MENSENRECHTEN
Inhoud
Inleiding...............................................................................................................10
Praktisch...........................................................................................................10
Inleiding............................................................................................................10
1 Hoofdstuk 1 – Begrip, kenmerken, soorten, historiek van en kritiek op de
mensenrechten...................................................................................................12
1.1 Inleiding......................................................................................................12
1.2 Definitie van “mensenrechten”..................................................................12
1.3 Kenmerken van mensenrechten.................................................................12
1.4 Stimulerende factoren in de opgang vd mensenrechten...........................14
1.4.1 Religieuze basis....................................................................................14
1.4.2 Filosofische basis..................................................................................14
1.5 Juridisch arena en evolutie.........................................................................17
1.5.1 In het Midden-Oosten...........................................................................17
1.5.2 Westerse wereld...................................................................................17
1.6 Soorten en categorieën mensenrechten....................................................18
1.6.1 Burgerlijke rechten (1)..........................................................................18
1.6.2 Politieke rechten (2).............................................................................19
1.6.3 Problemen mbt rechten en verlichting.................................................19
1.6.4 Reactie tegen eerste generatie-rechten...............................................19
1.6.5 Creatie van tweede generatie rechten: Economische, sociale en
culturele rechten (3)......................................................................................19
1.7 Gevechten voor rechten.............................................................................21
1.7.1 Femenistisch gevecht...........................................................................21
1.7.2 Abolition movement (19e eeuw)...........................................................21
1.7.3 Standaarden inzake oorlog...................................................................22
1.7.4 Strijd voor de rechten van minderheden..............................................23
1.8 Volkenbond (1919).....................................................................................23
1.8.1 Convenant van Volkenbond (oprichtingsverdrag)................................23
1.8.2 Slavernijverdrag (1926)........................................................................25
1.8.3 Hoge Commissaris voor Vluchtelingen.................................................25
1.8.4 Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) (1918)....................................25
1.8.5 Vrijheden in ‘mandaatgebieden’...........................................................25
1
, 1.8.6 Minderhedenverdrag............................................................................26
1.9 Interbellum.................................................................................................27
1.10 Verenigde Naties (WOII)...........................................................................27
1.10.1 VN-Handvest.......................................................................................27
1.10.2 Universele Verklaring van de rechten van de mens (UVRM) (10
december 1948)............................................................................................28
1.11 VN convenants.........................................................................................30
1.11.1 BUPO-verdrag (1966) (burgerlijke en politieke rechten)....................30
1.11.2 ECOSOC-verdrag (1966) economische, sociale en culturele rechten. 30
1.12 Verdere evolutie mensenrechten.............................................................30
1.13 Wenen 1993.............................................................................................31
1.13.1 Wereldconferentie Mensenrechten.....................................................31
1.13.2 Derde generatie: Solidariteitsrechten.................................................32
1.14 Verdere evolutie mensenrechten.............................................................33
1.14.1 “Vierde generatie”..............................................................................34
1.14.2 Oefening - Welke soort rechten zijn dit?.............................................34
1.14.3 Mensenrechten in EVRM.....................................................................36
1.15 Kritieken op de mensenrechten................................................................36
1.15.1 Utilitarisme – Jeremy Bentham...........................................................36
1.15.2 Marxisme............................................................................................37
1.15.3 Cultureel relativisme..........................................................................37
1.15.4 Feminsime..........................................................................................39
1.15.5 Postkolonialisme.................................................................................40
2 Hoofdstuk 2 – Bronnen, karakter, interpretatie, reikwijdte, beperkingen van
mensenrechtenverplichtingen.............................................................................41
2.1 Inleiding......................................................................................................41
2.2 Bronnen van de mensenrechten................................................................41
2.2.1 Belangrijke internationale mensenrechten-ngo’s.................................43
2.3 Hoe komt een mensenrechtenverdrag tot stand?......................................43
2.4 Welke mensenrechtenverdragen zijn er?...................................................43
2.5 Hoe wordt mensenrechtenverdrag geïnterpreteerd?.................................44
2.5.1 Verdrag van Wenen inzake het Verdragenrecht...................................44
2.5.2 Specifieke interpretatietechnieken.......................................................44
2.6 Wie kan verantwoordelijk gehouden worden ikv mensenrechtenverdragen?
.........................................................................................................................45
2
, 2.6.1 Internationale mensenrechten.............................................................45
2.6.2 Internationaal Strafrecht......................................................................45
2.7 Welke verplichtingen bestaan er in kader van de mensenrechten?...........46
2.8 Extra territoriale werking v mensenrechten?.............................................47
2.9 Welke beperkingen bestaan er in kader van mensenrechten?...................48
2.9.1 Klassieke beperkingsgronden: art. 8 EVRM..........................................48
2.9.2 Afwijkingen of derogaties (art. 15 EVRM).............................................49
2.9.3 Reserve of voorbehoud.........................................................................50
2.9.4 Opzegging............................................................................................51
2.10 Mensenrechtensystemen wereldwijd.......................................................52
2.11 Types van internationale mensenrechtentoezichtorganen?.....................53
2.12 Toezicht-tools in handen van organen.....................................................53
3 Hoofdstuk 3 – De Verenigde Naties als mensenrechtenactor...........................56
3.1 Inleiding......................................................................................................56
3.2 Twee mensenrechten-tracks binnen het VN-Systeem................................56
3.2.1 Twee soorten tracks.............................................................................56
3.2.2 Andere organen....................................................................................58
3.3 Hoofdorganen van de VN............................................................................58
3.3.1 VN-Algemene Vergadering...................................................................58
3.3.2 VN-Veiligheidsraad...............................................................................60
3.3.3 VN-Secretariaat en VN-Secretarisgeneraal...........................................62
3.3.4 Internationaal Hof van Justitie..............................................................62
3.3.5 VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten....................................63
3.4 VN-Mensenrechtenraad..............................................................................64
3.4.1 Welke vernieuwingen aan de Mensenrechtenraad ivgl met Oude
Mensenrechtencommissie?...........................................................................65
3.4.2 Toezichtsmechanismen van de Mensenrechtenraad............................66
3.4.3 Algemene evaluatie Mensenrechtenraad.............................................68
3.5 De Special Procedures van de Mensenrechtenraad...................................68
3.5.1 Onafhankelijke experten......................................................................68
3.5.2 Werkmethodes.....................................................................................68
3.5.3 Algemene evaluatie Speciale procedures.............................................69
3.6 De Universal Periodic Review (UPR)...........................................................70
3.6.1 Algemene evaluatie UPR......................................................................72
3.7 De UN Treaty Bodies (TB’s)........................................................................73
3
, 3.7.1 Verenigde Staten..................................................................................73
3.7.2 Rapportageprocedure...........................................................................73
3.7.3 Individuele klachtprocedure (examen!!)..............................................74
3.7.4 Schrijven van General Comments of General Recommendations........75
3.7.5 Onderzoeksprocedure..........................................................................75
3.7.6 Algemene evaluatie VN-Treaty-based systeem....................................75
4 Hoofdstuk 4 – Het Europees mensenrechtensysteem......................................76
4.1 De Raad van Europa...................................................................................76
4.1.1 Europese politieke achtergrond............................................................76
4.1.2 Vergelijking tussen 3 regionale organisaties........................................79
4.1.3 Organen van de Raad van Europa........................................................80
4.1.4 Verdragen gemaakt onder auspiciën van Raad van Europa.................81
4.1.5 Directe werking....................................................................................83
4.1.6 Toezichtsorganen.................................................................................83
4.2 Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.......................................85
4.2.1 Rechten................................................................................................85
4.2.2 Plichten.................................................................................................88
4.2.3 Beperkingen.........................................................................................89
4.2.4 Horizontale werking..............................................................................91
4.2.5 Indienen van een klacht (art. 34 EVRM)...............................................92
4.2.6 Samenstelling van het Hof....................................................................93
4.2.7 Ontvankelijkheidscriteria (8)................................................................95
4.2.8 Voorlopige maatregelen.....................................................................116
4.2.9 Bewijsregels........................................................................................118
4.2.10 Openbare hoorzitting........................................................................119
4.2.11 Kwalificatie van feiten......................................................................119
4.2.12 Tussenkomst door derden................................................................120
4.2.13 Minnelijke schikking..........................................................................121
4.2.14 Eenzijdige verklaring........................................................................122
4.2.15 Arrest................................................................................................122
4.2.16 Billijke genoegdoening.....................................................................123
4.2.17 Uitspraak..........................................................................................124
4.2.18 Sterktes en zwaktes, backlash.........................................................126
5 Hoofdstuk 5 – Vrijheid van meningsuiting (art. 10 EVRM)..............................126
5.1 Vrijheid van expressie en informatie (gastcollege)..................................126
4
Inhoud
Inleiding...............................................................................................................10
Praktisch...........................................................................................................10
Inleiding............................................................................................................10
1 Hoofdstuk 1 – Begrip, kenmerken, soorten, historiek van en kritiek op de
mensenrechten...................................................................................................12
1.1 Inleiding......................................................................................................12
1.2 Definitie van “mensenrechten”..................................................................12
1.3 Kenmerken van mensenrechten.................................................................12
1.4 Stimulerende factoren in de opgang vd mensenrechten...........................14
1.4.1 Religieuze basis....................................................................................14
1.4.2 Filosofische basis..................................................................................14
1.5 Juridisch arena en evolutie.........................................................................17
1.5.1 In het Midden-Oosten...........................................................................17
1.5.2 Westerse wereld...................................................................................17
1.6 Soorten en categorieën mensenrechten....................................................18
1.6.1 Burgerlijke rechten (1)..........................................................................18
1.6.2 Politieke rechten (2).............................................................................19
1.6.3 Problemen mbt rechten en verlichting.................................................19
1.6.4 Reactie tegen eerste generatie-rechten...............................................19
1.6.5 Creatie van tweede generatie rechten: Economische, sociale en
culturele rechten (3)......................................................................................19
1.7 Gevechten voor rechten.............................................................................21
1.7.1 Femenistisch gevecht...........................................................................21
1.7.2 Abolition movement (19e eeuw)...........................................................21
1.7.3 Standaarden inzake oorlog...................................................................22
1.7.4 Strijd voor de rechten van minderheden..............................................23
1.8 Volkenbond (1919).....................................................................................23
1.8.1 Convenant van Volkenbond (oprichtingsverdrag)................................23
1.8.2 Slavernijverdrag (1926)........................................................................25
1.8.3 Hoge Commissaris voor Vluchtelingen.................................................25
1.8.4 Internationale Arbeidsorganisatie (IAO) (1918)....................................25
1.8.5 Vrijheden in ‘mandaatgebieden’...........................................................25
1
, 1.8.6 Minderhedenverdrag............................................................................26
1.9 Interbellum.................................................................................................27
1.10 Verenigde Naties (WOII)...........................................................................27
1.10.1 VN-Handvest.......................................................................................27
1.10.2 Universele Verklaring van de rechten van de mens (UVRM) (10
december 1948)............................................................................................28
1.11 VN convenants.........................................................................................30
1.11.1 BUPO-verdrag (1966) (burgerlijke en politieke rechten)....................30
1.11.2 ECOSOC-verdrag (1966) economische, sociale en culturele rechten. 30
1.12 Verdere evolutie mensenrechten.............................................................30
1.13 Wenen 1993.............................................................................................31
1.13.1 Wereldconferentie Mensenrechten.....................................................31
1.13.2 Derde generatie: Solidariteitsrechten.................................................32
1.14 Verdere evolutie mensenrechten.............................................................33
1.14.1 “Vierde generatie”..............................................................................34
1.14.2 Oefening - Welke soort rechten zijn dit?.............................................34
1.14.3 Mensenrechten in EVRM.....................................................................36
1.15 Kritieken op de mensenrechten................................................................36
1.15.1 Utilitarisme – Jeremy Bentham...........................................................36
1.15.2 Marxisme............................................................................................37
1.15.3 Cultureel relativisme..........................................................................37
1.15.4 Feminsime..........................................................................................39
1.15.5 Postkolonialisme.................................................................................40
2 Hoofdstuk 2 – Bronnen, karakter, interpretatie, reikwijdte, beperkingen van
mensenrechtenverplichtingen.............................................................................41
2.1 Inleiding......................................................................................................41
2.2 Bronnen van de mensenrechten................................................................41
2.2.1 Belangrijke internationale mensenrechten-ngo’s.................................43
2.3 Hoe komt een mensenrechtenverdrag tot stand?......................................43
2.4 Welke mensenrechtenverdragen zijn er?...................................................43
2.5 Hoe wordt mensenrechtenverdrag geïnterpreteerd?.................................44
2.5.1 Verdrag van Wenen inzake het Verdragenrecht...................................44
2.5.2 Specifieke interpretatietechnieken.......................................................44
2.6 Wie kan verantwoordelijk gehouden worden ikv mensenrechtenverdragen?
.........................................................................................................................45
2
, 2.6.1 Internationale mensenrechten.............................................................45
2.6.2 Internationaal Strafrecht......................................................................45
2.7 Welke verplichtingen bestaan er in kader van de mensenrechten?...........46
2.8 Extra territoriale werking v mensenrechten?.............................................47
2.9 Welke beperkingen bestaan er in kader van mensenrechten?...................48
2.9.1 Klassieke beperkingsgronden: art. 8 EVRM..........................................48
2.9.2 Afwijkingen of derogaties (art. 15 EVRM).............................................49
2.9.3 Reserve of voorbehoud.........................................................................50
2.9.4 Opzegging............................................................................................51
2.10 Mensenrechtensystemen wereldwijd.......................................................52
2.11 Types van internationale mensenrechtentoezichtorganen?.....................53
2.12 Toezicht-tools in handen van organen.....................................................53
3 Hoofdstuk 3 – De Verenigde Naties als mensenrechtenactor...........................56
3.1 Inleiding......................................................................................................56
3.2 Twee mensenrechten-tracks binnen het VN-Systeem................................56
3.2.1 Twee soorten tracks.............................................................................56
3.2.2 Andere organen....................................................................................58
3.3 Hoofdorganen van de VN............................................................................58
3.3.1 VN-Algemene Vergadering...................................................................58
3.3.2 VN-Veiligheidsraad...............................................................................60
3.3.3 VN-Secretariaat en VN-Secretarisgeneraal...........................................62
3.3.4 Internationaal Hof van Justitie..............................................................62
3.3.5 VN-Hoge Commissaris voor de Mensenrechten....................................63
3.4 VN-Mensenrechtenraad..............................................................................64
3.4.1 Welke vernieuwingen aan de Mensenrechtenraad ivgl met Oude
Mensenrechtencommissie?...........................................................................65
3.4.2 Toezichtsmechanismen van de Mensenrechtenraad............................66
3.4.3 Algemene evaluatie Mensenrechtenraad.............................................68
3.5 De Special Procedures van de Mensenrechtenraad...................................68
3.5.1 Onafhankelijke experten......................................................................68
3.5.2 Werkmethodes.....................................................................................68
3.5.3 Algemene evaluatie Speciale procedures.............................................69
3.6 De Universal Periodic Review (UPR)...........................................................70
3.6.1 Algemene evaluatie UPR......................................................................72
3.7 De UN Treaty Bodies (TB’s)........................................................................73
3
, 3.7.1 Verenigde Staten..................................................................................73
3.7.2 Rapportageprocedure...........................................................................73
3.7.3 Individuele klachtprocedure (examen!!)..............................................74
3.7.4 Schrijven van General Comments of General Recommendations........75
3.7.5 Onderzoeksprocedure..........................................................................75
3.7.6 Algemene evaluatie VN-Treaty-based systeem....................................75
4 Hoofdstuk 4 – Het Europees mensenrechtensysteem......................................76
4.1 De Raad van Europa...................................................................................76
4.1.1 Europese politieke achtergrond............................................................76
4.1.2 Vergelijking tussen 3 regionale organisaties........................................79
4.1.3 Organen van de Raad van Europa........................................................80
4.1.4 Verdragen gemaakt onder auspiciën van Raad van Europa.................81
4.1.5 Directe werking....................................................................................83
4.1.6 Toezichtsorganen.................................................................................83
4.2 Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.......................................85
4.2.1 Rechten................................................................................................85
4.2.2 Plichten.................................................................................................88
4.2.3 Beperkingen.........................................................................................89
4.2.4 Horizontale werking..............................................................................91
4.2.5 Indienen van een klacht (art. 34 EVRM)...............................................92
4.2.6 Samenstelling van het Hof....................................................................93
4.2.7 Ontvankelijkheidscriteria (8)................................................................95
4.2.8 Voorlopige maatregelen.....................................................................116
4.2.9 Bewijsregels........................................................................................118
4.2.10 Openbare hoorzitting........................................................................119
4.2.11 Kwalificatie van feiten......................................................................119
4.2.12 Tussenkomst door derden................................................................120
4.2.13 Minnelijke schikking..........................................................................121
4.2.14 Eenzijdige verklaring........................................................................122
4.2.15 Arrest................................................................................................122
4.2.16 Billijke genoegdoening.....................................................................123
4.2.17 Uitspraak..........................................................................................124
4.2.18 Sterktes en zwaktes, backlash.........................................................126
5 Hoofdstuk 5 – Vrijheid van meningsuiting (art. 10 EVRM)..............................126
5.1 Vrijheid van expressie en informatie (gastcollege)..................................126
4
