H1: iNLEIDING
LEERDOELEN
Het doel kunnen opsommen van de Vlaamse overheid om kwaliteitsvol STEM onderwijs te realiseren.
De uitdagingen voor het STEM-onderwijs in de 21ste eeuw kunnen verduidelijken.
Kunnen uitleggen in eigen woorden waarom STEM belangrijk is.
De STEM-inhouden uit de cursus kunnen onderbouwen via de ‘good practices’.
De kijkwijzer kunnen aanvullen toegepast op een good practice.
1.1: STEM: een modegril of uitdaging?
STEM is geen trend, maar een maatschappelijke noodzaak.
Vlaamse overheid wil kwalitatief STEM-onderwijs realiseren door middel van
een actieplan en STEM-kader.
Uitdagingen in basisonderwijs:
1. Meer inhoudelijke en didactische opbouw van STEM-lessen.
2. Doelgericht, evenwichtig en geïntegreerd werken.
3. Afstemming en samenwerking binnen het onderwijsteam.
Doel: kinderen stimuleren in onderzoekend, probleemoplossend en creatief
denken met onderwerpen die aansluiten bij hun dagelijks leven. Nood aan
jongeren die beschikken over technische basiscompetenties.
1.2: Waarom is STEM belangrijk?
We leven in een snel veranderende kennismaatschappij waarin technologie,
wetenschap en ICT dagelijks invloed hebben.
STEM-onderwijs helpt kinderen en jongeren:
o Betrokken te zijn bij wetenschap en techniek die het dagelijks leven
beïnvloeden.
o Nieuwsgierigheid, kritische zin en betrokkenheid te ontwikkelen.
Bereidt kinderen voor op de 21ste-eeuwse vaardigheden: probleemoplossend
leren, theorie-praktijk koppelen, out-of-the-box denken en samenwerken.
Voordelen:
o Economisch: voorbereiding op latere beroepsmogelijkheden.
o Persoonlijk: stimuleert ondernemend en onderzoekend gedrag van kinderen
vanaf jonge leeftijd.
1.3: Good practice
Voorbeelden op Toledo ondersteunen STEM-lessen:
o Lager onderwijs: eerste, tweede en derde graad.
o Kleuteronderwijs: peuterklas tot derde kleuterklas.
Kijkwijzer bij STEM-les: observeren van:
o Inhoudelijke en didactische aanpak.
o Rol van de coach.
o Reacties van kinderen op de probleemstelling.
1
,H2: EEN KADER VOOR STEM IN HET BASISONDERWIJS
LEERDOELEN
Het internationaal karakter van het STEM-onderwijs kunnen beargumenteren.
Kunnen uitleggen waarvoor het letterwoord STEM staat.
In eigen woorden kunnen weergeven wat STEM-onderwijs inhoudt.
De rol van het STEM-actieplan en het STEM-kader voor het Vlaamse onderwijsveld kunnen beschrijven.
Het verschil kunnen uitleggen tussen STEM-geletterdheid en STEM-specialisatie.
Kunnen uitleggen wat het model ‘STEM voor de basis’ inhoudt.
De stappen in het model ‘STEM voor de basis’ kunnen beschrijven met concrete voorbeelden.
Eigen ervaringen kunnen toepassen op het model ‘STEM voor de basis’.
2.1: STEM in het buitenland
Internationaal karakter van STEM
STEM is een internationaal bekend letterwoord:
o S = Science (Wetenschap)
o T = Technology (Technologie)
o E = Engineering (Techniek/Ingenieurskunde)
o M = Mathematics (Wiskunde)
STEM omvat veel meer dan ingenieurs of programmeurs:
o Nieuwe technieken in landbouw en tuinbouw.
o Medische apparaten die levens redden.
o Compactere computers en andere technologie.
STEM-vaardigheden worden wereldwijd gebruikt in werk, hobby’s en dagelijks
leven.
Wereldwijd zijn wetenschappers, ingenieurs, docenten en professoren
betrokken bij onderwijs en onderzoek, en blijven levenslang bijleren en motiveren.
STEM-onderwijs internationaal
STEM is onmisbaar in de huidige maatschappij, met brede toepassingen in
economie, wetenschap en technologie.
Verschillende landen gebruiken soms andere termen, maar bedoelen hetzelfde:
o Voorbeeld: Nederland gebruikt vaak “wetenschappen en techniek” in
plaats van STEM.
Doel van internationaal STEM-onderwijs:
o STEM-geletterdheid ontwikkelen (basiskennis en vaardigheden voor
iedereen).
o STEM-specialisatie mogelijk maken (diepere kennis voor toekomstige
experts).
2
,Verband met Vlaamse context
Het STEM-actieplan en STEM-kader zorgen in Vlaanderen voor:
o Richtlijnen en houvast bij de uitbouw van STEM-lessen.
o Kwaliteitsvol onderwijs dat kinderen voorbereidt op onderzoekend denken,
creativiteit en probleemoplossend werken.
Het model ‘STEM voor de basis’:
o Een stapsgewijze aanpak om STEM-competenties te ontwikkelen vanaf
jonge leeftijd.
o Stimuleert nieuwsgierigheid, onderzoekende houding en praktische
toepassing van kennis.
o Voorbeeldstappen: probleemstelling formuleren, hypothese opstellen,
experiment uitvoeren, resultaten interpreteren.
2.2: STEM in het Vlaamse onderwijs
Wat is STEM?
STEM = Science (wetenschappen), Technology (technologie), Engineering
(techniek), Mathematics (wiskunde).
De vier domeinen vormen één samenhangend geheel om complexe,
levensechte problemen op te lossen.
Kenmerken van STEM-onderwijs:
o Kinderen werken in groep aan problemen in een krachtige
leeromgeving.
o Gebruik van technologie en wetenschappelijk onderzoek.
o Ontwikkeling van probleemoplossende en creatieve vaardigheden.
o Aandacht voor motivatie, sociale interactie, kennis en strategieën.
o Koppeling van bestaande kennis aan nieuwe kennis en vaardigheden.
o Kinderen ervaren STEM-processen creatief: redeneren, onderzoeken,
ontwerpen.
Doel: kwaliteitsvol onderwijs dat aansluit bij interesses en leefwereld van
kinderen.
STEM-kader
Doel: houvast voor scholen en leraren bij het organiseren van goed STEM-
onderwijs.
Richt zich op twee niveaus:
o STEM-geletterdheid: basiskennis en vaardigheden voor iedereen.
o STEM-specialisatie: verdieping voor toekomstige experts.
Belangrijk:
3
, o Interactie tussen alle STEM-componenten, behoud van eigenheid van
elk.
o Centraal staat probleemoplossend leren, creatief onderzoeken en
ontwerpen.
o Ondersteunt ontwikkeling van 21ste-eeuw competenties: denken,
redeneren, modelleren, abstraheren, samenwerken en communiceren.
STEM-actieplan (2012-2020) en STEM-agenda 2030
Waarom: toenemende vraag naar mensen met een STEM-profiel in maatschappij
en onderwijs.
STEM-actieplan 2012-2020: eerste initiatief van Vlaamse overheid om jongeren
te stimuleren STEM te kiezen.
STEM-agenda 2030: nieuwe doelstellingen, ingediend in juli 2021, met focus op:
1. STEM-onderwijs aantrekkelijker maken.
2. Leraren, opleiders en begeleiders ondersteunen.
3. Studie- en loopbaankeuze verbeteren.
4. Meer meisjes in STEM-opleidingen en -beroepen.
5. Inzetten op excellentie.
6. Opleidingsaanbod aanpassen.
7. Samenwerking met sectoren, bedrijven en kennisinstellingen bevorderen.
8. Maatschappelijke waardering van technische beroepen verbeteren.
Samenwerking nodig van: overheid, scholen, leraren, sectorpartners en media.
Citaat: “The only skill that will be important in the 21ste century is the skill of
learning new skills. Everything else will become obsolete over time.” – Peter
Drucker
4
LEERDOELEN
Het doel kunnen opsommen van de Vlaamse overheid om kwaliteitsvol STEM onderwijs te realiseren.
De uitdagingen voor het STEM-onderwijs in de 21ste eeuw kunnen verduidelijken.
Kunnen uitleggen in eigen woorden waarom STEM belangrijk is.
De STEM-inhouden uit de cursus kunnen onderbouwen via de ‘good practices’.
De kijkwijzer kunnen aanvullen toegepast op een good practice.
1.1: STEM: een modegril of uitdaging?
STEM is geen trend, maar een maatschappelijke noodzaak.
Vlaamse overheid wil kwalitatief STEM-onderwijs realiseren door middel van
een actieplan en STEM-kader.
Uitdagingen in basisonderwijs:
1. Meer inhoudelijke en didactische opbouw van STEM-lessen.
2. Doelgericht, evenwichtig en geïntegreerd werken.
3. Afstemming en samenwerking binnen het onderwijsteam.
Doel: kinderen stimuleren in onderzoekend, probleemoplossend en creatief
denken met onderwerpen die aansluiten bij hun dagelijks leven. Nood aan
jongeren die beschikken over technische basiscompetenties.
1.2: Waarom is STEM belangrijk?
We leven in een snel veranderende kennismaatschappij waarin technologie,
wetenschap en ICT dagelijks invloed hebben.
STEM-onderwijs helpt kinderen en jongeren:
o Betrokken te zijn bij wetenschap en techniek die het dagelijks leven
beïnvloeden.
o Nieuwsgierigheid, kritische zin en betrokkenheid te ontwikkelen.
Bereidt kinderen voor op de 21ste-eeuwse vaardigheden: probleemoplossend
leren, theorie-praktijk koppelen, out-of-the-box denken en samenwerken.
Voordelen:
o Economisch: voorbereiding op latere beroepsmogelijkheden.
o Persoonlijk: stimuleert ondernemend en onderzoekend gedrag van kinderen
vanaf jonge leeftijd.
1.3: Good practice
Voorbeelden op Toledo ondersteunen STEM-lessen:
o Lager onderwijs: eerste, tweede en derde graad.
o Kleuteronderwijs: peuterklas tot derde kleuterklas.
Kijkwijzer bij STEM-les: observeren van:
o Inhoudelijke en didactische aanpak.
o Rol van de coach.
o Reacties van kinderen op de probleemstelling.
1
,H2: EEN KADER VOOR STEM IN HET BASISONDERWIJS
LEERDOELEN
Het internationaal karakter van het STEM-onderwijs kunnen beargumenteren.
Kunnen uitleggen waarvoor het letterwoord STEM staat.
In eigen woorden kunnen weergeven wat STEM-onderwijs inhoudt.
De rol van het STEM-actieplan en het STEM-kader voor het Vlaamse onderwijsveld kunnen beschrijven.
Het verschil kunnen uitleggen tussen STEM-geletterdheid en STEM-specialisatie.
Kunnen uitleggen wat het model ‘STEM voor de basis’ inhoudt.
De stappen in het model ‘STEM voor de basis’ kunnen beschrijven met concrete voorbeelden.
Eigen ervaringen kunnen toepassen op het model ‘STEM voor de basis’.
2.1: STEM in het buitenland
Internationaal karakter van STEM
STEM is een internationaal bekend letterwoord:
o S = Science (Wetenschap)
o T = Technology (Technologie)
o E = Engineering (Techniek/Ingenieurskunde)
o M = Mathematics (Wiskunde)
STEM omvat veel meer dan ingenieurs of programmeurs:
o Nieuwe technieken in landbouw en tuinbouw.
o Medische apparaten die levens redden.
o Compactere computers en andere technologie.
STEM-vaardigheden worden wereldwijd gebruikt in werk, hobby’s en dagelijks
leven.
Wereldwijd zijn wetenschappers, ingenieurs, docenten en professoren
betrokken bij onderwijs en onderzoek, en blijven levenslang bijleren en motiveren.
STEM-onderwijs internationaal
STEM is onmisbaar in de huidige maatschappij, met brede toepassingen in
economie, wetenschap en technologie.
Verschillende landen gebruiken soms andere termen, maar bedoelen hetzelfde:
o Voorbeeld: Nederland gebruikt vaak “wetenschappen en techniek” in
plaats van STEM.
Doel van internationaal STEM-onderwijs:
o STEM-geletterdheid ontwikkelen (basiskennis en vaardigheden voor
iedereen).
o STEM-specialisatie mogelijk maken (diepere kennis voor toekomstige
experts).
2
,Verband met Vlaamse context
Het STEM-actieplan en STEM-kader zorgen in Vlaanderen voor:
o Richtlijnen en houvast bij de uitbouw van STEM-lessen.
o Kwaliteitsvol onderwijs dat kinderen voorbereidt op onderzoekend denken,
creativiteit en probleemoplossend werken.
Het model ‘STEM voor de basis’:
o Een stapsgewijze aanpak om STEM-competenties te ontwikkelen vanaf
jonge leeftijd.
o Stimuleert nieuwsgierigheid, onderzoekende houding en praktische
toepassing van kennis.
o Voorbeeldstappen: probleemstelling formuleren, hypothese opstellen,
experiment uitvoeren, resultaten interpreteren.
2.2: STEM in het Vlaamse onderwijs
Wat is STEM?
STEM = Science (wetenschappen), Technology (technologie), Engineering
(techniek), Mathematics (wiskunde).
De vier domeinen vormen één samenhangend geheel om complexe,
levensechte problemen op te lossen.
Kenmerken van STEM-onderwijs:
o Kinderen werken in groep aan problemen in een krachtige
leeromgeving.
o Gebruik van technologie en wetenschappelijk onderzoek.
o Ontwikkeling van probleemoplossende en creatieve vaardigheden.
o Aandacht voor motivatie, sociale interactie, kennis en strategieën.
o Koppeling van bestaande kennis aan nieuwe kennis en vaardigheden.
o Kinderen ervaren STEM-processen creatief: redeneren, onderzoeken,
ontwerpen.
Doel: kwaliteitsvol onderwijs dat aansluit bij interesses en leefwereld van
kinderen.
STEM-kader
Doel: houvast voor scholen en leraren bij het organiseren van goed STEM-
onderwijs.
Richt zich op twee niveaus:
o STEM-geletterdheid: basiskennis en vaardigheden voor iedereen.
o STEM-specialisatie: verdieping voor toekomstige experts.
Belangrijk:
3
, o Interactie tussen alle STEM-componenten, behoud van eigenheid van
elk.
o Centraal staat probleemoplossend leren, creatief onderzoeken en
ontwerpen.
o Ondersteunt ontwikkeling van 21ste-eeuw competenties: denken,
redeneren, modelleren, abstraheren, samenwerken en communiceren.
STEM-actieplan (2012-2020) en STEM-agenda 2030
Waarom: toenemende vraag naar mensen met een STEM-profiel in maatschappij
en onderwijs.
STEM-actieplan 2012-2020: eerste initiatief van Vlaamse overheid om jongeren
te stimuleren STEM te kiezen.
STEM-agenda 2030: nieuwe doelstellingen, ingediend in juli 2021, met focus op:
1. STEM-onderwijs aantrekkelijker maken.
2. Leraren, opleiders en begeleiders ondersteunen.
3. Studie- en loopbaankeuze verbeteren.
4. Meer meisjes in STEM-opleidingen en -beroepen.
5. Inzetten op excellentie.
6. Opleidingsaanbod aanpassen.
7. Samenwerking met sectoren, bedrijven en kennisinstellingen bevorderen.
8. Maatschappelijke waardering van technische beroepen verbeteren.
Samenwerking nodig van: overheid, scholen, leraren, sectorpartners en media.
Citaat: “The only skill that will be important in the 21ste century is the skill of
learning new skills. Everything else will become obsolete over time.” – Peter
Drucker
4
