Samenvatting Lecture Notes Psychology of Social Media | KU Leuven | 2025/26

Psychologie of Social Media: Introductie & kernconcepten
Kernprincipes
Sociale media
- … Een onderwerp dat van algemeen belang is voor...
 Regeringen/politici, ouders/opvoeders...
- Uren dat mensen spenderen op sociale media – overal – connectie online is belangrijker dan het
dagelijkse leven
- Kennis is belangrijk – deskundigheid
 Gevormde mening heeft meer waarheid dan een persoonlijke mening
 Mensen kunnen meningen van mensen nemen en er waarheden uit vormen die niet waar zijn of
gebaseerd zijn op kennis
- Onderwerp dat enorm veel bestudeerd is in communicatiewetenschappen en verder
 Meer dan 120000 zoek resultaten voor wetenschappelijke publicaties in de laatste 5 jaar

Mapping the field


- Gemedieerd gebruik
- Interdisciplinaire disciplines




Naar een conceptuele definitie in communicatiewetenschappen
- Inconsistente conceptualisaties  dreiging voor validiteit en conversaties onder onderzoekers
 Veel verschillende definities – veel onenigheid
 Belangrijk dat we het eens zijn over een definitie
- Laswell’s (1948) communicatiemodel
 Ontworpen voor traditionele media en hoe communicatie hier werkt
 Wie  de communicator
 Zegt wat  inhoud van het bericht
 In welk kanaal  het medium waarin het bericht verzonden wordt
 Naar wie  de ontvanger
 Met welk effect  wat is het resultaat van het bericht
 Kader om de verschillende definities van sociale media te kaderen
 Niet alle onderdelen zijn aanwezig in sociale mediakanalen
 Als je SM gebruikt, is dit anders dan traditionele media
- Er is geen afzender en ontvanger  we kunnen allemaal inhoud maken en allerlei
soorten inhoud lezen
- Als individu is het moeilijk om iets met veel mensen over te brengen  nu
kunnen we dit doen
 Geen van de definities neemt het publiek of de effecten op – het is niet eenvoudig
- Veel meer onschadelijk gemaakt
Wie & aan wie Alle verschillende spelers die communiceren op sociale media:
1. De ene persoon naar veel mensen/naar de andere persoon

, 2. Kleine organisaties die accounts hebben op sociale media (vb. universiteit)
3. Platformen
4. Macro: wereldwijde communicatie
Niet alleen in woorden
Wat - Meeste sociale media zijn gefocust op het visuele (vaak permanent…)
- Verschillende gemedieerde vormen
Kanaal is relevant om te weten wat er gebeurt in welke context
In welk kanaal
- Vb: apps, websites (van wie deze afkomstig zijn)
Complex
Definities over waarom mensen sociale media gebruiken
- Communiceren
Waarom
- Weten wat er gebeurt
Effecten zijn minder duidelijk – maar duidelijke bedoelingen van de gebruiker
(gewoonten...)

 Who  Individual users, communities of people, organizations and industries
 Says What  information and digital user-generated content in several formats: words, static,
moving images, audio (no information on message/content)
 In Which Channel  web-based technology vs. platform
 To Whom?
 With What Effect?
 Why?  create, cocreate, exchange, share, discuss, modify, consume, communicate and
disseminate user-generated content; forming communities that engage in social interaction




- Definition (Carr & Hays, 2015, p. 50)
 Andere uitgangspositie: definitie van wat er gebouwd is in de communicatie van social media of
wat mensen echt doen op social media
 Problemen met eerdere definities:
 SNS zijn meestal sociale media, maar niet alle sociale media zijn SNS
 Te technische definities (gebaseerd op sitekenmerken of technische affordances)
- Niet genoeg aandacht voor de communicatiefunctie …..
- Het is allemaal te technisch – het moet meer gaan over de communicatie en het
unieke karakter van de SM-omgeving
 Geen verwijzing naar El Ouirdi et al.: bent u het daarmee eens? Vergelijk de definities die
Carr & Hays later in de les geven

"Sociale media zijn op internet gebaseerde kanalen waarmee gebruikers opportunistisch
kunnen communiceren en selectief zichzelf kunnen presenteren, in realtime of
asynchroon, met zowel een breed als een beperkt publiek dat waarde ontleent aan door
gebruikers gegenereerde inhoud en de perceptie van interactie met anderen"

Kenmerken (= sommige zijn affordances) – definitie Carr & Hays

,- Affordances laten het toe dat we bepaalde dingen gaan doen met een medium
 Op internet gebaseerd
 Ongetrainde (asynchroon)/ Persistente (altijd beschikbaar) kanalen
 Het is echt moeilijk om jezelf te presenteren voor SM
- SM: mensen tonen een online identiteit, iedereen heeft ergens online een
gemedieerde persoonlijkheid.
- Geeft vorm aan wat mensen verlangen
- Manipuleren sm-invloedsfeer  beeld van zichzelf samenstellen  nieuwe
manier van communiceren (met elkaar communiceren...)
- Nieuwe functie van communicatie
 Waargenomen interactiviteit en interactie
 Micro-meso-macro gebruikers
 Waarde van door gebruikers gegenereerde inhoud
- Hiervoor was het professioneel gemaakte inhoud (radio, tv...)
 Had veel macht over welke verhalen werden verteld  nu kan iedereen
een verhaal delen op SM
 De waarde van het bericht wordt gemaakt door de gebruiker
 Verbinding met mensen zonder enige verbinding in de echte wereld – perceptie van
interactie zonder ze in het echte leven te zien
- Vb: "Influencers zijn mensen die we kennen" – is een waargenomen interactie
 Door de gebruiker gegenereerde waarde
 Opmerkingen, likes, shares, interacties…
 Massapersoonlijke communicatie
 Massa persoonlijke en interpersoonlijke communicatie

Wat zijn en wat zijn geen sociale media?




- Social network sites = altijd deel van sociale media
 Sleutel kenmerken: dat je een profiel kan maken en kan kiezen met wie je in contact staat
 Vb: tinder – op tinder heb je geen eigen netwerk zoals we hebben op facebook  tinder
is een sociaal medium, maar geen sociale netwerksites – beperkt aantal contacten
- Verschil niet kennen, is al vaag in verschillende contexten en onderzoeken – platformen en apps
veranderen ook steeds


Samenvattend
- Carr & Hayes
 "Sociale media zijn op internet gebaseerde kanalen die gebruikers in staat stellen om
opportunistisch te communiceren en selectief zichzelf te presenteren, hetzij in real-time of
asynchroon, met zowel een breed als een beperkt publiek dat waarde ontleent aan door
gebruikers gegenereerde inhoud en de perceptie van interactie met anderen"
- El Ouirdi et al.

,  Wie  Individuele gebruikers, gemeenschappen van mensen, organisaties en industrieën
 Zegt Wat  informatie en digitale door gebruikers gegenereerde inhoud in verschillende
formaten: woorden, ruis, bewegende beelden, audio (geen informatie over bericht/inhoud)
 In Welk kanaal  webgebaseerde technologie versus platform
 Waarom  door gebruikers gegenereerde inhoud creëren, co-creëren, uitwisselen, delen,
bespreken, wijzigen, consumeren, communiceren en verspreiden; het vormen van
gemeenschappen die zich bezighouden met sociale interactie

- Vergelijk de definitie/taxonomie van Carr & Hays vs El Ouirdi et al.  Welke overeenkomsten vs
verschillen komen voor?
Gelijkenissen Verschillen
 Praten beide over kanalen die  El Ourdi: gaan veel dieper in op de ‘why’ terwijl de 1ste gaan zich
gebruikt worden hier niet zo hard op in, meer de orientatie gelegd op de media zelf
 De user-generated content wordt  2de is veel breder dan de 1ste
in beide aangehaald  1ste geeft meer vrij over wat er verandert bij sociale media
 1ste meer het verschil met vroeger en hoe we nu een online leven
hebben/interpersoonlijke context
 1ste heeft het meer over dat mensen nu in contact kunnen staan
met iedereen (naar eigen keuze)
 1ste wat doet het met onze identiteit

Sociale media: “moving target problem”
- Constante technologische innovatie – snelle evolutie is moeilijk te onderzoeken
- Verschuivende relevantie
- Methodologische uitdagingen – steeds nieuwe opportuniteiten om te onderzoeken
- Theoretische kans:
 "Wetenschap moet hedendaagse technologieën vooral beschouwen als manifestaties van
onderliggende fenomenen" (Flanagin, 2020)

Toekomst (Carr & Hayes 2015)
- Nieuwe noties van communicatie
 Oudere literatuur: Mediacommunicatie of interpersonele communicatie
 Beide komen samen op sociale media: via een gemedieerd kanaal communiceren met anderen
 Soms is de andere communicatiepartner geen mens (AI, chatbot)
- Medium is de boodschap
 Verschillende platforms hebben verschillende functies en hebben hun eigen dynamiek (Bereal
heeft bijvoorbeeld meestal andere gespreks-/postonderwerpen dan Instagram/Snapchat)
 Tegelijkertijd versmelten of vermengen verschillende media zich steeds meer (zie TikTok vs
streaming)
- Nieuwe tools voor verkenning
 Analyse van sociale netwerken
 Grote taalmodellen
 Wet digitale dienstverlening… (gegevensdonatie enz.)
- Nieuwe toegangsmiddelen
 SMARTPHONE = ALTIJD beschikbaar: vervaging offline en online
 Smartwatch … Wat is het volgende?
 Verwachtingen van context en privacy
 Winsten en verliezen voor locatie gebaseerde dating-apps
Psychology of Social Media: kernprincipes
Gonzalez (2025): Sociale Media environments