Samenvatting Bacteriologie H5-H8 Emanuel Andre - Microbiologie & infectieziekten

Hoofdstuk 5: Antibacterial
vaccines and vaccine-
preventable diseases:
1. Algemeen vaccinatie:
- Verschillende types vaccins:
o Pathogen inactivation:
Salmonella:
 Wat?
 Bevat gedode (geïnactiveerde) bact of virussen
 Pathogeen kan zich niet meer vermenigvuldigen
 Immuunsysteem herkent pathogeen +
bescherming
 Hoe ontwikkelen?
i. Kweken van pathogeen afnemen in labo
ii. Inactivatie via heatchock (koken bact)
iii. Controleren of pathogeen echt niet meer actief is
iv. Vormen & toedienen vaccin met gekookte bact
 Gevolg: veel neveneffecten, sterk ziek worden van
‘vaccins’

o Live attenuated vaccines: cholera & TBC
 Wat?
 Bevat levende maar afgezwakte
ziekteverwekkers
 Kan zich nog beperkt vermenigvuldigen
 Geeft vaak sterke & langdurige immuniteit
 Hoe ontwikkelen?
i. Pathogeen herhaald kweken onder stress
condities
ii. Selecteren van varianten die minder
ziekmakend zijn
iii. Testen op veiligheid & stabiliteit
iv. Gebruik in lage dosis als vaccin

,!!Niet toedienen aan immuungecomprimiteerde pt of zwangere vrouwen!!

o BCG vaccins (Bacille Calmette Guérin) : TBC
 Wat ?
 Levend afgezwakt vaccin, specifiek voor TBC
 Meest freq type vaccin in gebruik  afname
mortaliteit
 Specifiek type levend verzwakt vaccin voor TBC
 Vooral gebruiken bij kinderen tegen ernstige
vormen TBC
 Hoe ontwikkelen ?
i. Starm met verwante bacterie (mycobacterium
bovis)
ii. Langdurige verzwakking door herhaalde
kweken (jaren)
iii. Verlies van virulente eigenschappen
 Beetje virulent  bij hele lage
immuunsystemen toch infectie vormen
iv. Stabilisatie & wereldwijde productie als vaccin




 Meest freq gebruikte vaccins

o Toxoïd-vaccins: tetanus, difterie, pertussis
 Wat?
 Bevat onschadelijk gemaakte toxins van bact
 Niet bact zelf, maar toxine veroorzaakt ziekte
 Immuunsysteem leert toxine herkennen &
neutraliseren
o Heel veilig, geen levend pathogeen
o Vaak herhalingsprikken (boosters) voor
langdurige bescherming
 Hoe ontwikkelen?
i. Kweken van bact produceren toxines
ii. Isoleren van toxines
iii. Chemisch inactiveren tot toxoïd (bv. via
formaldehyde)
iv. Combineren met adjuvant om immuunrespons
te versterken

, v. Formuleren tot vaccin




o Polysacharide vaccins: bact met kapsel (streptococcus
pneumoniae, neisseria meningitidis):
 Wat?
 Vaccin gericht tegen bact met polysacharide
kapsel
 Antigenen zitten in/aan kapsel
 Men gebruikt geïsoliseerde polysachariden als
vaccin  stimuleren immuunsysteem om
kapsel te herkennen
 Probleem?
 Werkt minder goed bij jonge kinderen:
onvolledig ontwikkeld immuunsysteem
o Lage respons, zeker bij lage dosissen
 Hoe ontwikkelen?
i. Isoleren van polysachariden uit bacterieel
kapsel
ii. Zuiveren & formuleren tot vaccin
iii. Afstemmen op meest voorkomende
bacteriestammen (serotypes): beperkt aantal
tot 20 types per vaccin

o Geconjugeerde vaccins:
 Wat?
 Verbeterde versie polysacharide vaccins
o Polysacharide gekoppeld aan eiwit (bv.
toxine)  sterkere immuunrespons (ook
bij baby’s)
 Hoe ontwikkelen?
i. Isoleren polysacharide uit kapsel
ii. Chemisch koppelen aan drager-eiwit (toxine)
iii. Testen op veiligheid & effectiviteit
iv. Opnemen in vaccinatieprogramma’s

*Gebruiken van lokale stammen: best functioneren bij goed gevaccineerde
populatie (groepsimmuniteit) <-> lage inkomst landen (bv. Botswana):

, minder middelen om vaccins up-to-date te houden  moeilijker
programma aanpassen aan lokale noden

2. DTaP in detail:
- Wat DTaP vaccin?
o Vaccinatie tegen Diphteria, Tetanus, Acellular Pertussis
 Corynebacterium diphteriae:
 Vormen necrotische weefsel door toxines
o Bij volwassenen: vanzelf overgaan
o Bij jonge kinderen: vormen obstructie
ademhaling
 DTaP-vaccin: incidentie sterk dalen
o Soms uitbraken bij niet-gevaccineerde
kinderen

 Clostridium tetani:
 Aanwezig in omgeving:
o Via wonde invaderen + productie
(neuro-)toxines  vormen paralyse
 DTaP-vaccin: immuunsysteem boosten,
voorkomen (neuro)toxine vrijzetting bij infectie



 Bordetella pertussis: (kinkhoest)
 Vieze hoest, niet lethaal (wel ernstig) jonge
kinderen
o Kinkhoest, druppel-transmissie
 DTaP-vaccin: incidentie sterk dalen
o 1940: 1ste vaccins: incidentie sterk dalen,
MAAR later vele neveneffecten
o Tijdelijk stoppen met vaccin: incidentie
stijgt
o Later: nieuw gericht vaccin: incidentie
sterk dalen, weinig neveneffecten
 Vaccin tijdens zwangerschap tegen kinkhoest:
o Functie: immuunsysteem baby boesten

Klinische toepassing: diagnostiek bordetella pertussis: ‘kinkhoest’