Hoofdstuk 1: Psychometrie
= De wetenschappelijke studie van de kwaliteit van de testen.
Wat zijn psychologische testen?
= een systematische procedure om het gedrag van personen te vergelijken (inter-
individuele verschillen), of om het gedrag van een persoon op verschillende momenten te
vergelijken (intra-individuele verschillen)
Kenmerken:
1) Gebruik van systematische procedures
2) Leveren een staal van gedrag op (zoals een staaltje bloed)
o Items moeten representatief zijn voor wat je wil meten, anders meet je een
vertekend beeld.
o Items moeten niet noodzakelijk een weerspiegeling zijn van het gedrag dat
we wensen te meten Bv. ruimtelijk inzicht meten met blokjes draaien →
niemand doet dat dagelijks, maar het zegt iets over hoe je ruimtelijke
problemen oplost
3) Leveren een testscore op
o Systematische procedures op 3 niveaus:
1. Testontwikkeling
- Ontwikkeld o.b.v. wetenschappelijk onderzoek
- Testontwikkelaar stelt een itempool op (= uitgebreide verzameling van
testvragen, opgaven of stellingen)
- Daaruit worden de beste items geselecteerd
- De psychometrische kwaliteit wordt regelmatig opnieuw getest
2. Testafname
Gestandaardiseerde manier om testen af te nemen
- De wijze waarop je de reeks aanbied heeft een effect
Bv. digit span test: 1-8-0-0-3-2-6-4-8 vs 1800 - 32 – 648
3. Testscoring en interpretatie
Hoe komen we tot een testresultaat?
Objectieve score: duidelijk hoe je van een antwoord tot een
testscore moet komen Bv. heel oneens: score 1
Subjectieve score: geen eenduidig systeem om van een
antwoord tot score te komen. Bv. Rorschachtest; miljoenen
verschillende antwoorden
- Iedereen bevat een kenmerk in een bepaalde mate DUS
testscore = schatting van de mate waarin dit kenmerk aanwezig is
- Formule: 𝑋 = 𝑇 + 𝐸
o 𝑋 = testscore
o 𝑇 = True score
o 𝐸 = meetfout
4) Gebruik van normen
Bv. IQ-test: score wordt vergeleken met normwaarde
o Niet bij elke test! Bv. verouderde normen of niet geschikt voor doelgroep
Norm-referenced test: score vergelijken met andere mensen
Bv. je zit in de top 10% van de klas
Criterion-referenced test: score vergelijken met een vaste norm/doel
Bv. je moet 80% halen om te slagen
, 5) Voorspellen gedrag buiten de test
o Het uiteindelijke doel is niet om te voorspellen hoe iemand scoort op de test
zelf, maar hoe iemand zich zal gedragen buiten de test
Bv. Balloon Analogue Risk Task (BART): doel is zien of je risicos neemt
APGAR-test
- Virginia Apgar
- Eerste test die men aflegt om de gezondheid van pasgeborenen te beoordelen.
- Op minuut 1, 5 en 10 scores optellen: schaal van 0 - 10
o 0 - 4: directe reanimatie
o 4 - 7: extra aandacht, mogelijke reanimatie
o 7 - 10: normaal
Teken 0 Punten 1 Punt 2 Punten
A Activiteit Afwezig Armen en benen Actieve beweging
gebogen
P Pols Afwezig < 100 /min > 100 /min
G Grimas Geen reactie Grimas Niezen, proesten,
wegtrekken
A Aanblik Blauwgrijs, Normaal, behalve aan Normaal over hele
helemaal bleek de extremiteiten lichaam
R Respiratie Afwezig Traag, onregelmatig Goed, huilen
Wat maakt een test een psychologische test?
- Verschillende items waar er telkens een score aan wordt toegekend
- Score berekenen eindresultaat wordt geïnterpreteerd; diagnoses stellen,...
Probleem: testresultaten worden gebruikt om bepaalde conclusies te maken waarvoor de
test niet bedoeld is.
Construct validiteit: uitspraken o.b.v. een test, maar de gemaakte uitspraken zijn niet
valide/correct.
Waarom zijn psychologische tests belangrijk?
Spelen een grote rol in ons dagelijks leven
We komen er doorheen ons leven in aanraking mee
Kunnen vergaande gevolgen hebben voor mensen
Het belang van testen voor...
Psychologen
o Diagnoses stellen
, Testing: eenvoudig proces; afname van psychologische test en een
score bekomen.
Assessment: complex proces; afname van meerdere
psychologische testen, aangevuld met info uit andere bronnen om
tot een volledig beeld te komen over het functioneren van iemand.
Bv. de beste kandidaat selecteren tijdens sollicitatieprocedure als arbeids-
en organisatiepsycholoog
Onderzoekers
o Data verzamelen m.b.v. een vragenlijst of experiment
De maatschappij
o We vullen allemaal testen in die een impact hebben op ons dagdagelijks leven
Bv. we gebruiken reviews om onze keuzes op te baseren
De geschiedenis van psychologische testen
Eerste psychologische testen
China – Zhou dynastie (1046 – 256 v.C.):
Schriftelijk examen (wiskunde, muziek,…) gebruikt voor selectie van ambtenaren
o 1 volledige nacht en dag en vond plaats in een kleine, afgesloten ruimte
Slechts 1-7% slaagde
Systeem bleef bestaan tot 19de eeuw
Fysionomie
Psychologische kenmerken afleiden uit het uitzicht van iemand (Bv. aangezicht).
Frenologie (Franz Joseph Gall)
Psychologische kenmerken afleiden uit knobbels/bulten op het hoofd.
Experimentele psychologie
Vaak gezien als startpunt van moderne psychologische testen
Eind 19de eeuw: experimenteel psychologen zetten zich af tegen subjectieve
onderzoeksmethoden Bv. introspectie
= bronzen tijdperk: er werd veel gebruik gemaakt van bronzen instrumenten
Focus op objectieve, reproduceerbare methoden in labo’s
Wundt
o Ontwikkelde 1e psychologisch lab in Leipzig (1879)
, o Bedacht allerlei testen Bv. gedachtenmeter: bepaalt hoe snel je mentaal
proces is door aan te duiden waar de slinger zich bevindt op een bepaald
tijdstip
o Ontdekt interindividuele verschillen
Galton
o Interesse in erfelijkheid & introduceerde eugenetica
o Anthropometrie (lichamelijk) vs psychometrie (mentaal)
o Vader van de "differentiële psychologie”
Richt labo op in London; 10 eenvoudige sensorische testen van grote
groep personen kon op korte tijd duizenden mensen testen
o Grondlegger van verschillende statistische testen
Zijn experimenten leidde tot een normaalverdeling
Ontwikkelde correlatiecoëfficiënt r
Cattell
o Student van Wundt en Galton
o Neemt ideeën over naar Amerika
o Meet intelligentie
o Overtuigt dat fysieke en mentale energie onafscheidelijk zijn
o Start eigen lab en introduceert 10 testen (fysiek & psychologisch)
Handgrip (dynamometer)
Snelheid van de handbeweging over een afstand van 50cm
2-puntsdrempel voor tast: minimum afstand tussen 2 punten opdat ze nog als 2
aparte stimuli waargenomen worden
Hoeveelheid druk nodig om pijn te veroorzaken (kracht op rubber punt op
voorhoofd)
Gewichtsdifferentiatie: het relatieve gewicht van uiterlijk identieke doosjes
variërend met telkens 1g tussen 100 en 110g
Reactietijd voor geluid
Tijd om kleuren te benoemen
Bissectie van een 50-cm lijn
Beoordeling van 10 seconden tijd
Digit span test: aantal letters herhaald na 1 keer horen (wordt nog steeds
gebruikt in de huidige testen).
Verschuiving naar mentale processsen
Wissler
o Student van Cattell
o Verzamelde voor zijn doctoraatsonderzoek data van 300 studenten:
Scores op "mentale tests" van Cattell & studieresultaten
o Ontdekte dat eenvoudige mentale tests (reactiesnelheid, zintuiglijke
scherpte,...) geen verband hielden met studieresultaten.
Minder interesse in experimentele psychologie (Wissler’s mistake)
Onderzocht enkel elite-studenten (homogene groep)
Heterogene groep: wél een verband
Eerste moderne intelligentietesten
Binet-Simon test
= Elke leeftijd moet aan bepaalde criteria voldoen Bv. 5-jarige moet een vierkant
kunnen tekenen. Als een 4-jarige dit kan, ML = 5j
o 1e versie (1905): 30 items
Validiteit: scores stijgen met leeftijd en verschillen tussen normale
kinderen en kinderen met mentale achterstand
Vuistregel: score van 2j onder de CL duidt op problemen
= De wetenschappelijke studie van de kwaliteit van de testen.
Wat zijn psychologische testen?
= een systematische procedure om het gedrag van personen te vergelijken (inter-
individuele verschillen), of om het gedrag van een persoon op verschillende momenten te
vergelijken (intra-individuele verschillen)
Kenmerken:
1) Gebruik van systematische procedures
2) Leveren een staal van gedrag op (zoals een staaltje bloed)
o Items moeten representatief zijn voor wat je wil meten, anders meet je een
vertekend beeld.
o Items moeten niet noodzakelijk een weerspiegeling zijn van het gedrag dat
we wensen te meten Bv. ruimtelijk inzicht meten met blokjes draaien →
niemand doet dat dagelijks, maar het zegt iets over hoe je ruimtelijke
problemen oplost
3) Leveren een testscore op
o Systematische procedures op 3 niveaus:
1. Testontwikkeling
- Ontwikkeld o.b.v. wetenschappelijk onderzoek
- Testontwikkelaar stelt een itempool op (= uitgebreide verzameling van
testvragen, opgaven of stellingen)
- Daaruit worden de beste items geselecteerd
- De psychometrische kwaliteit wordt regelmatig opnieuw getest
2. Testafname
Gestandaardiseerde manier om testen af te nemen
- De wijze waarop je de reeks aanbied heeft een effect
Bv. digit span test: 1-8-0-0-3-2-6-4-8 vs 1800 - 32 – 648
3. Testscoring en interpretatie
Hoe komen we tot een testresultaat?
Objectieve score: duidelijk hoe je van een antwoord tot een
testscore moet komen Bv. heel oneens: score 1
Subjectieve score: geen eenduidig systeem om van een
antwoord tot score te komen. Bv. Rorschachtest; miljoenen
verschillende antwoorden
- Iedereen bevat een kenmerk in een bepaalde mate DUS
testscore = schatting van de mate waarin dit kenmerk aanwezig is
- Formule: 𝑋 = 𝑇 + 𝐸
o 𝑋 = testscore
o 𝑇 = True score
o 𝐸 = meetfout
4) Gebruik van normen
Bv. IQ-test: score wordt vergeleken met normwaarde
o Niet bij elke test! Bv. verouderde normen of niet geschikt voor doelgroep
Norm-referenced test: score vergelijken met andere mensen
Bv. je zit in de top 10% van de klas
Criterion-referenced test: score vergelijken met een vaste norm/doel
Bv. je moet 80% halen om te slagen
, 5) Voorspellen gedrag buiten de test
o Het uiteindelijke doel is niet om te voorspellen hoe iemand scoort op de test
zelf, maar hoe iemand zich zal gedragen buiten de test
Bv. Balloon Analogue Risk Task (BART): doel is zien of je risicos neemt
APGAR-test
- Virginia Apgar
- Eerste test die men aflegt om de gezondheid van pasgeborenen te beoordelen.
- Op minuut 1, 5 en 10 scores optellen: schaal van 0 - 10
o 0 - 4: directe reanimatie
o 4 - 7: extra aandacht, mogelijke reanimatie
o 7 - 10: normaal
Teken 0 Punten 1 Punt 2 Punten
A Activiteit Afwezig Armen en benen Actieve beweging
gebogen
P Pols Afwezig < 100 /min > 100 /min
G Grimas Geen reactie Grimas Niezen, proesten,
wegtrekken
A Aanblik Blauwgrijs, Normaal, behalve aan Normaal over hele
helemaal bleek de extremiteiten lichaam
R Respiratie Afwezig Traag, onregelmatig Goed, huilen
Wat maakt een test een psychologische test?
- Verschillende items waar er telkens een score aan wordt toegekend
- Score berekenen eindresultaat wordt geïnterpreteerd; diagnoses stellen,...
Probleem: testresultaten worden gebruikt om bepaalde conclusies te maken waarvoor de
test niet bedoeld is.
Construct validiteit: uitspraken o.b.v. een test, maar de gemaakte uitspraken zijn niet
valide/correct.
Waarom zijn psychologische tests belangrijk?
Spelen een grote rol in ons dagelijks leven
We komen er doorheen ons leven in aanraking mee
Kunnen vergaande gevolgen hebben voor mensen
Het belang van testen voor...
Psychologen
o Diagnoses stellen
, Testing: eenvoudig proces; afname van psychologische test en een
score bekomen.
Assessment: complex proces; afname van meerdere
psychologische testen, aangevuld met info uit andere bronnen om
tot een volledig beeld te komen over het functioneren van iemand.
Bv. de beste kandidaat selecteren tijdens sollicitatieprocedure als arbeids-
en organisatiepsycholoog
Onderzoekers
o Data verzamelen m.b.v. een vragenlijst of experiment
De maatschappij
o We vullen allemaal testen in die een impact hebben op ons dagdagelijks leven
Bv. we gebruiken reviews om onze keuzes op te baseren
De geschiedenis van psychologische testen
Eerste psychologische testen
China – Zhou dynastie (1046 – 256 v.C.):
Schriftelijk examen (wiskunde, muziek,…) gebruikt voor selectie van ambtenaren
o 1 volledige nacht en dag en vond plaats in een kleine, afgesloten ruimte
Slechts 1-7% slaagde
Systeem bleef bestaan tot 19de eeuw
Fysionomie
Psychologische kenmerken afleiden uit het uitzicht van iemand (Bv. aangezicht).
Frenologie (Franz Joseph Gall)
Psychologische kenmerken afleiden uit knobbels/bulten op het hoofd.
Experimentele psychologie
Vaak gezien als startpunt van moderne psychologische testen
Eind 19de eeuw: experimenteel psychologen zetten zich af tegen subjectieve
onderzoeksmethoden Bv. introspectie
= bronzen tijdperk: er werd veel gebruik gemaakt van bronzen instrumenten
Focus op objectieve, reproduceerbare methoden in labo’s
Wundt
o Ontwikkelde 1e psychologisch lab in Leipzig (1879)
, o Bedacht allerlei testen Bv. gedachtenmeter: bepaalt hoe snel je mentaal
proces is door aan te duiden waar de slinger zich bevindt op een bepaald
tijdstip
o Ontdekt interindividuele verschillen
Galton
o Interesse in erfelijkheid & introduceerde eugenetica
o Anthropometrie (lichamelijk) vs psychometrie (mentaal)
o Vader van de "differentiële psychologie”
Richt labo op in London; 10 eenvoudige sensorische testen van grote
groep personen kon op korte tijd duizenden mensen testen
o Grondlegger van verschillende statistische testen
Zijn experimenten leidde tot een normaalverdeling
Ontwikkelde correlatiecoëfficiënt r
Cattell
o Student van Wundt en Galton
o Neemt ideeën over naar Amerika
o Meet intelligentie
o Overtuigt dat fysieke en mentale energie onafscheidelijk zijn
o Start eigen lab en introduceert 10 testen (fysiek & psychologisch)
Handgrip (dynamometer)
Snelheid van de handbeweging over een afstand van 50cm
2-puntsdrempel voor tast: minimum afstand tussen 2 punten opdat ze nog als 2
aparte stimuli waargenomen worden
Hoeveelheid druk nodig om pijn te veroorzaken (kracht op rubber punt op
voorhoofd)
Gewichtsdifferentiatie: het relatieve gewicht van uiterlijk identieke doosjes
variërend met telkens 1g tussen 100 en 110g
Reactietijd voor geluid
Tijd om kleuren te benoemen
Bissectie van een 50-cm lijn
Beoordeling van 10 seconden tijd
Digit span test: aantal letters herhaald na 1 keer horen (wordt nog steeds
gebruikt in de huidige testen).
Verschuiving naar mentale processsen
Wissler
o Student van Cattell
o Verzamelde voor zijn doctoraatsonderzoek data van 300 studenten:
Scores op "mentale tests" van Cattell & studieresultaten
o Ontdekte dat eenvoudige mentale tests (reactiesnelheid, zintuiglijke
scherpte,...) geen verband hielden met studieresultaten.
Minder interesse in experimentele psychologie (Wissler’s mistake)
Onderzocht enkel elite-studenten (homogene groep)
Heterogene groep: wél een verband
Eerste moderne intelligentietesten
Binet-Simon test
= Elke leeftijd moet aan bepaalde criteria voldoen Bv. 5-jarige moet een vierkant
kunnen tekenen. Als een 4-jarige dit kan, ML = 5j
o 1e versie (1905): 30 items
Validiteit: scores stijgen met leeftijd en verschillen tussen normale
kinderen en kinderen met mentale achterstand
Vuistregel: score van 2j onder de CL duidt op problemen
