VERTAALWETENSCHAP
Open vragen + meerkeuze (cesuur 62.5)
Voorbeeldexamen online
LES 1
H1: GRENZELOZE COMMUNICATIE
Verschillende soorten vertalingen (Jakobson):
Interlinguaal Intralinguaal/ Intersemiotisch
parafrase
Vertaling tussen Vertaling binnen 1 taal 1 tekensysteem nr
verschillende talen (NLNl nr BeNl) ander tekensysteem
(Duits nr Engels) (Gebarentaal tolken,
boek verfilmen)
Primaire communicatie = boodschap die vr het eerst w uitgedrukt
Vertaling = secundaire communicatie
↳ gedupliceerde boodschap (zonder brontekst was er geen
vertaling)
KALIMA-project: (westerse) werken vertalen nr Arabisch & Arabisch op een
positieve manier in de kijker te plaatsen
Taal vs tekensysteem: natuurlijke (gwne) taal die gesproken & geschreven
kan worden. Zo’n taal is ook een tekensysteem
- Visuele tekensystemen: verkeersborden
- Auditieve tekensystemen: sirene ambulance
- Motorische tekensystemen: gebaren
Wrm kan ondertitel op tv geen intersemiotische vertaling zyn?
Het blijft taal -> taal (gesproken nr geschreven)
Intersemiotisch is alleen taal → beeld/muziek/etc., en dat gebeurt
bij ondertitels niet
Modus = manier waarop gecommuniceerd wordt, de gebruikte
communicatiesignalen (akoestische signalen, geschreven signalen, …)
1
,Monomodaal Intermodaal Multimodaal
Je vertaling blijft in Modus brontekst Versch modi/
dezelfde bronsoort verandert (sight tekensystemen in
(boek -> boek, translation) brontekst
tolken/dubben – (audiodescriptie:
gesproken nr vertelstem die de
gesproken) visuele en non- verbale
elementen beschrijft in
een gesproken
taaluiting)
Altijd intersemiotisch
Interlinguaal Intralinguaal Intersemiotisc
h
Monomodaal Boekvertaling Middelnl boek nr /
hedendaags Nl
Intermodaal Nl ondertitel op AN Ondertitel op /
Eng film dialect zetten
Multimodaal / / Audiodescriptie
van een
Vlaamse serie
voor blinden
SOORTEN VERTALINGEN
GESPROKEN VERTALINGEN
- Conferentietolken (conference interpreting)
In grote vergaderzalen
Ear Voice span (EVS) – hoeveel vertraging er op de vertaling zit - 6
sec
- Sociaal tolken (community interpreting)
Communicatie tussen burger en officiële
instantie
Natuurlijke tolk = persoon die de taal kan
maar geen opleiding heeft gevolgd (kind
anderstalige in gemeentehuis)
Chuchotage: fluistertolken
2
, Relay tolken/ vertalen: vertalen via een 3e taal – Koreaans ->
Nederlands is er niet dus vertaal je Koreaans -> Engels ->
Nederlands
- Gebarentaaltolken
- Consecutief tolken
Luistert eerst & maakt notities (vaak tijdens sociaal tolken)
- Vertalen van het blad (sight translation)
Rechter geeft geschreven vonnis aan tolk en die zegt het luidop
GESCHREVEN VERTALINGEN
- Algemene vertaling
Geen specifieke voorkennis over een domein nodig
(nieuwsberichten)
- Gespecialiseerde vertaling
Juridische, economische, technische, wetenschappelijke vertaling;
voorkennis nodig
- vaak cultuur- en contextonafhankelijk
- Literaire vertaling (epiek, dramatiek, lyriek)
Verschillen gesproken en geschreven vertaling:
- Tolk vertaalt beide richtingen, vertalen naar moedertaal
- Beschikbaarheid bron – vertaler bron permanente aanwezig, tolk
hoort het 1x
- Tijdsdruk tolk
AUDIOVISUELE VERTALINGEN
ONDERTITELEN, BOVENTITELEN
Boventitelen = opera vertaling
Open ondertitels: is er sws, kan je niet kiezen
Gesloten ondertitels: moet je zelf aanzetten
Strikte eisen:
o Max 2 regels
o Elke regel max 35 lettertekens
Voordeel Nadeel
Goedkoop om te maken Originele beeld w beschadigd
3
, Originele spraak – originele waarde Ondertitels lezen = cognitief
Kijker w geconfronteerd met zwaarder vr kijker
andere taal -> w geïnteresseerd in Informatieverlies
die taal & cultuur
DUBBEN
Strikte eisen:
o Even lang (mond moet op zelfde moment stoppen met
bewegen als de dub)
o Zelfde tempo
o Dynamiek
Voordeel Nadeel
Cognitief minder belastend Duur
Oorspronkelijk beeld w niet # stemmen is beperkt (vaak zelfde
beschadigd stem als in andere films)
Afbreuk authenticiteit
Meer info dan ondertitels
VOICE OVER – HALF-DUBBING
Gedurende een paar seconden hoor je de stem van de bronspreker,
waarna het volume van diens stem daalt en een stem van een niet-
zichtbare persoon overneemt met de vertaling van wat die bronspreker
zegt
W vaak gebruikt bij interviews & documentaires
Zelfde voordelen als dubben + goedkoper
AUDIODESCRIPTIE
= multimodaal/ intersemiotisch
Bedoeld voor blinden & slechtzienden
LOKALISATIE
= culturele vertaling
Vertaling en culturele adaptatie van software,
websites, games... (digitale content)
4
Open vragen + meerkeuze (cesuur 62.5)
Voorbeeldexamen online
LES 1
H1: GRENZELOZE COMMUNICATIE
Verschillende soorten vertalingen (Jakobson):
Interlinguaal Intralinguaal/ Intersemiotisch
parafrase
Vertaling tussen Vertaling binnen 1 taal 1 tekensysteem nr
verschillende talen (NLNl nr BeNl) ander tekensysteem
(Duits nr Engels) (Gebarentaal tolken,
boek verfilmen)
Primaire communicatie = boodschap die vr het eerst w uitgedrukt
Vertaling = secundaire communicatie
↳ gedupliceerde boodschap (zonder brontekst was er geen
vertaling)
KALIMA-project: (westerse) werken vertalen nr Arabisch & Arabisch op een
positieve manier in de kijker te plaatsen
Taal vs tekensysteem: natuurlijke (gwne) taal die gesproken & geschreven
kan worden. Zo’n taal is ook een tekensysteem
- Visuele tekensystemen: verkeersborden
- Auditieve tekensystemen: sirene ambulance
- Motorische tekensystemen: gebaren
Wrm kan ondertitel op tv geen intersemiotische vertaling zyn?
Het blijft taal -> taal (gesproken nr geschreven)
Intersemiotisch is alleen taal → beeld/muziek/etc., en dat gebeurt
bij ondertitels niet
Modus = manier waarop gecommuniceerd wordt, de gebruikte
communicatiesignalen (akoestische signalen, geschreven signalen, …)
1
,Monomodaal Intermodaal Multimodaal
Je vertaling blijft in Modus brontekst Versch modi/
dezelfde bronsoort verandert (sight tekensystemen in
(boek -> boek, translation) brontekst
tolken/dubben – (audiodescriptie:
gesproken nr vertelstem die de
gesproken) visuele en non- verbale
elementen beschrijft in
een gesproken
taaluiting)
Altijd intersemiotisch
Interlinguaal Intralinguaal Intersemiotisc
h
Monomodaal Boekvertaling Middelnl boek nr /
hedendaags Nl
Intermodaal Nl ondertitel op AN Ondertitel op /
Eng film dialect zetten
Multimodaal / / Audiodescriptie
van een
Vlaamse serie
voor blinden
SOORTEN VERTALINGEN
GESPROKEN VERTALINGEN
- Conferentietolken (conference interpreting)
In grote vergaderzalen
Ear Voice span (EVS) – hoeveel vertraging er op de vertaling zit - 6
sec
- Sociaal tolken (community interpreting)
Communicatie tussen burger en officiële
instantie
Natuurlijke tolk = persoon die de taal kan
maar geen opleiding heeft gevolgd (kind
anderstalige in gemeentehuis)
Chuchotage: fluistertolken
2
, Relay tolken/ vertalen: vertalen via een 3e taal – Koreaans ->
Nederlands is er niet dus vertaal je Koreaans -> Engels ->
Nederlands
- Gebarentaaltolken
- Consecutief tolken
Luistert eerst & maakt notities (vaak tijdens sociaal tolken)
- Vertalen van het blad (sight translation)
Rechter geeft geschreven vonnis aan tolk en die zegt het luidop
GESCHREVEN VERTALINGEN
- Algemene vertaling
Geen specifieke voorkennis over een domein nodig
(nieuwsberichten)
- Gespecialiseerde vertaling
Juridische, economische, technische, wetenschappelijke vertaling;
voorkennis nodig
- vaak cultuur- en contextonafhankelijk
- Literaire vertaling (epiek, dramatiek, lyriek)
Verschillen gesproken en geschreven vertaling:
- Tolk vertaalt beide richtingen, vertalen naar moedertaal
- Beschikbaarheid bron – vertaler bron permanente aanwezig, tolk
hoort het 1x
- Tijdsdruk tolk
AUDIOVISUELE VERTALINGEN
ONDERTITELEN, BOVENTITELEN
Boventitelen = opera vertaling
Open ondertitels: is er sws, kan je niet kiezen
Gesloten ondertitels: moet je zelf aanzetten
Strikte eisen:
o Max 2 regels
o Elke regel max 35 lettertekens
Voordeel Nadeel
Goedkoop om te maken Originele beeld w beschadigd
3
, Originele spraak – originele waarde Ondertitels lezen = cognitief
Kijker w geconfronteerd met zwaarder vr kijker
andere taal -> w geïnteresseerd in Informatieverlies
die taal & cultuur
DUBBEN
Strikte eisen:
o Even lang (mond moet op zelfde moment stoppen met
bewegen als de dub)
o Zelfde tempo
o Dynamiek
Voordeel Nadeel
Cognitief minder belastend Duur
Oorspronkelijk beeld w niet # stemmen is beperkt (vaak zelfde
beschadigd stem als in andere films)
Afbreuk authenticiteit
Meer info dan ondertitels
VOICE OVER – HALF-DUBBING
Gedurende een paar seconden hoor je de stem van de bronspreker,
waarna het volume van diens stem daalt en een stem van een niet-
zichtbare persoon overneemt met de vertaling van wat die bronspreker
zegt
W vaak gebruikt bij interviews & documentaires
Zelfde voordelen als dubben + goedkoper
AUDIODESCRIPTIE
= multimodaal/ intersemiotisch
Bedoeld voor blinden & slechtzienden
LOKALISATIE
= culturele vertaling
Vertaling en culturele adaptatie van software,
websites, games... (digitale content)
4
