Psychologie
Deel 1 Geest, gedrag en wetenschap
1 Psychologie: wat is het?
= studie van de geest = wetenschap achter gedrag en mentale processen van individuen
● extern waarneembare processen
○ Wandelden (kopen)
○ Praten (pesten)
● Intern geestelijke processen
○ Denken (onthouden)
○ Voelen (afkeer voelen)
● pseudopsychologie
= niet onderbouwde psychologische aannamen als wetenschappelijke waarheden
gepresenteerd
○ psychologie ==> stevig onderbouwde bewering adhv wetenschap
○ Kritisch nadenken over
◆ Business goeroes
◆ Astrologie
◆ Grafologie
◆ Waarzeggerij
● Gebruik psychologische kennis
○ Onderwijs
○ Bedrijfsleven
○ Sport
○ Gevangenissen
○ Politiek
○ Reclame
○ Marketing
○ Gezondheidszorg
,2 Belangrijkste perspectieven over geest en gedrag
1. Biologische perspectief
1. galvanische respons = lichaam reageert op elektrische schok ==> geen brein nodig
2. Descartes ==> link re ex aan zenuwstelsel
1. paradoxale dualiteit = fysische wetmatigheden en anderzijds kunnen overstegen
worden door te denken
2. Lichaam en geest moet afzonderlijk bestudeerd worden
2. Cognitief perspectief
1. mentale processen / geest al computer
3. Behavioristisch perspectief
1. leren / stimuli en responsen
4. Perspectieven vanuit de gehele persoon
1. onbewuste motivatie / menselijk potentieel / persoonskenmerken
5. Ontwikkelingsperspectief
1. verandering in psychologisch functioneren tijdens het leven
6. Sociocultureel perspectief
1. sociale invloeden / culturele verschillen
● rationalisme (Descartes, Spinoza, Leibniz)
● Empirisme (Locke, Berkeley, Hume)
● Structuralisme (Wilhelm Wundt)
= structuur van bewustzijn in kaart brengen
● functionalisme (William James) = toegepaste psychologie
= Zoeken wat de functie van iets is en waarom het er zo “uitziet” (Charles Darwin)
○ klemtoon op emoties, Hoe organisme zich aanpassen aan omgeving en omgekeerd
● Psycho-analyse (Sigmund Freud)
○ 3 onderdelen
◆ bewust zijn
◆ Voor bewust zijn
◆ Onbewusten
○ Drijvende energien
◆ eros = negatieve destructieve energie
◆ Tanator = energie van liefde
fl
,3 Hoe kennis vergaren binnen de psychologie?
==> wetenschappelijke methode
○ objectiviteit in wetenschappelijk onderzoek
◆ manier waarop vraag gesteld kan antwoord beïnvloeden
◇ niet zeggen wat je verwacht
○ Ideeën onderworpen aan onderzoek
==> verworpen of aangehouden
○ Empirische onderzoek = gebruik van directe (rechtstreeks waarnemen) of indirecte
(vragenlijsten) waarnemingen
● Doel = theorievorming
1. Hypothese ontwikkelen
○ falsi eerbaar = opgesteld zodat die getest kan worden
○ Operationele de nitie = omschrijving hoe hypothese wordt onderzocht
2. objectieve data verzamelen (overgeslagen bij pseudowetenschappen)
○ zorgvuldig / systematisch gegevens verzamelen
◆ experimenten
◆ Correlatieonderzoek
◆ Surveys
◆ Natuurlijke observatie
◆ Gevalstudies
3. Resultaten analyseren
○ onafhankelijke / afhankelijke variabele
4. Resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
○ onderzoek onderworpen aan kritische blik van andere wetenschappers
○ Onderzoek opnieuw uitgevoerd
==> wetenschappelijke resultaten zijn altijd voorlopig en kunnen achterhaald worden
==> theorie = denkkader dat door empirische data gestaafd wordt en dat niet weerlegd
● Verzamelen van objectieve data
○ experiment = (onderzoeker controleert alle omstandigheden en manipuleert de
omstandigheden rechtstreeks)
◆ onafhankelijke / afhankelijke variabele
◆ Experimentele groep (random aangewezen)
◆ Controle groep (random aangewezen)
fi fi
, ○ Correlatieonderzoek (relatie tussen 2 variabelen zonder manipulatie van
onafhankelijke variabele (oorzaak gevolg relaties kunnen niet bepaald worden))
◆ Positieve correlaties
◆ Negatieve correlaties
◆ Geen correlatie
○ Surveys (vragenlijst)
◆ Meet standpunten, voorkeuren, meningen
◆ door
◇ Opiniepeilers
◇ Marktonderzoekers
○ Natuurlijke observaties (gedrag mensen geobserveerd in eigen omgeving)
○ gevalstudie (onderzoek van slechts één of enkele individuen)
◆ Diepgaande studie van zeldzame stoornissen of ongewone talenten
◆ Nadelen = niet veralgemeenbaar, kleine steekproef, geen controle
● Bronnen van resultatenvertekening
○ Bevestigingsbias = neiging informatei die niet bij opvatting aansluit negeren of te
bekritiseren
○ Emotionele bias
○ Verwachtingsbias
○ vertekening beperken door
◆ controle conditie toevoegen
◇ placebo
◆ Dubbelblind procedure = onderzoekers en substituten weten beide niet wie
placebo en wie echt
Deel 2 Sensatie en Perceptie
● sensatie vs perceptie
○ sensatie = gewaarwording van een stimulus
◆ fysieke stimulatie van een receptor creëert een boodschap in de hersenen
○ Perceptie = interpretatie van een sensatie
◆ proces dat inkomende boodschap bewerkt en betekenis geeft
◆ Beinvloed door herinneringen, motivatie, emotie
Stimulatie==> transductie==> sensatie==> perceptie
Deel 1 Geest, gedrag en wetenschap
1 Psychologie: wat is het?
= studie van de geest = wetenschap achter gedrag en mentale processen van individuen
● extern waarneembare processen
○ Wandelden (kopen)
○ Praten (pesten)
● Intern geestelijke processen
○ Denken (onthouden)
○ Voelen (afkeer voelen)
● pseudopsychologie
= niet onderbouwde psychologische aannamen als wetenschappelijke waarheden
gepresenteerd
○ psychologie ==> stevig onderbouwde bewering adhv wetenschap
○ Kritisch nadenken over
◆ Business goeroes
◆ Astrologie
◆ Grafologie
◆ Waarzeggerij
● Gebruik psychologische kennis
○ Onderwijs
○ Bedrijfsleven
○ Sport
○ Gevangenissen
○ Politiek
○ Reclame
○ Marketing
○ Gezondheidszorg
,2 Belangrijkste perspectieven over geest en gedrag
1. Biologische perspectief
1. galvanische respons = lichaam reageert op elektrische schok ==> geen brein nodig
2. Descartes ==> link re ex aan zenuwstelsel
1. paradoxale dualiteit = fysische wetmatigheden en anderzijds kunnen overstegen
worden door te denken
2. Lichaam en geest moet afzonderlijk bestudeerd worden
2. Cognitief perspectief
1. mentale processen / geest al computer
3. Behavioristisch perspectief
1. leren / stimuli en responsen
4. Perspectieven vanuit de gehele persoon
1. onbewuste motivatie / menselijk potentieel / persoonskenmerken
5. Ontwikkelingsperspectief
1. verandering in psychologisch functioneren tijdens het leven
6. Sociocultureel perspectief
1. sociale invloeden / culturele verschillen
● rationalisme (Descartes, Spinoza, Leibniz)
● Empirisme (Locke, Berkeley, Hume)
● Structuralisme (Wilhelm Wundt)
= structuur van bewustzijn in kaart brengen
● functionalisme (William James) = toegepaste psychologie
= Zoeken wat de functie van iets is en waarom het er zo “uitziet” (Charles Darwin)
○ klemtoon op emoties, Hoe organisme zich aanpassen aan omgeving en omgekeerd
● Psycho-analyse (Sigmund Freud)
○ 3 onderdelen
◆ bewust zijn
◆ Voor bewust zijn
◆ Onbewusten
○ Drijvende energien
◆ eros = negatieve destructieve energie
◆ Tanator = energie van liefde
fl
,3 Hoe kennis vergaren binnen de psychologie?
==> wetenschappelijke methode
○ objectiviteit in wetenschappelijk onderzoek
◆ manier waarop vraag gesteld kan antwoord beïnvloeden
◇ niet zeggen wat je verwacht
○ Ideeën onderworpen aan onderzoek
==> verworpen of aangehouden
○ Empirische onderzoek = gebruik van directe (rechtstreeks waarnemen) of indirecte
(vragenlijsten) waarnemingen
● Doel = theorievorming
1. Hypothese ontwikkelen
○ falsi eerbaar = opgesteld zodat die getest kan worden
○ Operationele de nitie = omschrijving hoe hypothese wordt onderzocht
2. objectieve data verzamelen (overgeslagen bij pseudowetenschappen)
○ zorgvuldig / systematisch gegevens verzamelen
◆ experimenten
◆ Correlatieonderzoek
◆ Surveys
◆ Natuurlijke observatie
◆ Gevalstudies
3. Resultaten analyseren
○ onafhankelijke / afhankelijke variabele
4. Resultaten publiceren, bekritiseren en repliceren
○ onderzoek onderworpen aan kritische blik van andere wetenschappers
○ Onderzoek opnieuw uitgevoerd
==> wetenschappelijke resultaten zijn altijd voorlopig en kunnen achterhaald worden
==> theorie = denkkader dat door empirische data gestaafd wordt en dat niet weerlegd
● Verzamelen van objectieve data
○ experiment = (onderzoeker controleert alle omstandigheden en manipuleert de
omstandigheden rechtstreeks)
◆ onafhankelijke / afhankelijke variabele
◆ Experimentele groep (random aangewezen)
◆ Controle groep (random aangewezen)
fi fi
, ○ Correlatieonderzoek (relatie tussen 2 variabelen zonder manipulatie van
onafhankelijke variabele (oorzaak gevolg relaties kunnen niet bepaald worden))
◆ Positieve correlaties
◆ Negatieve correlaties
◆ Geen correlatie
○ Surveys (vragenlijst)
◆ Meet standpunten, voorkeuren, meningen
◆ door
◇ Opiniepeilers
◇ Marktonderzoekers
○ Natuurlijke observaties (gedrag mensen geobserveerd in eigen omgeving)
○ gevalstudie (onderzoek van slechts één of enkele individuen)
◆ Diepgaande studie van zeldzame stoornissen of ongewone talenten
◆ Nadelen = niet veralgemeenbaar, kleine steekproef, geen controle
● Bronnen van resultatenvertekening
○ Bevestigingsbias = neiging informatei die niet bij opvatting aansluit negeren of te
bekritiseren
○ Emotionele bias
○ Verwachtingsbias
○ vertekening beperken door
◆ controle conditie toevoegen
◇ placebo
◆ Dubbelblind procedure = onderzoekers en substituten weten beide niet wie
placebo en wie echt
Deel 2 Sensatie en Perceptie
● sensatie vs perceptie
○ sensatie = gewaarwording van een stimulus
◆ fysieke stimulatie van een receptor creëert een boodschap in de hersenen
○ Perceptie = interpretatie van een sensatie
◆ proces dat inkomende boodschap bewerkt en betekenis geeft
◆ Beinvloed door herinneringen, motivatie, emotie
Stimulatie==> transductie==> sensatie==> perceptie
