Samenvatting Geriatrie delirium | Chirurgische zorg | Arteveldehogeschool | 2025/26

Delirium bij ouderen
- Delirium ook bekend als
o Acute verwardheid
o Acuut optredende verwardheid
o Intensive-care psychose
o Postoperatieve verwardheid
o Organisch hersensyndroom
o Reversibele dementie
o Acute dementie
o Toxische of metabole encephalopathie
- Delirium is ernstig
o Cijfers
 Tot 100% bij patiënten met dementie, opgenomen met
somatische aandoening
 1/3 oudere patiënten op spoed
 1/3 gehospitaliseerde patiënten 70+ tijdens algemene
ziekenhuisopname, waarvan ½ reeds delirium bij opname
 51% postoperatief, meer na heupoperatie, cardiochirurgie
o Gevolgen
 10x meer risico op overlijden tijdens ziekenhuisopname
 3-5x meer risico op nosocomiale complicaties, verlengde
hospitalisatieduur, intensere verpleegkundige zorg, postacute
opname in WZC
 Slecht functioneel herstel en meer risico tot 2j na ontslag
 Aanhoudende delirium  slechte prognose op lange termijn
o Herkenning
 Vpk herkennen <50%, artsen herkennen <20%
Delirium herkennen
- DSM-5 criteria
o A. Stoornis in bewustzijn en aandacht
o B. Stoornis ontwikkelt zich in korte tijd, betreft verandering in
premorbide niveau van bewustzijn en aandacht, heeft neiging in
loop van dag in ernst te fluctueren
o C. Bijkomende stoornis in cognitieve functies
o D. Symptomen in A en C kunnen niet beter worden verklaard door
andere eerder bestaande, ontwikkelde of zich ontwikkelende
neurocognitieve stoornis en doen zich niet voor in context van
ernstig gedaald bewustzijn, zoals coma
o E. Er zijn aanwijzingen uit anamnese, lichamelijk onderzoek of labo-
uitslagen dat stoornis directe fysiologische gevolg is van somatische
aandoening, intoxicatie of onttrekking van middel, of blootstelling
aan giftige stof, of gevolg van multipele oorzaken

, - Andere symptomen
o Komen vaak voor bij delirium, maar geen diagnostische waarde
o Stoornissen in
 Slaap-waakritme
 Stemmingen en affect = emotionele labiliteit
 Psychomotorische activiteit (onderscheid hypoactief en
hyperactief)
 Hyperactief – hyperalert
o Motorische onrust
o Hallucinaties
 Hypoactief – stil delier
o Teruggetrokken, apatisch, trage bewegingen en
spraak, slaperig maar door stimuli wakker te
krijgen
o Komt relatief vaak voor bij ouderen
o Meest voorkomende vorm op intensive care
 Mengvorm
o Meest voorkomend bij ouderen
o Vaak in eerste instantie hyperactief, daarna
langzaam hypoactief
 Ongepast of onveilig gedrag
 Lichamelijke verschijnselen
- Risicofactoren
o Predisponerende factoren
 Dementie, bestaande cognitieve stoornissen
 Hoge leeftijd
 Ernstige onderliggende ziekte
 Medische comorbiditeit; chronische ziekten en behandeling
 Alcoholgebruik
 Sensorische beperkingen (zicht, gehoor)
 Ondervoeding en dehydratatie
 Eerder doorgemaakt delirium
o Precipiterende of luxerende factoren
 Medicatie
 Toevoeging van 3 of meer medicijnen in korte tijd
 Beperking bewegingsvrijheid/immobiliteit – bedrust
 Gebruik fixatie
 Fecale impactie, constipatie
 Verblijf op IC waar 24-uursritme wordt gestoord
 Verblijfskatheter
 Iatrogene factoren (cardiopulmonaire complicaties,
ziekenhuisinfectie, complicatie bij onderzoek of behandeling,
verwondingen/vallen)
 Pijn
 Urineretentie
 Vreemde omgeving, lawaai