IM
2025-26
Examenvragen Immunologie (Favoreel)
1. Welke zijn de voornaamste sen4nelcellen en welke
ontstekingsmediatoren stellen ze vrij?
De voornaamste sen4nelcellen zijn macrofagen, mastcellen en dendri/sche cellen.
Sen4nelcellen zullen weefselschade of het binnendringen van pathogenen herkennen via
DAMP’s (damage assosiated molecular paJerns) en PAMP’s (pathogen associated molecular
paJerns). Receptoren (PRR) op de sen4nelcellen zullen binden met de moleculaire patronen
waarbij er bij binding een signaal wordt gestuurd naar de kern van de sen4nelcel met als
resultaat dat er ontstekingsmediatoren worden vrijgesteld. Sommige gaan inwerken op de
bloedvaten, andere gaan een broodkruimelspoor vormen zodat WBC vanuit de bloedbaan
kunnen migreren naar plaats van infec4e volgens s4jgende concentra4e gradiënt, en andere
gaan in werken op de zenuwen die pijn gaan induceren.
De ontstekingsmediatoren zijn: Ontstekingscytokines, chemokines en vaso-ac/eve stoffen
1. Onstekingscytokines -> TNF-α, IL-6, IL1-b, IL-12
à Ze kunnen zowel lokale als systemische effecten hebben
TNF-α en IL1-ß zullen inwerken op endotheelcellen. Deze zorgen dat de permeabiliteit van
het endotheel toeneemt en cellen verder uit elkaar komen te staan. Ze zorgen ook voor
verhoogde expressie van adhesie-EW aan de luminale zijde, wanneer een neutrofiel in
contact komt met deze EW zal deze blijven steken en bij binding een vormverandering
ondergaan. Je krijgt diapedese doorheen de endotheelcellen waarbij de neutrofiel dan zal
migreren naar plaats van infec4e.
TNF- α, IL1-ß en IL-6 zullen ook zorgen voor verhoogde expressie van ‘4ssue factor’ waardoor
de bloedstollingscascade wordt geac4veerd.
IL-12 zorgt voor de ac4va4e van Natural killer cellen en induceert de differen4a4e van CD4 T-
cellen tot T1-helper-cellen
IL-6 zal thv de lever, de levercellen aanzeJen voor het maken van acute fase eiwiJen. Deze
eiwiJen zullen zorgen voor opsoniseren van pathogenen waardoor deze beter worden
opgenomen door fagocyten.
Ze kunnen ook inwerken op de hypothalamus waarbij koorts, een algemeen ziektebeeld of
moeheid zal geïnduceerd worden, door koorts zullen bacteriën of virussen niet meer kunnen
vermenigvuldigen.
Ze kunnen ook dentrietcellen ac4veren voor opname van het pathogeen en dan te migreren
naar de lymfeknopen om de specifieke immuunrespons te ac4veren.
1
, IM
2025-26
2. Chemokines -> IL-8 of CXCL8
Chemokines zullen zorgen voor een broodkruimelspoort voor WBC. Ze zullen migreren
volgens s4jgende concentra4egradiënt, die hoger is thv de infec4e.
Ze zullen ook zorgen voor adhesie waardoor de neutrofielen beter blije hangen thv
endotheel door de binding tussen ICAM-1 en LFA-1 te versterken.
3. Vaso-ac/eve stoffen -> Amines, pep4den of lipiden
Amines:
Mastcellen hebben granules die gevuld zijn met histamine, bij ac4va4e kunnen die granules
vrijgesteld worden. Is voornamelijk belangrijk bij parasitaire infec4es of allergische reac4es.
Endotheelcellen ziJen aan elkaar vast door cadherines die met elkaar interageren en ze
hebben receptoren voor histamine. Als deze bindt, zal P binden aan het cytoplasma4sch deel
van de cadherine waardoor de buitenkant ervan een conforma4everandering ondergaat. De
cadherines van de naburige cellen komen dan los -> verhoogde vasculaire permeabiliteit.
Ook verhoogt histamine de expressie van PRR’s op sen4nelcellen. Ze veroorzaken jeuk door
samentrekken van gladde spiercellen.
In de mastcelgranules heb je ook serotonine, deze zal zorgen voor vasoconstric4e maar bij de
herkauwers heb je vasodilata4e. Het is eerder een neurotransmiJor.
Pep4den:
- Tijdens de complement ac4va4e, die een cascade is van eiwiJen die elkaar ac4veert,
worden kleine pep4den gevormd, anafylatoxines waarvan C5a de krach4gste is > C3a >
C4a. Die zorgen voor contrac4e van de gladde spiercellen, histamine vrijstelling,
verhooging van permeabiliteit en chemotaxis (C5a).
- Bradykinine: zorgt voor vasodilata4e en een verhoogde permeabiliteit, triggeren van
pijnreceptoren en ac4veren van neutrofielen.
- Neuropep4des: zorgen voor pijn, vasodilata4e
Lipiden:
Op plaatsen van ontsteking zullen fosfolipiden afgebroken tot arachidonzuur door
fosfolipase. Uit arachidonzuur krijg je ofwel leukotriënen via 5-lipoxygenase, of
prostaglandines via cycloxygenase.
- Leukotriënen:
LTB4: geproduceerd door mastcellen, macrofagen en neutrofielen -> zorgt voor chemotaxis
LTC4, LTD4 LTE4: geproduceerd door mastcellen, eosino-en basofielen -> zorgen voor
contrac4e gladde spiercellen, verhoogde permeabiliteit
LTD4 en cytokine IL13 zullen elkaar versterken en leiden tot een erns4ge ontsteking
2
, IM
2025-26
- Prostaglandines: -> PGE2, PGF2, tromboxanen en prostacyclines
Ze kunnen pro of an4- inflammatoire werken.
Ze regelen de ontsteking, zorgen voor contrac4e/dilata4e van spiercellen, aggrega4e van
bloedplaatjes, pijn door inwekren op sensorische zenuwuiteinden, koorts opwekken door in
te werken op hypothalamus, en inhiberen de zuursecre4e vanpariëtale cellen van de maag.
- PAF (platelet ac7va7ng factor):
Worden geproduceerd door macrofagen, geac4veerde neutrofielen, bloedplaatjes en
eosinofielen.
Ze versterken adhesie van neutrofiel aan endotheelcel, ze verhoogen de produc4e van
thromboxanen en verhoogen chemotaxis.
2. Bespreek de kenmerken van acute ontsteking en welke
mediatoren deze veroorzaken.
Zie bovenste vraag
1) Roodheid (meer bloed), warmte (door verhoogde bloedstroom) zwelling (door
verhoogde permeabiliteit dus meer vocht uiJreding):
è Ontstekingscytokines: TNF-α en IL1-ß
è Vaso-ac4eve stoffen: pep4des (anafylatoxines, bradykinine, neuropep4de),
amines (histamine), lipiden (leukotriënen, prostaglandines)
2) Dolor:
è Vaso-ac4eve stoffen: Pep4des (bradykinine & neuropep4des), lipiden
(prostaglandines)
3) Func/everlies: door combina4e van pijn, zwelling en weefselschade
3. Bespreek kort de vier verschillende stappen van fagocytose en
leg meer in detail de factoren uit die 4jdens fagocytose zorgen
voor destruc4e van het pathogeen.
Macrofaag:
1. Chemotaxis
Bewegen naar de plaats van infec4e op basis van gradient van:
- Bacteriële producten vrijgesteld door een bacterie
- Factoren van beschadigde weefsels (fragementen collageen, elas4ne, fibrinogeen) en
‘alarmines’ (DAMPs)
- Complement factoren(C5a) en cytokines
2. Adhesie
Een macrofaag mag enkel een pathogeen herkennen. Ze zijn beide nega4ef geladen dus ze
stoten elkaar af. Daardoor heee de macrofaag receptoren aan zijn oppervlak die
suikercomponenten (glucan en mannose) van bacteriën zal herkennen en daarmee
intrageren. Door opsonisa4e door complement factoren, acute fase eiwiJen (beide
aspecifiek) en an4stoffen (specifiek), zal de opname door een macrofaag beter gebeuren.
3
, IM
2025-26
3. Opname
Na de binding zullen de ac4ne filamenten die aanwezig zijn in het cytosklet armpjes vormen
waarmee ze de bacterie zullen omsluiten in een vesikel = fagosoom. Het fagosoom gaat
versmelten met een lysosoom = fagolysosoom. Een lysozoom bevat destruc4eve stoffen.
4. Destruc7e
1) Verzuring: er ziJen protonpompen in het membraan van het fagosoom die gaat zorgen
dat je een ph daling krijgt waardoor de vermenigvuldiging zal stoppen.
2) Een lyzosoom bevat destruc4eve stoffen, er gaat massaal veel zuurstof gebruikt worden
die gaat leiden tot toxische derivaten zoals hypochloriet of superoxide.
3) S4kstofmonoxide brengt directe schade aan pathogeen
4) An4microbiele eiwiJen: deze zullen poriën maken in het membraan van het pathogeen
waarbij osmo4sche lyse zal plaats vinden. (defensines die kunnen niet inwerken op het
membraan van een fagosoom want deze bevat cholestrol en dat werkt inhiberend voor
een defensine).
5) Enzymes: lyzozyme gaat de interac4e verbreken tussen suikermoleculen die aanwezig zijn
op het oppervlak van gram posi4eve bacteriën en zuur hydrolasen die bacteriën verder
zullen apreken
6) Compe44e eiwiJen: op lactoferrine zal ijzer binden zodat bacteriën dat niet meer
kunnen doen.
Neutrofiel:
1. Chemotaxis
Op basis van gradiënt van:
IL-8, TNF-α, IFN-γ, LTB4, C5a en fMLP
2. Adhesie en opname:
Gebeurt via membraanreceptoren:
- CD11/CD18 integrine heterodimeren
o LFA-1 (integrine) zal binden daan adhesie-molecule ICAM-1 op endotheelcel
o CR3 bindt aan geopsoniseerde pathogeen (iC3b)
o CR4 (iC3b)
- Fc-receptoren: FcγRII= receptor voor gamma keten van Ig
3. Destruc7e:
1) Verzuring
2) Respiratorische uitbars4ng:
o Ac4va4e NADPH-oxidase
o Vormine van superoxide anion
o Omzerng via superoxide dismutase
o Verdere omzerng naar diverse toxische stoffen zoals hydroxyl, hypochloriet…
3) Enzymen; lysosyme en zure hydrolasen
4) An4-microbiële Ew: defensines
Eosinofielen:
1. Chemotaxis
4
2025-26
Examenvragen Immunologie (Favoreel)
1. Welke zijn de voornaamste sen4nelcellen en welke
ontstekingsmediatoren stellen ze vrij?
De voornaamste sen4nelcellen zijn macrofagen, mastcellen en dendri/sche cellen.
Sen4nelcellen zullen weefselschade of het binnendringen van pathogenen herkennen via
DAMP’s (damage assosiated molecular paJerns) en PAMP’s (pathogen associated molecular
paJerns). Receptoren (PRR) op de sen4nelcellen zullen binden met de moleculaire patronen
waarbij er bij binding een signaal wordt gestuurd naar de kern van de sen4nelcel met als
resultaat dat er ontstekingsmediatoren worden vrijgesteld. Sommige gaan inwerken op de
bloedvaten, andere gaan een broodkruimelspoor vormen zodat WBC vanuit de bloedbaan
kunnen migreren naar plaats van infec4e volgens s4jgende concentra4e gradiënt, en andere
gaan in werken op de zenuwen die pijn gaan induceren.
De ontstekingsmediatoren zijn: Ontstekingscytokines, chemokines en vaso-ac/eve stoffen
1. Onstekingscytokines -> TNF-α, IL-6, IL1-b, IL-12
à Ze kunnen zowel lokale als systemische effecten hebben
TNF-α en IL1-ß zullen inwerken op endotheelcellen. Deze zorgen dat de permeabiliteit van
het endotheel toeneemt en cellen verder uit elkaar komen te staan. Ze zorgen ook voor
verhoogde expressie van adhesie-EW aan de luminale zijde, wanneer een neutrofiel in
contact komt met deze EW zal deze blijven steken en bij binding een vormverandering
ondergaan. Je krijgt diapedese doorheen de endotheelcellen waarbij de neutrofiel dan zal
migreren naar plaats van infec4e.
TNF- α, IL1-ß en IL-6 zullen ook zorgen voor verhoogde expressie van ‘4ssue factor’ waardoor
de bloedstollingscascade wordt geac4veerd.
IL-12 zorgt voor de ac4va4e van Natural killer cellen en induceert de differen4a4e van CD4 T-
cellen tot T1-helper-cellen
IL-6 zal thv de lever, de levercellen aanzeJen voor het maken van acute fase eiwiJen. Deze
eiwiJen zullen zorgen voor opsoniseren van pathogenen waardoor deze beter worden
opgenomen door fagocyten.
Ze kunnen ook inwerken op de hypothalamus waarbij koorts, een algemeen ziektebeeld of
moeheid zal geïnduceerd worden, door koorts zullen bacteriën of virussen niet meer kunnen
vermenigvuldigen.
Ze kunnen ook dentrietcellen ac4veren voor opname van het pathogeen en dan te migreren
naar de lymfeknopen om de specifieke immuunrespons te ac4veren.
1
, IM
2025-26
2. Chemokines -> IL-8 of CXCL8
Chemokines zullen zorgen voor een broodkruimelspoort voor WBC. Ze zullen migreren
volgens s4jgende concentra4egradiënt, die hoger is thv de infec4e.
Ze zullen ook zorgen voor adhesie waardoor de neutrofielen beter blije hangen thv
endotheel door de binding tussen ICAM-1 en LFA-1 te versterken.
3. Vaso-ac/eve stoffen -> Amines, pep4den of lipiden
Amines:
Mastcellen hebben granules die gevuld zijn met histamine, bij ac4va4e kunnen die granules
vrijgesteld worden. Is voornamelijk belangrijk bij parasitaire infec4es of allergische reac4es.
Endotheelcellen ziJen aan elkaar vast door cadherines die met elkaar interageren en ze
hebben receptoren voor histamine. Als deze bindt, zal P binden aan het cytoplasma4sch deel
van de cadherine waardoor de buitenkant ervan een conforma4everandering ondergaat. De
cadherines van de naburige cellen komen dan los -> verhoogde vasculaire permeabiliteit.
Ook verhoogt histamine de expressie van PRR’s op sen4nelcellen. Ze veroorzaken jeuk door
samentrekken van gladde spiercellen.
In de mastcelgranules heb je ook serotonine, deze zal zorgen voor vasoconstric4e maar bij de
herkauwers heb je vasodilata4e. Het is eerder een neurotransmiJor.
Pep4den:
- Tijdens de complement ac4va4e, die een cascade is van eiwiJen die elkaar ac4veert,
worden kleine pep4den gevormd, anafylatoxines waarvan C5a de krach4gste is > C3a >
C4a. Die zorgen voor contrac4e van de gladde spiercellen, histamine vrijstelling,
verhooging van permeabiliteit en chemotaxis (C5a).
- Bradykinine: zorgt voor vasodilata4e en een verhoogde permeabiliteit, triggeren van
pijnreceptoren en ac4veren van neutrofielen.
- Neuropep4des: zorgen voor pijn, vasodilata4e
Lipiden:
Op plaatsen van ontsteking zullen fosfolipiden afgebroken tot arachidonzuur door
fosfolipase. Uit arachidonzuur krijg je ofwel leukotriënen via 5-lipoxygenase, of
prostaglandines via cycloxygenase.
- Leukotriënen:
LTB4: geproduceerd door mastcellen, macrofagen en neutrofielen -> zorgt voor chemotaxis
LTC4, LTD4 LTE4: geproduceerd door mastcellen, eosino-en basofielen -> zorgen voor
contrac4e gladde spiercellen, verhoogde permeabiliteit
LTD4 en cytokine IL13 zullen elkaar versterken en leiden tot een erns4ge ontsteking
2
, IM
2025-26
- Prostaglandines: -> PGE2, PGF2, tromboxanen en prostacyclines
Ze kunnen pro of an4- inflammatoire werken.
Ze regelen de ontsteking, zorgen voor contrac4e/dilata4e van spiercellen, aggrega4e van
bloedplaatjes, pijn door inwekren op sensorische zenuwuiteinden, koorts opwekken door in
te werken op hypothalamus, en inhiberen de zuursecre4e vanpariëtale cellen van de maag.
- PAF (platelet ac7va7ng factor):
Worden geproduceerd door macrofagen, geac4veerde neutrofielen, bloedplaatjes en
eosinofielen.
Ze versterken adhesie van neutrofiel aan endotheelcel, ze verhoogen de produc4e van
thromboxanen en verhoogen chemotaxis.
2. Bespreek de kenmerken van acute ontsteking en welke
mediatoren deze veroorzaken.
Zie bovenste vraag
1) Roodheid (meer bloed), warmte (door verhoogde bloedstroom) zwelling (door
verhoogde permeabiliteit dus meer vocht uiJreding):
è Ontstekingscytokines: TNF-α en IL1-ß
è Vaso-ac4eve stoffen: pep4des (anafylatoxines, bradykinine, neuropep4de),
amines (histamine), lipiden (leukotriënen, prostaglandines)
2) Dolor:
è Vaso-ac4eve stoffen: Pep4des (bradykinine & neuropep4des), lipiden
(prostaglandines)
3) Func/everlies: door combina4e van pijn, zwelling en weefselschade
3. Bespreek kort de vier verschillende stappen van fagocytose en
leg meer in detail de factoren uit die 4jdens fagocytose zorgen
voor destruc4e van het pathogeen.
Macrofaag:
1. Chemotaxis
Bewegen naar de plaats van infec4e op basis van gradient van:
- Bacteriële producten vrijgesteld door een bacterie
- Factoren van beschadigde weefsels (fragementen collageen, elas4ne, fibrinogeen) en
‘alarmines’ (DAMPs)
- Complement factoren(C5a) en cytokines
2. Adhesie
Een macrofaag mag enkel een pathogeen herkennen. Ze zijn beide nega4ef geladen dus ze
stoten elkaar af. Daardoor heee de macrofaag receptoren aan zijn oppervlak die
suikercomponenten (glucan en mannose) van bacteriën zal herkennen en daarmee
intrageren. Door opsonisa4e door complement factoren, acute fase eiwiJen (beide
aspecifiek) en an4stoffen (specifiek), zal de opname door een macrofaag beter gebeuren.
3
, IM
2025-26
3. Opname
Na de binding zullen de ac4ne filamenten die aanwezig zijn in het cytosklet armpjes vormen
waarmee ze de bacterie zullen omsluiten in een vesikel = fagosoom. Het fagosoom gaat
versmelten met een lysosoom = fagolysosoom. Een lysozoom bevat destruc4eve stoffen.
4. Destruc7e
1) Verzuring: er ziJen protonpompen in het membraan van het fagosoom die gaat zorgen
dat je een ph daling krijgt waardoor de vermenigvuldiging zal stoppen.
2) Een lyzosoom bevat destruc4eve stoffen, er gaat massaal veel zuurstof gebruikt worden
die gaat leiden tot toxische derivaten zoals hypochloriet of superoxide.
3) S4kstofmonoxide brengt directe schade aan pathogeen
4) An4microbiele eiwiJen: deze zullen poriën maken in het membraan van het pathogeen
waarbij osmo4sche lyse zal plaats vinden. (defensines die kunnen niet inwerken op het
membraan van een fagosoom want deze bevat cholestrol en dat werkt inhiberend voor
een defensine).
5) Enzymes: lyzozyme gaat de interac4e verbreken tussen suikermoleculen die aanwezig zijn
op het oppervlak van gram posi4eve bacteriën en zuur hydrolasen die bacteriën verder
zullen apreken
6) Compe44e eiwiJen: op lactoferrine zal ijzer binden zodat bacteriën dat niet meer
kunnen doen.
Neutrofiel:
1. Chemotaxis
Op basis van gradiënt van:
IL-8, TNF-α, IFN-γ, LTB4, C5a en fMLP
2. Adhesie en opname:
Gebeurt via membraanreceptoren:
- CD11/CD18 integrine heterodimeren
o LFA-1 (integrine) zal binden daan adhesie-molecule ICAM-1 op endotheelcel
o CR3 bindt aan geopsoniseerde pathogeen (iC3b)
o CR4 (iC3b)
- Fc-receptoren: FcγRII= receptor voor gamma keten van Ig
3. Destruc7e:
1) Verzuring
2) Respiratorische uitbars4ng:
o Ac4va4e NADPH-oxidase
o Vormine van superoxide anion
o Omzerng via superoxide dismutase
o Verdere omzerng naar diverse toxische stoffen zoals hydroxyl, hypochloriet…
3) Enzymen; lysosyme en zure hydrolasen
4) An4-microbiële Ew: defensines
Eosinofielen:
1. Chemotaxis
4
