GEBOUWUITRUSTING
INLEIDING
Waarom plaatsen we die uitrusting?
- Bruikbaarheid & comfort: zonder goed gekozen en geïntegreerde uitrusting functioneert een gebouw niet volgens de
beoogde gebruiksfuncties (thermisch comfort, binnen luchtkwaliteit, verlichting, sanitaire voorzieningen)
- Energie- en milieuprestaties: installaties bepalen vaak het grootste deel v.h. operationele energieverbruik en
beïnvloeden ook levenscyclus-uitstoot en watergebruik.
- Bouwkundig-architectonische integratie: keuzes in uitrusting beïnvloeden ruimteplanning (kokers, technische
lokalen), daglicht/esthetiek en de architectonische vorm.
- Exploitatie- en onderhoudskosten: goede selectie en toegankelijkheid reduceren exploitatiekosten en verlengen
levensduur. Hierbij komt in toenemende mate ook veiligheid aan de orde.
Soorten comfort:
• Thermisch comfort
• Auditief comfort
• Visueel comfort
Welke factoren hebben effect op die installaties?
Externe factoren:
- Klimaat en duurzaam
- Regelgeving
- Normen
Interne factoren:
- Functies
- Wens tot interactie
- Onderhoud
Welke invloed hebben die keuzes van gebouwuitrusting?
- Gezondheid
- Comfort
- Structuren
- Functionele organisatie
- Esthetiek
- Levenscyclus + onderhoud
- Verbruiken
,VENTILATIE
INLEIDING EN NORMERING
Waarom ventileren?
Hygiënische ventilatie
- Toevoer zuurstof
- Afvoer vochtigheid
- Afvoer warmte
- Afvoer polluenten (fijn stof, vezels, virussen, bacteriën, gassen, emissies van bouwmaterialen)
- Afvoer geuren
Anders
- Verhoogde vochtigheid (>70%)
o Koudebruggen en koude muren
- Schimmels
o Schade aan het gebouw en risico voor gezondheid
Relatieve vochtigheid
40-70% RV en 18-22°C voor ideaal fysiologisch comfort
Luchtsnelheid
Bij 20-22°C blijft een luchtsnelheid tot 0.2 m/s comfortabel
Thermische behaaglijkheid
Optimale behaaglijkheid = een toestand waarin nagenoeg niemand iets over zijn omgeving heeft te klagen
Comfortvergelijking van Fanger
= Behaaglijkheidsvergelijking met een index om te kunnen vastleggen hoe een groep waarnemers het binnenklimaat
waardeert.
Predicted Mean Vote (PMV) = voorspelde gemiddelde waardering
Voorspelling van score op 7-puntige thermische schaal (Hot -> cold)
Predicted Percentage Dissatisfied (PPD) = te verwachten ontevreden waarnemers
Parameters
Personen -> Kledij en activiteit
Gebouwen -> Luchttemperatuur, stralingstemperatuur, luchtdruk en luchtsnelheid PMV staat in relatie tot
PPD
Normatief kader
ARAB (codex welzijn op het werk – de binnen luchtkwaliteit in werkkantoren voor werknemers)
CO2 concentratie > 900 ppm
Minimaal ventilatiedebiet = 40 m3/h/pers
Binnenmilieubesluit (opdeling van categorieën volgens PPD/PMV)
Binnen luchtkwaliteit opgedeeld in comfortklassen
,IDA EPB (opdeling obv debieten) – (= Indoor Air Quality)
4 klassen
EPB (Regelgeving voor residentiële en niet-residentiële toepassingen)
Residentieel (woningen)
Niet – residentieel (zie bijlage x
ventilatie)
22 m3/h/pers
VENTILATIESYSTEMEN
Principe ventilatiesysteem
Doorheen bouwschil = ongecontroleerd
- Variatie in tijd, verschilt van kamer tot kamer,
Stomingsrichting en energieverliezen
Ramen openen
- Permanent = energieverlies en overventileren
- Tijdelijk openen = slecht luchtkwaliteit en oncontroleerbaar
- Lawaai, inbraakrisico’s, insecten,…
Goede luchtdichtheid houd luchtdrukverschillen en koude lucht
tegen
4 systemen
Systeem A
Natuurlijke toevoer – Natuurlijk afvoer
(verbeteren door intermitterende ventilatoren die werken wanneer
nodig)
Systeem B
Mechanische toevoer – Natuurlijke afvoer
Systeem C
Natuurlijke toevoer – Mechanische afvoer
(verbeteren met bijkomende afvoer in de slaapkamers)
Systeem D
Mechanische toevoer – Mechanische afvoer
(Best werkend)
(Aanvullende warmteterugwinning en een bypass - in de zomer)
Balansventilatie
luchtdebiet PULSIE = +- luchtdebiet extractie
- Op vlak van het gebouw (vb in ene ruimte enkel extractie maar meer pulsie in andere ruimte)
- Op vlak van elk lokaal (evenveel pulsie als extractie in één lokaal)
PC (Pressure Control) - drukcondities
(op ruimteniveau)
Er kan geen lucht bijkomen in een ruimte als het niet kan weg gaan en vice-versa
Zowel de toevoer als de afvoer moeten dus kunnen worden gerealiseerd
, De som van de ontwerpdebieten vanuit een ruimte naar andere ruimten, kan niet groter zijn dan het eigen ontwerp
debiet van die ruimte.
Overdruk
o Meerpulsiedanextracties
o Geen infiltratie: warmteverlies of winst daalt
o Vb in operatiekamers, medisch kabinet
Onderdruk
o Of meer extractie dan pulsie of aanvoer via doorvoeropeningen
o Vb in het toilet, berging, kitchenette
(let op: keukens hebben een apart ventilatiesysteem)
PRINCIPE INTENSIEVE (NACHT) VENTILATIE
Passieve koeling door middel van intensieve ventilatie om de koellast te reduceren en/of elimineren
Componenten
- Luchtstroomgeleiding
o Ramen, daken, deuren, lamellen, roosters,...
- Luchtstroom versnelling
o Schouwen, atria, windtorens, ventilatoren,...
- Thermische massa
o Zwarematerialenomwarmteenkoudeopteslaan
- Passieve en natuurlijke koeling
o Groterevolumes,debieten,convectievekoeling,evaporatievekoeling
- Regeling en automatisatie
o Sensoren, automatische regeling
Ontwerpregels
Integreer architecturale elementen om warmtewinsten te beperken
o Zonnewering, luifels, schouwen, atria, lamellenwanden
Belang van thermische massa
Hoge debieten – 3-10x vol/h
Grootte van de roosters / lamellen – oppervlakte roosters = 1-3% van de vloeroppervlakte
Case studie
Implementeren van intensieve (nacht)ventilatie in 2 klaslokalen Technische oplossingen
- Geautomatiseerde buitenzonwering
- Daglichtopeningen WFR 13%
- Systeem D ventilatie
- Adiabatische koeling (verdampingskoeling – als water de verdampingswarmte aan de omgeving onttrekt)
Ventilatieve koeling
o Gemotoriseerdekipramen
o Kruisventilatie
o Automatischeregeling
INLEIDING
Waarom plaatsen we die uitrusting?
- Bruikbaarheid & comfort: zonder goed gekozen en geïntegreerde uitrusting functioneert een gebouw niet volgens de
beoogde gebruiksfuncties (thermisch comfort, binnen luchtkwaliteit, verlichting, sanitaire voorzieningen)
- Energie- en milieuprestaties: installaties bepalen vaak het grootste deel v.h. operationele energieverbruik en
beïnvloeden ook levenscyclus-uitstoot en watergebruik.
- Bouwkundig-architectonische integratie: keuzes in uitrusting beïnvloeden ruimteplanning (kokers, technische
lokalen), daglicht/esthetiek en de architectonische vorm.
- Exploitatie- en onderhoudskosten: goede selectie en toegankelijkheid reduceren exploitatiekosten en verlengen
levensduur. Hierbij komt in toenemende mate ook veiligheid aan de orde.
Soorten comfort:
• Thermisch comfort
• Auditief comfort
• Visueel comfort
Welke factoren hebben effect op die installaties?
Externe factoren:
- Klimaat en duurzaam
- Regelgeving
- Normen
Interne factoren:
- Functies
- Wens tot interactie
- Onderhoud
Welke invloed hebben die keuzes van gebouwuitrusting?
- Gezondheid
- Comfort
- Structuren
- Functionele organisatie
- Esthetiek
- Levenscyclus + onderhoud
- Verbruiken
,VENTILATIE
INLEIDING EN NORMERING
Waarom ventileren?
Hygiënische ventilatie
- Toevoer zuurstof
- Afvoer vochtigheid
- Afvoer warmte
- Afvoer polluenten (fijn stof, vezels, virussen, bacteriën, gassen, emissies van bouwmaterialen)
- Afvoer geuren
Anders
- Verhoogde vochtigheid (>70%)
o Koudebruggen en koude muren
- Schimmels
o Schade aan het gebouw en risico voor gezondheid
Relatieve vochtigheid
40-70% RV en 18-22°C voor ideaal fysiologisch comfort
Luchtsnelheid
Bij 20-22°C blijft een luchtsnelheid tot 0.2 m/s comfortabel
Thermische behaaglijkheid
Optimale behaaglijkheid = een toestand waarin nagenoeg niemand iets over zijn omgeving heeft te klagen
Comfortvergelijking van Fanger
= Behaaglijkheidsvergelijking met een index om te kunnen vastleggen hoe een groep waarnemers het binnenklimaat
waardeert.
Predicted Mean Vote (PMV) = voorspelde gemiddelde waardering
Voorspelling van score op 7-puntige thermische schaal (Hot -> cold)
Predicted Percentage Dissatisfied (PPD) = te verwachten ontevreden waarnemers
Parameters
Personen -> Kledij en activiteit
Gebouwen -> Luchttemperatuur, stralingstemperatuur, luchtdruk en luchtsnelheid PMV staat in relatie tot
PPD
Normatief kader
ARAB (codex welzijn op het werk – de binnen luchtkwaliteit in werkkantoren voor werknemers)
CO2 concentratie > 900 ppm
Minimaal ventilatiedebiet = 40 m3/h/pers
Binnenmilieubesluit (opdeling van categorieën volgens PPD/PMV)
Binnen luchtkwaliteit opgedeeld in comfortklassen
,IDA EPB (opdeling obv debieten) – (= Indoor Air Quality)
4 klassen
EPB (Regelgeving voor residentiële en niet-residentiële toepassingen)
Residentieel (woningen)
Niet – residentieel (zie bijlage x
ventilatie)
22 m3/h/pers
VENTILATIESYSTEMEN
Principe ventilatiesysteem
Doorheen bouwschil = ongecontroleerd
- Variatie in tijd, verschilt van kamer tot kamer,
Stomingsrichting en energieverliezen
Ramen openen
- Permanent = energieverlies en overventileren
- Tijdelijk openen = slecht luchtkwaliteit en oncontroleerbaar
- Lawaai, inbraakrisico’s, insecten,…
Goede luchtdichtheid houd luchtdrukverschillen en koude lucht
tegen
4 systemen
Systeem A
Natuurlijke toevoer – Natuurlijk afvoer
(verbeteren door intermitterende ventilatoren die werken wanneer
nodig)
Systeem B
Mechanische toevoer – Natuurlijke afvoer
Systeem C
Natuurlijke toevoer – Mechanische afvoer
(verbeteren met bijkomende afvoer in de slaapkamers)
Systeem D
Mechanische toevoer – Mechanische afvoer
(Best werkend)
(Aanvullende warmteterugwinning en een bypass - in de zomer)
Balansventilatie
luchtdebiet PULSIE = +- luchtdebiet extractie
- Op vlak van het gebouw (vb in ene ruimte enkel extractie maar meer pulsie in andere ruimte)
- Op vlak van elk lokaal (evenveel pulsie als extractie in één lokaal)
PC (Pressure Control) - drukcondities
(op ruimteniveau)
Er kan geen lucht bijkomen in een ruimte als het niet kan weg gaan en vice-versa
Zowel de toevoer als de afvoer moeten dus kunnen worden gerealiseerd
, De som van de ontwerpdebieten vanuit een ruimte naar andere ruimten, kan niet groter zijn dan het eigen ontwerp
debiet van die ruimte.
Overdruk
o Meerpulsiedanextracties
o Geen infiltratie: warmteverlies of winst daalt
o Vb in operatiekamers, medisch kabinet
Onderdruk
o Of meer extractie dan pulsie of aanvoer via doorvoeropeningen
o Vb in het toilet, berging, kitchenette
(let op: keukens hebben een apart ventilatiesysteem)
PRINCIPE INTENSIEVE (NACHT) VENTILATIE
Passieve koeling door middel van intensieve ventilatie om de koellast te reduceren en/of elimineren
Componenten
- Luchtstroomgeleiding
o Ramen, daken, deuren, lamellen, roosters,...
- Luchtstroom versnelling
o Schouwen, atria, windtorens, ventilatoren,...
- Thermische massa
o Zwarematerialenomwarmteenkoudeopteslaan
- Passieve en natuurlijke koeling
o Groterevolumes,debieten,convectievekoeling,evaporatievekoeling
- Regeling en automatisatie
o Sensoren, automatische regeling
Ontwerpregels
Integreer architecturale elementen om warmtewinsten te beperken
o Zonnewering, luifels, schouwen, atria, lamellenwanden
Belang van thermische massa
Hoge debieten – 3-10x vol/h
Grootte van de roosters / lamellen – oppervlakte roosters = 1-3% van de vloeroppervlakte
Case studie
Implementeren van intensieve (nacht)ventilatie in 2 klaslokalen Technische oplossingen
- Geautomatiseerde buitenzonwering
- Daglichtopeningen WFR 13%
- Systeem D ventilatie
- Adiabatische koeling (verdampingskoeling – als water de verdampingswarmte aan de omgeving onttrekt)
Ventilatieve koeling
o Gemotoriseerdekipramen
o Kruisventilatie
o Automatischeregeling
