• Examen: 3 vragen – 3u tijd
o 1) een v/d arresten krijgen die we gezien en geef hier een samenvatting van = kan je
terugvinden in het juridisch tijdschrift ervan ! 6/20
o 2) stellingen / korte vragen 6/20
o 3) combinatievraag casus tussen aansprakelijkheid en verzekeringen 8/20
➔ 2 handboeken meenemen naar examen ! = mag hier in schrijven & mag kleine post-its, maar
geen extra papieren of nota’s meenemen. GEEN WETBOEKEN op het examen. Wetgeving die
je nodig hebt krijg je op de PC. Je krijgt ook hele RS bundel,… op je examen.
➔ Bronnen aangeven !!
• Onrechtmatige daad = slechts 1 aspect van het BCA
• Max. 3 bonuspunten
o Tijdens het college actief zijn: vragen stellen / interessante antwoorden geven
o Fouten vinden in handboek BCA → taalfout / foute verwijzing
1
,INLEIDING:
CASUS “zwiepende tak” dat voor de Hoge Raad in Nederland (NED HvC):
2 studenten wandelen in park, meneer trapt tegen struik uit woede en die zwiept terug in oog van
mevrouw. Die verliest haar zicht uit linkeroog, heeft schade en gaat hem dagvaarden. Er is
uiteraard geen contract → BCA. Er is fysieke schade (verlies oog) & morele schade (pijn, smart),
financiële schade (ziekenhuiskosten,…) en ev. eco schade (arbeidsongeschikt,…).
• Mogelijke vraag: is de meneer aansprakelijk?
o Fout, schade, CV, maar was geen intentie (intentie ≠ noodzakelijk voor BCA, het
volstaat dat iemand zich niet als redelijk, voorzichtig en vooruitziend persoon heeft
gedragen)
o NED rechtbanken hebben verschillend geantwoord op feit of hij als normaal zorgvuldig
persoon. Die meneer zou dan kunnen zeggen dat die tak een aantal meter verder zou
belanden.
o Het is niet omdat je fout begaat dat je aansprakelijk, je kan vb. met je wagen door het
rood rijden zonder dat iets anders = fout, maar geen aansprakelijkheid.
o HvB NED: meneer heeft een fout begaan
o Hoge Raad NED: vernietigde arrest HvB = 1 v/d essentiële elementen van foutbegrip is
voorzienbaarheid v/d schade = enkel een fout als de schade voorzienbaar is en je niet
nodige maatregelen neemt om schade voorkomen = onmogelijke definitie van fout,
meneer kon niet weten dat die tak ging terugzwiepen.
o LLWIF = ‘lost lies where it falls’ = ‘de schade blijft liggen waar ze valt’ → wie schade
lijdt moet die in principe zelf dragen
• Andere mogelijkheden die de mevrouw kan aanspreken (buiten aansprakelijkheidsrecht):
o Sociale zekerheid aanspreken maar die dekt ook maar een stuk
▪ = de basis, zeer laagdrempelig
▪ = bijna iedereen heeft het en je moet bijna niks bewijzen (vb. gaat gewoon naar
dokter en wordt terugbetaald)
▪ = solidariteitssysteem
▪ nadeel: forfaitaire bedragen (dus schade mogelijks maar deeltje terugbetaald)
<-> BCA = alle integrale schade wordt vergoed maar de drempel is
hoger (fout, schade, CV)
o Eigen verzekering
▪ = familiale verzekering dekt BCA = niet verplicht / ongevallenverzekering
waarbij je vergoeding krijgt als je ongeval (moet geen aansprakelijkheid worden
bewezen) -
o Schadevergoedingsfondsen = soort van solidariteitsmechanisme door wetgever
▪ Vb. slachtofferhulpfonds, rampenfonds, gemeenschap. waarborgfonds (deel
van verzekeringspremie van auto gaat naar dit fonds en dat komt vb. tussen in
gevallen van vluchtmisdrijf, als iemand niet verzekerd is,…) , asbestfonds,
fonds medische ongevallen,…
▪ = moet wel voldoen aan aantal toepassingsvoorwaarden
➔ Deze 4 mechanismen = niet op zichzelf staande systemen, maar communicerende vaten,
waarbij er in zekere mate naar gestreefd wordt om het tekort van het ene systeem op te vangen
door een mogelijke tussenkomst van een ander systeem.
2
,VERZEKERINGSRECHT
DEEL 1. HET BELANG, DE KENMERKEN EN SITUERING
Hoofdstuk 1: betekenis, toepasselijke wetgeving en kenmerken
Welke verzekeringen?
• Autoverzekering, hospitalisatieverzekering, familiale verzekering
• Levensverzekering, brandverzekering
• Schuldsaldoverzekering
o = contractueel opgelegd door bank als u hypothecair krediet vraagt = bank wil dekken
dat u uw krediet niet meer zou kunnen afbetalen vb. ingeval dat je overlijdt,…
• Beroepsaansprakelijkheidsverzekering
o Vb. advocaten = verplicht verbonden aan de balie en daar moet je lidgeld voor betalen
en dat vormt die premie
• Reisverzekering, arbeidsongevallenverzekering
• Rechtsbijstandsverzekering !!
o = vaak gekoppeld aan een andere verzekering vb. aan brand of familiale
o vb. waterinsijpeling in uw huis door buren en die weigeren om te vergoeden dus jij gaat
ze dagvaarden = al die kosten worden gedekt = alle kosten van gerechtelijke procedure
worden zo gedekt.
• Gewaarborgd inkomen verzekering
o = voor zelfstandigen als u arbeidsongeschikt bent
Functies van verzekeringen – p. 3
(1) Beschermende / vergoedende functie
o = de primaire functie
o = het nadeel vergoeden dat het gevolg is v/d verwezenlijking van het verzekerde risico
o = tegen onheil (verlies arbeidsvermogen,….)
o voorbeelden
▪ hospitalisatieverzekeraar dekt ziekenhuiskosten en verwante kosten
▪ dekking brandverzekeraar zodat afgebrande huis terug kan opbouwen
▪ rechtsbijstandsverzekeraar zorgt dat je gerechtelijke kosten worden gedekt
▪ aansprakelijkheidsverzekering = bij uitstek een vergoedende functie
als aansprakelijkheid van verzekerde bewezen => benadeelde een
rechtstreekse vordering tegen aansprakelijkheidsverzekeraar =
financiële waarborg aan benadeelde
o first party insurance – zie p. 3
(2) Preventieve functie
o rechtseco onderzoek: risico dat mensen hun gedrag zullen wijzigen wanneer zij de
financiële gevolgen van hun daden kunnen afwentelen op een derde
o = minder het verzekerde risico vermijden, want ik ben toch verzekerd
o = ‘moral hazard’ => dus wetgever mechanismen inlassen zodat verzekerden
aansporen om zich zorgvuldig te gedragen
▪ vb. verval van recht als sanctie bij contractuele tekortkomingen; franchises,
3
uitsluitingen,…
, (3) Spaarfunctie
o = inzake levensverzekeringen waarbij premies betaald met oog op opbouw v kapitaal
o = steeds meer aandacht aan levensverzekering als spaarinstrument zowel
▪ op vlak van collectieve vormen (groepsverzekeringen – 2de pijler)
▪ op vlak van individuele levensverzekeringen (3de pijler)
o = voor bepaalde verzekeringsovken krijgt spaarfunctie vorm als beleggingswijze
➔ Belangrijke maatschappelijke betekenis & economisch belang
Geschiedenis / wetgeving – p. 10
• 19e E
o = terughoudend naar verzekeringen = “moral hazard” <-> vandaar zorgvuldigheids-
prikkels ingelast
▪ Vb. werken met franchisen / vrijstellingen = eerste 300 euro vb niet vergoed, de
opzettelijke fout is nooit gedekt,… = deel dat je zelf moet betalen
o = meer risico’s & schadegevallen dan in hoofdzakelijk ambachtelijke SL van 1804
• 11 jun 1874
o = eerste verzekeringswet m.b.t. landverzekeringen
o = ‘een kind van zijn tijd’ => korte wet – aanvullend recht – veel ruimte contract. vrijheid
o = in praktijk: aanbieden standaardcontracten opgesteld door verzekeraar
▪ = verzekeraar beschermen tegen fraude
▪ <-> amper aandacht aan bescherming verzekerde
o = al snel bleek dat de wet tekort schoot in een wijzigende wereld
▪ vb. geen aandacht aan aansprakelijkheidsverzekeringen
▪ vb. beperkte aandacht aan levensverzekeringen
▪ vb. meer aandacht nodig om verzekerde te beschermen
• 25 jun 1992
o = wet op landsverzekeringsovereenkomst
▪ = overgenomen in verzekeringswet = MvT hier
▪ = wij gaan enkel dit bekijken: verzekeringen op het land
▪ = dwingend recht, tenzij uitzonderingen
zowel in voordeel van verzekerde als van verzekeraar
sommige bepalingen raken OO
• 1994
o = aantal wijzigingen van de wet van 1992 wegens kritiek verzekeraars
o = erna nog aant. wijzigingen (toenemende vraag solidariteit en discriminatieverbod)
• 2014
o = de verzekeringswet
o = bijna alles van dwingend recht nu
o 4 doelstellingen v/d wetgever volgens de MvT – zie boek p. 12
Kenmerken v/d verzekeringswet 2014 – zie boek p. 13-16
Kritiek v/d verzekeringswet 2014 – zie boek p. 17-19
4
, Hoofdstuk 2: soorten en indelingen van verzekeringen
(1) Privéverzekeringen en sociale verzekeringen
(2) Private en publieke verzekeringen – in dit vak focus op private verzekeringen
(3) Land- zee- en luchtvaartverzekeringen
(4) Verplichte en niet-verplichte verzekeringen
(5) Verzekering tot vergoeding van de schade en verzekeringen tot uitkering vast bedrag
(6) Persoons- en schadeverzekeringen
(7) Grote risico’s en massarisico’s
(8) Verzekering tegen premie en onderlinge verzekering
(9) Verzekeringstakken
4 – Verplichte & niet-verplichte verzekeringen / wettelijke & niet-wettelijke verzekeringen – p.31
• Wettelijk verplichte verzekeringen
o Wilsautonomie als uitgangspunt => geen recht op verzekering
▪ Verzekeraars kunnen niet verplicht om een verzekeringsovk. aan te bieden
MAAR: begrensd doordat discriminatieverbod van horizontale relaties
& wetgever in aant. domeinen gaandeweg contract. vrijheid ingeperkt
➢ vb. regels m.b.t. hospitalisatieverzekeringen
o Vb. Autoverzekering, vrijwilligers, architecten, jacht, uitvoeren experiment mensen,…
▪ zie andere verplichte op p. 33 bovenaan
▪ ratio legis: zekerheid dat er solvabele aanspreekbare partij is
▪ = uitzondering op de wilsautonomie (art. 1134 BW)
= lijkt billijk want als aansprakelijke partij onvermogend is kan je altijd verzekeraar nog
aanspreken, MAAR is enkel billijk als de inhoud v/d polis wordt omschreven door de
wetgever, wat heb je aan een verplichte als de verzekeraar de omvang kan beperken?
▪ Polis : verzekeringsovereenkomst / verzekeringscontract
▪ Dus vaak dat wet zegt dit en dat moet zeker gedekt zijn,… = vanaf dat de
wetgever inhoud gaat opleggen / bepalen = dan heb je echt een bescherming.
• Niet-wettelijk verplichte verzekeringen – niet in lijst van FSMA (verplichte)
o Contractuele verzekeringsplichten
▪ = partij kan contractueel verplicht worden om een verzekeringsovk.
vb. schuldsaldoverzekering => vele banken stellen het sluiten ervan als
noodzakelijke voorwaarde om hypothecair krediet
vb. brandverzekering opdat je huurovereenkomst kan sluiten
o Deontologische verzekeringsplichten
▪ = voor bepaalde beroepen => beroepsaansprakelijkheidsverzekering
vb. advocaten
➔ Meeste verzekeringen facultatief – vb. gezinsaansprakelijkheidsverzekering
➔ Dit onderscheid = relevant voor tegenwerpelijkheid & uiteenzetting segmentatiebeleid
5
, 5 – Verzekering tot vergoeding v/d schade en verzekeringen tot uitkering van vast bedrag – p. 36
• Verzekering tot vergoeding van schade
o Geheel / gedeeltelijk
o = vergoeding afhankelijk van de omvang van de schade
o vb. brandverzekering, aansprakelijkheidsverzekering,…
• Verzekering tot uitkering van vast bedrag
o vb. levensverzekering => vast bedrag op moment overlijden verzekerde
6 – Persoons- en schadeverzekeringen – p. 36
• Persoonsverzekering
o verzekeringsprestatie of de premie = afhankelijk van een onzeker voorval dat iemands
leven, fysieke integriteit of gezinstoestand aantast
o verdere opsplitsing van levensverzekeringen en andere dan levensverzekeringen
▪ levensverzekeringen = vast bedrag => afhankelijk van levensduur
▪ andere = vb. ziekteverzekering, ongevallenverzekering, geboorteverzekering,…
kunnen zowel verzekeringen zijn tot vergoeding schade als vast bedrag
• Schadeverzekering
o verzekeringsprestatie afhankelijk van onzeker voorval dat schade berokkent aan
iemands vermogen
▪ vb. zaakverzekeringen (brandverzekering, kredietverzekering,…)
▪ vb. aansprakelijkheidsverzeker. (vb. beroepsaansprakelijkheidsverzekering)
▪ vb. rechtsbijstandverzekering
o = verzekeringen tot vergoeding van de schade
6