Samenvatting - Penologie en penitentiair recht (CO1A9a) (GESLAAGD!)

Penologie & Penitentiair
Recht
Inleiding
Detentieratio
= # gedetineerden/100.000 inwoners
 Maakt vergelijk tss landen mogelijk
 Afkomstig v. Noorse criminoloog Nils Christie
o Wil grote ≠ zichtbaar maken
o Bovenaan VS (~709)
o Onderaan IJsland (~35)
o Be: tss 70-90
o ≠ zijn nt te wijden aan crim.
o Verklaring
 Gebruik & plaats

Gevangenisinfrastructuur
 Ducpétiaux model (~19de eeuw)
o Imposante gevel
o Panopticon
o Architectuur zorgt dat straf zichtbaar wr
o Individuele opsluiting  isoleren  persoon opnieuw normconform maken
 Gevangenis Hasselt
o Gn betekende functie meer
o Gevangenis = gecamoufleerd
 Wijze waarop vrijheidsberoving wr uitgevoerd ≠
o Straffen verdwijnen meer uit blikveld v. samenleving

Straffen gaan altijd gepaard met neveneffecten
 Weerspiegeling v. misdaad

Debat over straf
 Orde & veiligheid v. instituut vs. individuele waardigheid
 Dieren bestraffen met menselijke straffen

Straf
= alloude & alledaagse praktijk
o Iedereen komt er mee in contact
 Kind & Gezin
o Nt bij alles wat nt mag (~subsidiariteitsprincipe)
 Beperken tot belangrijkste situaties & regels
 Licht probleemgedrag negeren
o Blijf rustig & benoem wat nt mag
o Straf onmiddellijk laten volgen op actie
o Straf aanpassen aan leeftijd & kind (~individualisering)
o Gn fysieke straffen

,
,  Alledaagse straffen vertonen gelijkenissen & grote ≠ met strafrechtsbedeling
Bv. wettelijk kader/dwang/gepersonaliseerd personeel/…
= leed door wet bepaald & door rechterlijke macht opgelegd als sanctie wegens gepleegd misdrijf
(~Hof v. Cassatie)
o Leed beschouwd vanuit perspectief v. bestraffer
= “Legal process whereby violators of criminal law are condemned & sanctioned in accordance
with specified legal categories & procedures” (~Garland)
= “Punishment for crime, imposed by judiciary in accordance with penal law & administered by
penal institutions such as prisons & probation service” (~Hudson)
 Kenmerken v. straf ~ Walker
o Er wr ‘iets’ toegebracht aan ander persoon, waarvan verondersteld onaangenaam te
zijn
o Toebrengen v. straf = intentioneel & gebeurt om bepaalde reden
o Degene die straf opleggen hebben daartoe recht
o Straf wr opgelegd ter gelegenheid v. daad/omissie, die overtreding v.
wet/regel/gewoonte inhoudt
o Degene die straf krijgt, heeft inbreuk vrijwillig gepleegd
 Nt toerekeningsvatbaar  internering (≠ straf)
o Redenen om te straffen moeten te rechtvaardigen zijn
o Bestraffingsact als straf beschouwen = afhankelijk v. bestraffer, nt v. opvatting v.
gestrafte

Penologie
 Traditioneel beladen term
= “sociaal-wet. bestudering v. oplegging & tenuitvoerlegging v. strafrechtelijke sancties. In
penologie komen vragen aan orde als: wat houden diverse sancties in?; welke rechtstheoretische
& -filosofische ideeën liggen ten grondslag?; welke doelen wil men bereiken?” (~Moerings)
= “body of thought which explores relations between punishment & society, its purpose being to
understand punishment as a social phenomenon & thus trace its role in social life” (~Garland)

Waarom straffen?
Straffen = om min. 2 redenen potentieel problematisch
 Essentie v. straf
o Straffen doet “pijn”
o = doelgerichte leedtoevoeging
o Vorm v. statelijk geweld
 Straffen = duur
o Belangrijke maatschappelijke investering
 Nood aan goede redenen om over te gaan tot bestraffing
o Straffilosofische theorieën identificeren problematische aspecten & zoeken nr
mogelijkheden om er mee om te gaan

, Klassieke antw.
 Retributivisme ~ Kant
o Oog om oog/tand om tand
o Straffen omwille v. onrecht in verleden
 Gericht op verleden
 Motief = vergelding
 Morele afkeuring staat centraal
 Men mag iets toebrengen aan ander dat in verhouding staat met aangedaan
leed
 Straf = retributie voor schuld/toegeeigend voordeel
o straf beoogt herstel v. rechtsorde
 onevenwicht herbalanseren
 straf = manier om gebeurtenis terug recht te zetten
 ≠ v. gedragsverandering/afschrikking
 Gn nuttig doel nastreven
o Plicht om te straffen, in alle omstandigheden
 Beantwoord aan gevoel v. verdiende loon
 Onhaalbaar
o Moderne variant = Just Desert
 Kritiek op onbepaald karakter v. straf
 Kernidee
= einde v. straf bepaald door verbetering v. misdrijfplegers
 Kritiek
o Willekeur in duur v. straf
 Kernelementen
 Herstel v. sociaal evenwicht
 Afkeuring uitdrukken
 Afschrikking
 Utilitarisme ~ Jeremy Bentham
o Toekomstgericht
 Rechtvaardiging v. straf ligt in vergroten v. menselijk geluk
 Straf moet bijdrage tot verbetering v. samenleving
o Preventie
 Straf moet bijdrage leveren aan preventie
 Generale preventie
= algemene preventie
 Preventie richt zich nr hele bevolking
Bv. bepaalde gedraging strafbaarstellen
Bv. straf uitspreken door rechter = publiek gebeuren  boodschap meegeven
 Individuele preventie
 Gericht op misdrijfpleger
 Vormen
o Neutraliseren
= door straffen, degene die gestraft wr, in onmogelijkheid
verkeren om nieuw misdrijf te plegen
Bv. gevangenisstraf/doodstraf