgens Vlaams instituut voor gezond
leven
gezondheid is een complex en dynamisch begrip
belangrijkste kenmerken v gezondheid:
1) Drie dimensies: lichaam, geest en sociale relaties
= BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL VAN GEZONDHEID
2) Je kan gezond zijn en je gezond voelen
= objectieve en subjectieve gezondheid
Hoe gezond iemand is, nt enkel bepaalbaar via meetbare status id
OOK de subjectieve beleving (=welbevinden) speelt een rol
3) gezondheid als positief begrip = SALUTOGENESE
SALUTOGENESE
= positieve invulling v gezondheid
versterken v/d determinanten v gezondheid ipv het elimineren v/d
ziekteriscio’s (pathogenese) staat centraal
HOE?
dr idd r kennis en vaardigheden te versterken zodat ze zelf gezonde
keuzes kunnen maken
+ een omgeving creëren die de gezondheid beschermt en ondersteunt
4) gezondheid als middel tot zelfrealisatie
een goede gezondheid geeft de mogelijkheid om belangrijke
levensdoelen te realiseren
DAAROM streven we ernaar dat mensen de determinanten v/d gezondheid
zoveel mogelijk in eigen handen nemen
gezondheid blijft een gedeelde verantwoordelijkheid tss id en
maatschappij
5) gezondheid als deel v/e breder geheel
gezondheid heeft een belangrijke impact op ons leven
MAAR geeft geen monopolie
levenstevredenheid = welzijn = ruimer dan gezond zijn
NAAST gezondheid hebben facetten zoals leef- en werkomstandigheden,
financiële middelen, bredere politieke en maatschappelijke facetten etc
invloed op welzijn
!! GEZONDHEID één vd 17 Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDGs)
v/d VN
POSITIEVE GEZONDHEID
= bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in 6 dimesies
, nadruk op vermogen v mensen met fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen in het leven om te gaan
EN om zoveel mogelijk eigen regie te voeren
6 dimensies = lichaamsfunctie, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit
v leven, meedoen en dagelijks functioneren
hierin zitten 3 hoofddimensies geïntegreerd
2) Determinanten van gezondheid
onder te verdelen in verschillende categorieën
1. Biologische factoren
= genen, bv geslacht, lengte… (hebben we vaak nt onder
controle)
2. Voorzieningen vd gezondheidszorg
3. Omgeving
vb luchtvervuiling
4. Leefstijl
dragen samen allen bij aan hoe gezond we zijn
MAAR niet allemaal even veel invloed
vroegtijdig overleiden: 40% dr levensstijl, 30% dr biologische
factoren, 20% dr omgeving, 10% dr gezondheidsvoorzieningen
SOMMIGE MODELLEN ZEGGEN ZELFS TOT 60% LEVENSSTIJL
!!! MAAR BELANGRIJK: ookal leef je heel gezond, je kan nog steeds
pech hebben
Verschillende factoren in detail:
1. Biologische factoren:
2 soorten:
1) erfelijke biologische factoren bv geslacht, aanleg vr bepaalde
ziektes…
2) biologische factoren verworven dr leefstijl of omgeving
= EPIGENETICA (genetische factoren die beïnvloed wr’n dr
omgeving)
vb lichaamsgewicht, bloeddruk, longfunctie
2. Voorzieningen gezondheidszorg
gezondheid beter dr voorzieningen vd gezondheidszorg:
- kwaliteit v/d medische zorg is heel goed
- er is betaalbare zorg dr (verplcihte) ziekteverzekering
- zorg is heel toegankelijk
- vaccinaties
- bevolkingsonderzoeken (o.a. vr kanker)
3. Omgeving:
op te delen in:
1) fysieke omgeving = vormgeving d/d woon-, werk en
H1: inleiding tot gezondheid en welzijn
1) Gezondheid: definities
Wat is (on)gezond?
hangt af van de benadering
Je kan gezondheid op 3 manieren benaderen:
1. Biomedische benadering
2. Psychologische benadering
3. Sociale benadering
HOE je naar gezondheid kijkt, impliceert ook hoe je aan
gezondheidsbevordering doet
1. Biomedisch
gezondheid als afwezigheid van ziekte en lichaamsgebrek
WANNEER GEZOND?
Als je vrij bent van ziekte
Als je normaal lichamelijk functioneer
je ziet gezondheid als negatieve conditie
vertrekt vanuit pathogenese
= visie op hoe ziektes ontstaan en
ontwikkelen
hierdoor ga je inspelen op risicofactoren onderliggend aan
ziektes
DUS ziekte = objectief fenomeen
het wordt vastgesteld dr een arts obv fysiologische
(dys)functie (= symptomen)
bv vanaf 37,5° heb je koorts = heel nauwkeurig
VOORDELEN:
Eenvoudig principe
Monocausale verklaringswijze v ziekte (= 1 oorzaak)
Groot belang van fysiologie en pathofysiologie
MAAR ook problemen:
Er zijn idiopathische ziekten
= ziekte die geen tyypische aanwijsbare oorzaak
hebben
Monopolie v artsen (diagnose stellen)
Fysiologische dysfunctie nt altijd ‘meetbaar’
Wat met chronische ‘nt-te-genezen’ ziekten?
, 2. Psychologisch
gezondheid gaat gepaard met het in staat zijn de door een
persoon zelf gestelde doelen in het leven te behalen en hiermee aan
belangrijke geestelijke behoeften te voldoen
WANNEER GEZOND?
Als men zich geestelijk optimaal voelt
DUS mensen kunnen zich, ookal hebben ze een ziekte of
lichaamsgebrek, zichzelf als gezond definiëren
3. Sociaal
maatschappelijk functioneren staat hierbij sociaal
WANEER GEZOND?
Als je de sociale rollen die de samenleving je toebedeelt ten
uitvoer brengt
VOLGENS ONDERZOEK:
tot hoe meer sociale groepen je behoort, hoe gezonder je bent
bij ouderen vaak een probleem
DEFINITIE VOLGENS WHO:
“Iemand is gezond wnr zowel het fysieke, mentale als sociale aspect in
evenwicht is”
DUS we moeten streven nr een status v volledig mentaal, fysiek en sociaal
well-being
+ het gaat nt enkel over een aanwezigheid v ziekte!!!
ziekte is een fundamenteel recht voor IEDEREEN
KRITIEK EN MEERDWAARDE v deze visie:
MEERWAARDE:
Het is een meer humane benadering v gezondheid
Gezondheid wordt bekeken als breed begrip
Gezondheid is een voorwaarde vr optimaal functioneren
Gezondheid is een mensenrecht
Definitie als streefdoel en aanknopingspunt vr verbetering &
preventie
KRITIEK:
‘complete…’ = te ruim en utopische
bv iemand die in een rolstoel zit kan nooit volledig het fysieke
well-being hebben
Statische definitie: voldoe je nt aan de beshcrijving, dan ben je
niet gezond
TERWIJL het zou een relatief begrip moeten zijn
, WANT bv iemand in een rolstoel is nt persee ongezond, maar
volgens def wel
Gezondheid is een dynamisch gegeven
Welbevinden is een subjectieve toestand
ACTUELE VISIE OP GEZONDHEID volgens Vlaams instituut voor gezond
leven
gezondheid is een complex en dynamisch begrip
belangrijkste kenmerken v gezondheid:
1) Drie dimensies: lichaam, geest en sociale relaties
= BIOPSYCHOSOCIAAL MODEL VAN GEZONDHEID
2) Je kan gezond zijn en je gezond voelen
= objectieve en subjectieve gezondheid
Hoe gezond iemand is, nt enkel bepaalbaar via meetbare status id
OOK de subjectieve beleving (=welbevinden) speelt een rol
3) gezondheid als positief begrip = SALUTOGENESE
SALUTOGENESE
= positieve invulling v gezondheid
versterken v/d determinanten v gezondheid ipv het elimineren v/d
ziekteriscio’s (pathogenese) staat centraal
HOE?
dr idd r kennis en vaardigheden te versterken zodat ze zelf gezonde
keuzes kunnen maken
+ een omgeving creëren die de gezondheid beschermt en ondersteunt
4) gezondheid als middel tot zelfrealisatie
een goede gezondheid geeft de mogelijkheid om belangrijke
levensdoelen te realiseren
DAAROM streven we ernaar dat mensen de determinanten v/d gezondheid
zoveel mogelijk in eigen handen nemen
gezondheid blijft een gedeelde verantwoordelijkheid tss id en
maatschappij
5) gezondheid als deel v/e breder geheel
gezondheid heeft een belangrijke impact op ons leven
MAAR geeft geen monopolie
levenstevredenheid = welzijn = ruimer dan gezond zijn
NAAST gezondheid hebben facetten zoals leef- en werkomstandigheden,
financiële middelen, bredere politieke en maatschappelijke facetten etc
invloed op welzijn
!! GEZONDHEID één vd 17 Duurzame ontwikkelingsdoelstellingen (SDGs)
v/d VN
POSITIEVE GEZONDHEID
= bredere kijk op gezondheid, uitgewerkt in 6 dimesies
, nadruk op vermogen v mensen met fysieke, emotionele en sociale
uitdagingen in het leven om te gaan
EN om zoveel mogelijk eigen regie te voeren
6 dimensies = lichaamsfunctie, mentaal welbevinden, zingeving, kwaliteit
v leven, meedoen en dagelijks functioneren
hierin zitten 3 hoofddimensies geïntegreerd
2) Determinanten van gezondheid
onder te verdelen in verschillende categorieën
1. Biologische factoren
= genen, bv geslacht, lengte… (hebben we vaak nt onder
controle)
2. Voorzieningen vd gezondheidszorg
3. Omgeving
vb luchtvervuiling
4. Leefstijl
dragen samen allen bij aan hoe gezond we zijn
MAAR niet allemaal even veel invloed
vroegtijdig overleiden: 40% dr levensstijl, 30% dr biologische
factoren, 20% dr omgeving, 10% dr gezondheidsvoorzieningen
SOMMIGE MODELLEN ZEGGEN ZELFS TOT 60% LEVENSSTIJL
!!! MAAR BELANGRIJK: ookal leef je heel gezond, je kan nog steeds
pech hebben
Verschillende factoren in detail:
1. Biologische factoren:
2 soorten:
1) erfelijke biologische factoren bv geslacht, aanleg vr bepaalde
ziektes…
2) biologische factoren verworven dr leefstijl of omgeving
= EPIGENETICA (genetische factoren die beïnvloed wr’n dr
omgeving)
vb lichaamsgewicht, bloeddruk, longfunctie
2. Voorzieningen gezondheidszorg
gezondheid beter dr voorzieningen vd gezondheidszorg:
- kwaliteit v/d medische zorg is heel goed
- er is betaalbare zorg dr (verplcihte) ziekteverzekering
- zorg is heel toegankelijk
- vaccinaties
- bevolkingsonderzoeken (o.a. vr kanker)
3. Omgeving:
op te delen in:
1) fysieke omgeving = vormgeving d/d woon-, werk en
