DEFINITIE, VOORKOMEN, NOMENCLATUUR
DEFINITIE
Gezwel = tumor = neoplasie
= massa in weefsel die daar niet moet zitten
• Autonome, ongecontroleerde groei
• Trekt zich niets aan vd mechanismen in organisme: groeit gewoon door
• Is niet altijd kanker
≠ Regeneratie, ontsteking & hyperplasie: regresseren nadat uitlokkende oorzaak weg is
Sorry ma aan dit stuk wil ik nie te lang stil blijven staan we weten allemaal da maligne slecht is en
benigne goed en ik weet al dat er straks nog een tabel komt waar da veel beter is uitgelegd.
VOORKOMEN
• Komen steeds meer voor bij alle gewervelde dieren
• They been around since prehistorie tho
• Meeste bij hond & kat: zij kunnen ‘kanker-leeftijd’ bereiken
• Veel tumoren bij huid & weke weefsels: worden snelst opgemerkt door eigenaars
• Enkel RBC ontaard niet: hebben geen kern. Precursoren wel & ontaarden dus ook als ze
willen
INDELING EN ALGEMENE NOMENCLATUUR
Opbouw tumor:
• Parenchym: tumorale cellen
• Stroma: steunBW en bloedvaten
Indeling:
1. Biologisch gedrag GOEDAARDIG / KWAADAARDIG
(DIGNITEIT)
2. Weefseloorsprong EPITHELIAAL / MESENCHYMAAL / PIGMENTVORMEN / NEURECTODERMAAL / MENGGEZWELLEN
(HISTIOGENESE)
Naam tumor = histiogenese + digniteit
Histiologisch gedrag ⏆ met klinisch
Veterinaire nomenclatuur ⏆ humane nomenclatuur
Oncologie 1
, MESENCHYMAAL: Sarcomen
Oorsprong
• Kanker van bindweefselcellen, het onder
• Hematopoïetische cellijn ook! (Leukemie bijvoorbeeld)
GOEDAARDIG (-OMA) KWAADAARDIG (-SARCOMA)
• BW ( broma) • BW ( brosarcoma)
• Vetcellen (lipoma) • Vetcellen (liposarcoma)
• Kraakbeen (chrondroma) • Kraakbeen (chondrosarcoma)
• Been (osteoma) • Been (osteosarcoma)
EPITHELIAAL: Carcinomen
Oorsprong
• Kanker huid, slijmvliezen of klieren: carcinomen
Oorsprong
GOEDAARDIG (-OMA) KWAADAARDIG (-SARCOMA)
• Klierweefsel: adenoma • Klierweefsel: adencarcioma
• Talgklier: sebaceous adenoma • Vaak toevoeging groeikarakteristieken
• Zweetklier: apocrien adenoma (papillair / tubulair / cysteus)
• Melkklier: mammair adenoma
• Basaalcel: basalioma • Squameuze cel: squameuze cel carcinoma
Macro / micro uitzicht
Papilloma: vingervormige uitstulpingen
Poliep: goedaardig gezwel op mucosale opperlakten
NEURO-ENDOCRIENE GEZWELLEN
Oorsprong
GOEDAARDIG (-OMA) KWAADAARDIG (-SARCOMA)
Pigmentvormend weefsel • Benigne melanoma Maligne melanoma
• Benigne melanocytoma
Bijniercortex Adrenaal corticaal adenoma Adrenaal corticaal carcinoma
Bijnier Benigne pheochromocytoma Maligne pheochromocytoma
Sertolicel-, Leydigcel-, Granulosaceltumor
Geen -oma achter want geen maligne tegenhanger
Insulinoma (beta cel tumor)
Oncologie 2
fi
, MENGGEZWELLEN
Gaat uit van 1 celtype, maar kan andere cellen aanzetten tot proliferatie
→ Metaplasie: verandering van 1 celtype naar een ander, waar dat normaal niet gebeurt
→ Mesenchymale + epitheliale componenten
• Complex carcinoma: proliferatie van luminale en myoepitheliale cellen van klierweefsel
• Carcinosarcoma: Epitheliale + mesenchymale component hebben beide kwade
eigenschappen
• Collisietumor: tumoren van ≠ histiogenese die tegen elkaar groeien
• Teratoma: bijzondere menggezwellen met di erentiatieproducten van 3 ≠ kiembladen
→ Vormen tumor met haren, vet, spier, KB, tanden kortom das ziek ranzig
→ Frequenst bij gonaden, meestal benigne
TUMOR-LIKE-LESIONS
Hamartoma = meer proliferatie van mature cellen dan normaal, wel
op normale plaats
• Goedaardig
• Vooral vasculair
Wa ik nie snap zij zeggen
Choristoma = normale mature weefsels op ectopische plaats goedaardig en da beest is dood?
• Bijv. Dermoïd: huidweefsel met haar dat bijv. Op de cornea zit
METHODES WEEFSELOORSPRONG / IDENTIFICATIE
Klassiek Enzymreacties EM Cytologie Immuno-histochemie
histologisch
OZ
Standaard- Typische Typische FNA • Op formol ge xeerde ingebedde stalen
techniek, reacties nagaan organellen • AS gebruiken om aanwezigheid van
kleuringen opsporen bepaalde eiwitten aan te tonen
gebruiken • Ze gebruiken intermediaire lamenten voor
histogenese
• Cytokeratines: epitheliaal
• Vimentine= niet-musculair
mesenchymaal
• Desmine: spiercellen (hart, glad & dwars)
• Glia lamenten: asterocyten
• Neuro lamenten: ganglioncellen
Oncologie 3
fi fi
fi fi ff
DEFINITIE
Gezwel = tumor = neoplasie
= massa in weefsel die daar niet moet zitten
• Autonome, ongecontroleerde groei
• Trekt zich niets aan vd mechanismen in organisme: groeit gewoon door
• Is niet altijd kanker
≠ Regeneratie, ontsteking & hyperplasie: regresseren nadat uitlokkende oorzaak weg is
Sorry ma aan dit stuk wil ik nie te lang stil blijven staan we weten allemaal da maligne slecht is en
benigne goed en ik weet al dat er straks nog een tabel komt waar da veel beter is uitgelegd.
VOORKOMEN
• Komen steeds meer voor bij alle gewervelde dieren
• They been around since prehistorie tho
• Meeste bij hond & kat: zij kunnen ‘kanker-leeftijd’ bereiken
• Veel tumoren bij huid & weke weefsels: worden snelst opgemerkt door eigenaars
• Enkel RBC ontaard niet: hebben geen kern. Precursoren wel & ontaarden dus ook als ze
willen
INDELING EN ALGEMENE NOMENCLATUUR
Opbouw tumor:
• Parenchym: tumorale cellen
• Stroma: steunBW en bloedvaten
Indeling:
1. Biologisch gedrag GOEDAARDIG / KWAADAARDIG
(DIGNITEIT)
2. Weefseloorsprong EPITHELIAAL / MESENCHYMAAL / PIGMENTVORMEN / NEURECTODERMAAL / MENGGEZWELLEN
(HISTIOGENESE)
Naam tumor = histiogenese + digniteit
Histiologisch gedrag ⏆ met klinisch
Veterinaire nomenclatuur ⏆ humane nomenclatuur
Oncologie 1
, MESENCHYMAAL: Sarcomen
Oorsprong
• Kanker van bindweefselcellen, het onder
• Hematopoïetische cellijn ook! (Leukemie bijvoorbeeld)
GOEDAARDIG (-OMA) KWAADAARDIG (-SARCOMA)
• BW ( broma) • BW ( brosarcoma)
• Vetcellen (lipoma) • Vetcellen (liposarcoma)
• Kraakbeen (chrondroma) • Kraakbeen (chondrosarcoma)
• Been (osteoma) • Been (osteosarcoma)
EPITHELIAAL: Carcinomen
Oorsprong
• Kanker huid, slijmvliezen of klieren: carcinomen
Oorsprong
GOEDAARDIG (-OMA) KWAADAARDIG (-SARCOMA)
• Klierweefsel: adenoma • Klierweefsel: adencarcioma
• Talgklier: sebaceous adenoma • Vaak toevoeging groeikarakteristieken
• Zweetklier: apocrien adenoma (papillair / tubulair / cysteus)
• Melkklier: mammair adenoma
• Basaalcel: basalioma • Squameuze cel: squameuze cel carcinoma
Macro / micro uitzicht
Papilloma: vingervormige uitstulpingen
Poliep: goedaardig gezwel op mucosale opperlakten
NEURO-ENDOCRIENE GEZWELLEN
Oorsprong
GOEDAARDIG (-OMA) KWAADAARDIG (-SARCOMA)
Pigmentvormend weefsel • Benigne melanoma Maligne melanoma
• Benigne melanocytoma
Bijniercortex Adrenaal corticaal adenoma Adrenaal corticaal carcinoma
Bijnier Benigne pheochromocytoma Maligne pheochromocytoma
Sertolicel-, Leydigcel-, Granulosaceltumor
Geen -oma achter want geen maligne tegenhanger
Insulinoma (beta cel tumor)
Oncologie 2
fi
, MENGGEZWELLEN
Gaat uit van 1 celtype, maar kan andere cellen aanzetten tot proliferatie
→ Metaplasie: verandering van 1 celtype naar een ander, waar dat normaal niet gebeurt
→ Mesenchymale + epitheliale componenten
• Complex carcinoma: proliferatie van luminale en myoepitheliale cellen van klierweefsel
• Carcinosarcoma: Epitheliale + mesenchymale component hebben beide kwade
eigenschappen
• Collisietumor: tumoren van ≠ histiogenese die tegen elkaar groeien
• Teratoma: bijzondere menggezwellen met di erentiatieproducten van 3 ≠ kiembladen
→ Vormen tumor met haren, vet, spier, KB, tanden kortom das ziek ranzig
→ Frequenst bij gonaden, meestal benigne
TUMOR-LIKE-LESIONS
Hamartoma = meer proliferatie van mature cellen dan normaal, wel
op normale plaats
• Goedaardig
• Vooral vasculair
Wa ik nie snap zij zeggen
Choristoma = normale mature weefsels op ectopische plaats goedaardig en da beest is dood?
• Bijv. Dermoïd: huidweefsel met haar dat bijv. Op de cornea zit
METHODES WEEFSELOORSPRONG / IDENTIFICATIE
Klassiek Enzymreacties EM Cytologie Immuno-histochemie
histologisch
OZ
Standaard- Typische Typische FNA • Op formol ge xeerde ingebedde stalen
techniek, reacties nagaan organellen • AS gebruiken om aanwezigheid van
kleuringen opsporen bepaalde eiwitten aan te tonen
gebruiken • Ze gebruiken intermediaire lamenten voor
histogenese
• Cytokeratines: epitheliaal
• Vimentine= niet-musculair
mesenchymaal
• Desmine: spiercellen (hart, glad & dwars)
• Glia lamenten: asterocyten
• Neuro lamenten: ganglioncellen
Oncologie 3
fi fi
fi fi ff
