EUROPEES RECHT
HOOFDSTUK 1. HOE IS DE EUROPESE UNIE GEËVOLUEERD ALS RECHTSYSTEEM?
Zaak 93/78, Mattheus v Doego Een Duitse handelaar probeerde zich al vóór de
toetreding van Portugal te beroepen op EU-
regels over vrij verkeer van goederen
Rechten uit de EU-verdragen gelden pas vanaf
de officiële toetreding van een staat
Hof van Justitie kan de inhoudelijke
voorwaarden beoordelen politieke beslissing
grote flexibilifteit bij vastleggen voorwaarden
Zaak Pringle (C-370/12) Er werd gevraagd of EU via de vereenvoudigde
herzieningsprocedure een nieuw artikel mocht
invoegen om het Europees noodfonds op te
richten tijdens eurocrisis en er werd betwist of
dit in strijd was met de no-bail out clause van art
125 VWEU (zegt da lidstaten niet elkaars
schulden mogen overnemen)
Het Hof oordeelde dat het Europees
Stabiliteitsmechanisme een geldig
noodmechanisme is dat niet in strijd is met het
EU-recht of het “no bail-out” principe
Arrest Melki en Abdeli Het Hof besliste dat politiecontroles nabij
binnengrenzen binnen de Schengenzone enkel
mogen als ze niet neerkomen op echte
grenscontroles
Belang van het arrest: bevestigt de voorrang en
volle werking van het EU-recht
Arrest Adil t. Minister voor Immigratie, Nederland voerde mobiele controles uit in een
Integratie en Asiel zone van 20 km vanaf de Duitse grens om illegaal
verblijf tegen te gaan
De vraag was of zulke controles eigenlijk
verboden grenscontroles waren, wat strijdig zou
zijn met de Schengengrenscode
Het Hof van Justitie besliste dat zulke controles
toegelaten kunnen zijn onder bepaalde
voorwaarden
Arrest Touring Tours Duitsland verplichtte touringcarbedrijven om
vóór aankomst in Duitsland te controleren of
passagiers geldige reisdocumenten hadden
1
, Als ze personen zonder geldige documenten
vervoerden, konden ze sancties of
dwangsommen krijgen
Het Hof van Justitie oordeelde dat dit in strijd
kan zijn met de Schengengrenscode, omdat
zulke verplichtingen eigenlijk een vorm van
indirecte grenscontrole zijn
Zaak C-128/22, Nordic Info Een reisbureau gespecialiseerd in reizen naar
Scandinavië moet alle reizen tussen België en
Zweden annuleren en België heeft alle niet-
essentiële reizen naar Zweden verboden om
COVID-19 te bestrijden
De EU mag reisbeperkingen toestaan tijdens een
pandemie, maar alleen als ze echt nodig en
proportioneel zijn
HOOFDSTUK 2. WAT ZIJN DE BELANGRIJKSTE KENMERKEN VAN HET EU-RECHT?
Zaak 26/62, Van Gend en Loos NL transportfirma wordt geconfronteerd met
hogere importtarieven in Nederland (in strijd
met art. 30 VWEU)
Kunnen particulieren rechtstreeks rechten
putten uit het EEG-Verdrag?
Het Hof besliste dat EU-recht rechtstreekse
rechten creëert voor burgers, die zij kunnen
inroepen bij nationale rechters
Zaak 6/64, Costa t. Enel Mr. Costa is aandeelhouder en weigert zijn
elektriciteitsrekening te betalen als protest
tegen nationalisering van It. elektriciteitssector
Wat is de verhouding tussen Italiaanse
wetgeving en het Europees recht?
Het Hof besliste dat EU-recht altijd voorrang
heeft op strijdig nationaal recht, ongeacht
wanneer dat nationale recht is aangenomen
HvJ, Zaak 10/70, Internationale Het Hof besliste dat EU-recht voorrang heeft,
Handelsgeselsschaft zelfs op nationale grondrechten, maar dat
grondrechten wel binnen het EU-recht
beschermd worden
Arrest Franco-Suisse Le Ski (1971) Een kaasbedrijf had door deze heffing grote
financiële verliezen geleden
(“Smeerkaasarrest”)
Dit bevestigde dat internationaal en Europees
recht met rechtstreekse werking voorrang heeft
2
, op strijdige Belgische wetten, zelfs als die wetten
later zijn aangenomen
Het Belgische Hof van Cassatie besliste dat EU-
recht voorrang heeft en nationale rechters
strijdige nationale wetten niet mogen toepassen
Zaak Weiss Niet akkoord met uitspraak Hof over
opkoopprogramma omdat ze hun bevoegdheid
hebben overschreden (ultra vires controle) en
daarom het Duits GwH de voorrang voor eerst in
vraag heeft gesteld (want zij houden controle op
ultra vires van de EU-instellingen)
Het Hof van Justitie oordeelde dat het
opkoopprogramma van de ECB toegestaan is,
omdat het onder monetair beleid valt en voldoet
aan het EU-recht
HvJ, Zaak C-430/21, RS Verhouding tussen voorrang en directe werking
Alle instanties van de lidstaten zijn gehouden om
Europees recht te garanderen en beginsel van
voorrecht te garanderen
Verplicht EU-recht toepassen bij rechtstreekse
werking en bij omgekeerde bepaling niet
Arrest Las (C-202/11) Prejudiciële vraag aan Hof van Justitie over
verplichting arbeidscontract in Nederlands
Het Hof oordeelde dat Vlaamse Gemeenschap
wel maatregelen kan nemen om het gebruik van
het Nederlands op haar grondgebied te
beschermen, maar dat verplichting om alle
arbeidscontracten uitsluitend te vergaand was
Zaak Front Polisario Ging over de vraag of de EU handels- en
visserijakkoorden met Marokko mocht
toepassen op de Westelijke Sahara
Het Hof beslist dat een EU-akkoord met Marokko
niet automatisch geldt voor de Westelijke
Sahara, omdat dat een afzonderlijk gebied is met
recht op zelfbeschikking
Arrest Kadi en Al Barakaat, C-402/05 P Moet EU de sancties van de VN zomaar moet
uitvoeren, ook wanneer daarbij grondrechten
worden geschonden?
Het Hof beslist dat de EU VN-sancties niet
zomaar mag uitvoeren als ze grondrechten
schenden: EU-recht en grondrechten blijven
doorslaggevend
Zaak C-216/18 PPU, LM In aantal landen zijn bepaalde waarden iets
minder belangrijk (bv. Hongarije)
3
HOOFDSTUK 1. HOE IS DE EUROPESE UNIE GEËVOLUEERD ALS RECHTSYSTEEM?
Zaak 93/78, Mattheus v Doego Een Duitse handelaar probeerde zich al vóór de
toetreding van Portugal te beroepen op EU-
regels over vrij verkeer van goederen
Rechten uit de EU-verdragen gelden pas vanaf
de officiële toetreding van een staat
Hof van Justitie kan de inhoudelijke
voorwaarden beoordelen politieke beslissing
grote flexibilifteit bij vastleggen voorwaarden
Zaak Pringle (C-370/12) Er werd gevraagd of EU via de vereenvoudigde
herzieningsprocedure een nieuw artikel mocht
invoegen om het Europees noodfonds op te
richten tijdens eurocrisis en er werd betwist of
dit in strijd was met de no-bail out clause van art
125 VWEU (zegt da lidstaten niet elkaars
schulden mogen overnemen)
Het Hof oordeelde dat het Europees
Stabiliteitsmechanisme een geldig
noodmechanisme is dat niet in strijd is met het
EU-recht of het “no bail-out” principe
Arrest Melki en Abdeli Het Hof besliste dat politiecontroles nabij
binnengrenzen binnen de Schengenzone enkel
mogen als ze niet neerkomen op echte
grenscontroles
Belang van het arrest: bevestigt de voorrang en
volle werking van het EU-recht
Arrest Adil t. Minister voor Immigratie, Nederland voerde mobiele controles uit in een
Integratie en Asiel zone van 20 km vanaf de Duitse grens om illegaal
verblijf tegen te gaan
De vraag was of zulke controles eigenlijk
verboden grenscontroles waren, wat strijdig zou
zijn met de Schengengrenscode
Het Hof van Justitie besliste dat zulke controles
toegelaten kunnen zijn onder bepaalde
voorwaarden
Arrest Touring Tours Duitsland verplichtte touringcarbedrijven om
vóór aankomst in Duitsland te controleren of
passagiers geldige reisdocumenten hadden
1
, Als ze personen zonder geldige documenten
vervoerden, konden ze sancties of
dwangsommen krijgen
Het Hof van Justitie oordeelde dat dit in strijd
kan zijn met de Schengengrenscode, omdat
zulke verplichtingen eigenlijk een vorm van
indirecte grenscontrole zijn
Zaak C-128/22, Nordic Info Een reisbureau gespecialiseerd in reizen naar
Scandinavië moet alle reizen tussen België en
Zweden annuleren en België heeft alle niet-
essentiële reizen naar Zweden verboden om
COVID-19 te bestrijden
De EU mag reisbeperkingen toestaan tijdens een
pandemie, maar alleen als ze echt nodig en
proportioneel zijn
HOOFDSTUK 2. WAT ZIJN DE BELANGRIJKSTE KENMERKEN VAN HET EU-RECHT?
Zaak 26/62, Van Gend en Loos NL transportfirma wordt geconfronteerd met
hogere importtarieven in Nederland (in strijd
met art. 30 VWEU)
Kunnen particulieren rechtstreeks rechten
putten uit het EEG-Verdrag?
Het Hof besliste dat EU-recht rechtstreekse
rechten creëert voor burgers, die zij kunnen
inroepen bij nationale rechters
Zaak 6/64, Costa t. Enel Mr. Costa is aandeelhouder en weigert zijn
elektriciteitsrekening te betalen als protest
tegen nationalisering van It. elektriciteitssector
Wat is de verhouding tussen Italiaanse
wetgeving en het Europees recht?
Het Hof besliste dat EU-recht altijd voorrang
heeft op strijdig nationaal recht, ongeacht
wanneer dat nationale recht is aangenomen
HvJ, Zaak 10/70, Internationale Het Hof besliste dat EU-recht voorrang heeft,
Handelsgeselsschaft zelfs op nationale grondrechten, maar dat
grondrechten wel binnen het EU-recht
beschermd worden
Arrest Franco-Suisse Le Ski (1971) Een kaasbedrijf had door deze heffing grote
financiële verliezen geleden
(“Smeerkaasarrest”)
Dit bevestigde dat internationaal en Europees
recht met rechtstreekse werking voorrang heeft
2
, op strijdige Belgische wetten, zelfs als die wetten
later zijn aangenomen
Het Belgische Hof van Cassatie besliste dat EU-
recht voorrang heeft en nationale rechters
strijdige nationale wetten niet mogen toepassen
Zaak Weiss Niet akkoord met uitspraak Hof over
opkoopprogramma omdat ze hun bevoegdheid
hebben overschreden (ultra vires controle) en
daarom het Duits GwH de voorrang voor eerst in
vraag heeft gesteld (want zij houden controle op
ultra vires van de EU-instellingen)
Het Hof van Justitie oordeelde dat het
opkoopprogramma van de ECB toegestaan is,
omdat het onder monetair beleid valt en voldoet
aan het EU-recht
HvJ, Zaak C-430/21, RS Verhouding tussen voorrang en directe werking
Alle instanties van de lidstaten zijn gehouden om
Europees recht te garanderen en beginsel van
voorrecht te garanderen
Verplicht EU-recht toepassen bij rechtstreekse
werking en bij omgekeerde bepaling niet
Arrest Las (C-202/11) Prejudiciële vraag aan Hof van Justitie over
verplichting arbeidscontract in Nederlands
Het Hof oordeelde dat Vlaamse Gemeenschap
wel maatregelen kan nemen om het gebruik van
het Nederlands op haar grondgebied te
beschermen, maar dat verplichting om alle
arbeidscontracten uitsluitend te vergaand was
Zaak Front Polisario Ging over de vraag of de EU handels- en
visserijakkoorden met Marokko mocht
toepassen op de Westelijke Sahara
Het Hof beslist dat een EU-akkoord met Marokko
niet automatisch geldt voor de Westelijke
Sahara, omdat dat een afzonderlijk gebied is met
recht op zelfbeschikking
Arrest Kadi en Al Barakaat, C-402/05 P Moet EU de sancties van de VN zomaar moet
uitvoeren, ook wanneer daarbij grondrechten
worden geschonden?
Het Hof beslist dat de EU VN-sancties niet
zomaar mag uitvoeren als ze grondrechten
schenden: EU-recht en grondrechten blijven
doorslaggevend
Zaak C-216/18 PPU, LM In aantal landen zijn bepaalde waarden iets
minder belangrijk (bv. Hongarije)
3
