Politieke communicatie
Deel 1: Retoriek en propaganda..................................................................................................................... 2
1.1 Propaganda.....................................................................................................................................................2
1.2 Retoriek...........................................................................................................................................................2
a. Metaforen.....................................................................................................................................................3
b. Labels............................................................................................................................................................3
c. Retorische tactiek.........................................................................................................................................4
d. Betekeniscreatie...........................................................................................................................................4
e. Visuele retoriek.............................................................................................................................................4
Deel 2: Framing.............................................................................................................................................. 5
2.1 Waarom framing?...........................................................................................................................................5
2.2 Wat is een frame?...........................................................................................................................................5
a. Generic News Frames...................................................................................................................................6
b. Issue Specific Frames....................................................................................................................................6
2.3 Wat doet framing?..........................................................................................................................................6
2.4 Hoe werkt framing?........................................................................................................................................7
a. Case I: De Witte Mars...................................................................................................................................7
2.5 Framing effecten.............................................................................................................................................7
b. Case II: Asielzoekers (Van Gorp, 2004).........................................................................................................8
c. Conclusie framing-effecten...........................................................................................................................9
Deel 3: Media en politiek............................................................................................................................. 10
3.1 Welke impact hebben media op de politiek?................................................................................................10
a. Journalisten en politici hebben andere visie..............................................................................................10
b. Problemen bij machtsvraag........................................................................................................................10
3.2 Soorten media-‘effecten’ op politiek.............................................................................................................11
a. Waarover....................................................................................................................................................11
b. Wat.............................................................................................................................................................11
c. Wie..............................................................................................................................................................11
d. Hoe.............................................................................................................................................................12
3.3 Historiek media-effecten...............................................................................................................................13
Gastlessen................................................................................................................................................... 13
Gastles 1: Beatrice Delvaux – Le Soir..................................................................................................................13
Le Soir.............................................................................................................................................................13
Relatie politiek en media................................................................................................................................14
Gastles 2: Karel verhoeven: De Standaard..........................................................................................................14
Case 1: moord op homoman in Beveren........................................................................................................14
Case 2: Verkrachting ve dronken meisje in de Overpoort; geen celstraf......................................................15
Case 3: De Croog tegen snelle versoepelingen..............................................................................................15
1
, Deel 1: Retoriek en propaganda
1.1 Propaganda
Laswell: ‘Techniek om menselijk gedrag te beïnvloeden via de manipulatie van representaties’
o ‘beïnvloeden’: belangrijk woord – is breed: gaat tot beïnvloeding met uitroeiing van
bevolkingsgroep tot gevolg tot stemkeuze op een politieke partij
o ‘representaties’: manier waarop iets/iemand wordt gekaderd, voorgesteld
beelden (ve deel) vd werkelijkheid
sociaal-constructivistische visie op representatie: werkelijkheid kennen we enkel via
representatie, via voorstellingen vd werkelijkheid
Doelbewust iets vanuit een bepaalde kant laten uitschijnen
Er is geen totale neutrale weergave vd werkelijkheid: je moet telkens keuzen maken wat je toont
o bv TV-journaal wordt gezien als het meest neutrale, toch moeten ze kiezen wat er net wordt
getoond op het journaal: deze keuze is nooit 100% neutraal (iemand anders, kan iets anders
kiezen)
o bv grote aanwezigheid/aandacht aan de VS verkiezingen 2020: is spannend, entertainment
EU: ‘saai’
selectie, verschillende invalshoeken
Als een boodschap etc doelbewust is overgebracht, dan spreken we van propaganda
Vormen van propaganda: geschreven (tweet, quote,..), gesproken (toespraak,..), visueel (beelden)
of muzikaal (audio-opnames van bv de Oostblok waar je naar kon luisteren)
Propaganda is eeuwenoud: Griekse en Romeinse literatuur, muren van Pompeï, Amerikaanse
Revolutie, WOII
Belangrijk in intergroep-relaties en (dus) in internationale politiek
o bv Koude Oorlog: Oostblok had geen toegang tot Westers Nieuws & vice versa
o bv China die toegang wilt verbieden tot van alles, bv BBC
o bv Vlaanderen – Wallonië, Israël – Palestina
Doel kan welomlijnd of diffuus zijn
o welomlijnd = bv verkiezingscampagne om mensen te overtuigen – makkelijk te meten
o diffuus = bv overheidscampagne over gezondheid – moeilijk te meten
Inventariseren van faciliterende en bemoeilijkende factoren, inspelen op bestaande waarden
o faciliterende factoren: wat helpt? – bemoeilijkende factoren: wat bemoeilijkt?
bv N-VA: bemoeilijkend: idee van separatisme (toen) – faciliterend: ergernis met beleid
Vlaams Blok: N-VA was een oplossing voor hun
o bestaande waarden: bv ‘vrijheid’ in VS – nationale mobilisatie moet een vijand als bedreiger
van fundamentele waarden zien
Belangrijk bij propaganda is goed reageren op bestaande situatie: positieve attitudes versterken,
negatieve attitudes ombuigen (bv vakbonden: steun vergroten), onbeslisten overtuigen (zeer
belangrijk)
1.2 Retoriek
‘The art of using language so as to persuade or influence others; the body of rules to be observed
by a speaker or writer in order to achieve effective or eloquent expression’ (Oxford)
Een instrument van propaganda: taalgebruik (kan ook visueel zijn)
Aristoteles: retoriek is 1 vd kwaliteiten ve ‘persuader’ (om te kunnen overtuigen < is wat een
politicus wil doen)
Gaat terug tot Oude Griekenland: Grieks theater, rechtssysteem, politiek,..
Combinatie van emotie en rede, maar vaak met (verborgen) nadruk op emotie
o Aristoteles: retoriek moet synthese van pathos (emotie) en logos (rationaliteit) zijn
o maar ook ethos (credibiliteit) is belangrijk, bv zaak rond Sihame Kaouakibi: haar retoriek zal
minder efficiënt zijn door de afname van haar ethos
2
Deel 1: Retoriek en propaganda..................................................................................................................... 2
1.1 Propaganda.....................................................................................................................................................2
1.2 Retoriek...........................................................................................................................................................2
a. Metaforen.....................................................................................................................................................3
b. Labels............................................................................................................................................................3
c. Retorische tactiek.........................................................................................................................................4
d. Betekeniscreatie...........................................................................................................................................4
e. Visuele retoriek.............................................................................................................................................4
Deel 2: Framing.............................................................................................................................................. 5
2.1 Waarom framing?...........................................................................................................................................5
2.2 Wat is een frame?...........................................................................................................................................5
a. Generic News Frames...................................................................................................................................6
b. Issue Specific Frames....................................................................................................................................6
2.3 Wat doet framing?..........................................................................................................................................6
2.4 Hoe werkt framing?........................................................................................................................................7
a. Case I: De Witte Mars...................................................................................................................................7
2.5 Framing effecten.............................................................................................................................................7
b. Case II: Asielzoekers (Van Gorp, 2004).........................................................................................................8
c. Conclusie framing-effecten...........................................................................................................................9
Deel 3: Media en politiek............................................................................................................................. 10
3.1 Welke impact hebben media op de politiek?................................................................................................10
a. Journalisten en politici hebben andere visie..............................................................................................10
b. Problemen bij machtsvraag........................................................................................................................10
3.2 Soorten media-‘effecten’ op politiek.............................................................................................................11
a. Waarover....................................................................................................................................................11
b. Wat.............................................................................................................................................................11
c. Wie..............................................................................................................................................................11
d. Hoe.............................................................................................................................................................12
3.3 Historiek media-effecten...............................................................................................................................13
Gastlessen................................................................................................................................................... 13
Gastles 1: Beatrice Delvaux – Le Soir..................................................................................................................13
Le Soir.............................................................................................................................................................13
Relatie politiek en media................................................................................................................................14
Gastles 2: Karel verhoeven: De Standaard..........................................................................................................14
Case 1: moord op homoman in Beveren........................................................................................................14
Case 2: Verkrachting ve dronken meisje in de Overpoort; geen celstraf......................................................15
Case 3: De Croog tegen snelle versoepelingen..............................................................................................15
1
, Deel 1: Retoriek en propaganda
1.1 Propaganda
Laswell: ‘Techniek om menselijk gedrag te beïnvloeden via de manipulatie van representaties’
o ‘beïnvloeden’: belangrijk woord – is breed: gaat tot beïnvloeding met uitroeiing van
bevolkingsgroep tot gevolg tot stemkeuze op een politieke partij
o ‘representaties’: manier waarop iets/iemand wordt gekaderd, voorgesteld
beelden (ve deel) vd werkelijkheid
sociaal-constructivistische visie op representatie: werkelijkheid kennen we enkel via
representatie, via voorstellingen vd werkelijkheid
Doelbewust iets vanuit een bepaalde kant laten uitschijnen
Er is geen totale neutrale weergave vd werkelijkheid: je moet telkens keuzen maken wat je toont
o bv TV-journaal wordt gezien als het meest neutrale, toch moeten ze kiezen wat er net wordt
getoond op het journaal: deze keuze is nooit 100% neutraal (iemand anders, kan iets anders
kiezen)
o bv grote aanwezigheid/aandacht aan de VS verkiezingen 2020: is spannend, entertainment
EU: ‘saai’
selectie, verschillende invalshoeken
Als een boodschap etc doelbewust is overgebracht, dan spreken we van propaganda
Vormen van propaganda: geschreven (tweet, quote,..), gesproken (toespraak,..), visueel (beelden)
of muzikaal (audio-opnames van bv de Oostblok waar je naar kon luisteren)
Propaganda is eeuwenoud: Griekse en Romeinse literatuur, muren van Pompeï, Amerikaanse
Revolutie, WOII
Belangrijk in intergroep-relaties en (dus) in internationale politiek
o bv Koude Oorlog: Oostblok had geen toegang tot Westers Nieuws & vice versa
o bv China die toegang wilt verbieden tot van alles, bv BBC
o bv Vlaanderen – Wallonië, Israël – Palestina
Doel kan welomlijnd of diffuus zijn
o welomlijnd = bv verkiezingscampagne om mensen te overtuigen – makkelijk te meten
o diffuus = bv overheidscampagne over gezondheid – moeilijk te meten
Inventariseren van faciliterende en bemoeilijkende factoren, inspelen op bestaande waarden
o faciliterende factoren: wat helpt? – bemoeilijkende factoren: wat bemoeilijkt?
bv N-VA: bemoeilijkend: idee van separatisme (toen) – faciliterend: ergernis met beleid
Vlaams Blok: N-VA was een oplossing voor hun
o bestaande waarden: bv ‘vrijheid’ in VS – nationale mobilisatie moet een vijand als bedreiger
van fundamentele waarden zien
Belangrijk bij propaganda is goed reageren op bestaande situatie: positieve attitudes versterken,
negatieve attitudes ombuigen (bv vakbonden: steun vergroten), onbeslisten overtuigen (zeer
belangrijk)
1.2 Retoriek
‘The art of using language so as to persuade or influence others; the body of rules to be observed
by a speaker or writer in order to achieve effective or eloquent expression’ (Oxford)
Een instrument van propaganda: taalgebruik (kan ook visueel zijn)
Aristoteles: retoriek is 1 vd kwaliteiten ve ‘persuader’ (om te kunnen overtuigen < is wat een
politicus wil doen)
Gaat terug tot Oude Griekenland: Grieks theater, rechtssysteem, politiek,..
Combinatie van emotie en rede, maar vaak met (verborgen) nadruk op emotie
o Aristoteles: retoriek moet synthese van pathos (emotie) en logos (rationaliteit) zijn
o maar ook ethos (credibiliteit) is belangrijk, bv zaak rond Sihame Kaouakibi: haar retoriek zal
minder efficiënt zijn door de afname van haar ethos
2
