Samenvatting Palliatieve zorg | Eerstelijnszorg | Arteveldehogeschool | 2025/26

Pijnbestrijding
- Definities pijn
o Onaangename ervaring, sensitief en emotioneel
o Weefselletsel
o Multi-dimensioneel
o Subjectieve ervaring
- Onderbehandeling van pijn
o Onvoldoende op de hoogte zijn van pijn bij pt
o Gebrekkige vpk observaties en rapportage
o Foutieve opvattingen en attitudes rond pijn en medicatie
o Gebrek aan kennis over pijn en pijnbestrijding
- Total pain
o Fysieke pijn
o Psycho-emotionele pijn
o Sociale pijn
o Spirituele pijn
o  pijnbehandeling = geïntegreerde pijnbehandeling,
multidisciplinair
o 4 aspecten van pijn
 Nocireceptie
 Pijngewaarwording
 Pijnbeleving
 Pijngedrag
- Doorbraakpijn
o Plotselinge optredende tijdelijke hevige pijn bij bestaande
chronische pijnklachten
o 3 types
 Incident pijn: bij bepaalde bewegingen of houdingen
 End of dose pain: kort voor volgende gift
 Spontane doorbraakpijn: zonder aanleiding
- Pijnsensatie thv hersenschors beïnvloed door
o Angst
o Depressie, eenzaamheid
o Irritatie, slapeloosheid
o Emotionele problemen
o Voorgeschiedenis
o Sociale context
o Spirituele, existentiële noden
- Farmacologische pijnbestrijding
o Niet-opioïden, opioïden, corticoïden, antidepressiva, anticonvulsive
- Basisregels voor goede medicamenteuze pijnbestrijding
o Definieer pijn zorgvuldig
o Verklaar pijnklachten
o Hou pijntherapie eenvoudig
o Blijf de pijn voor
o Durf mofrine gebruiken
o Zorg voor adjuvantia
o Stel realistisch doel

, o Evalueer grondig resultaten pijntherapie
o Verzorg placebo-effect
- WHO analgetische ladder
o Trap 1: niet-opioïden
 Salicylzuren, paracetamol
 NSAID
 Plafondeffect
o Trap 2: zwakke opioïden
 Codeine
 Tramadol
 Plafondeffect
o Trap 3: sterke opioïden
 Morfine, diamorphine
 Buprenorphine
 Hydromorfone, oxycodone, fentanyl
 Geen plafondeffect
o Combinaties
 Trap 1 + adjuvans
 Trap 2 + Trap 1 + adjuvans
 Trap 3 + Trap 1 + adjuvans
 Nooit trap 2 + trap 3
- Morfinetherapie
o Toedieningswijzen
 PO
 Rectal
 SC
 IV
 Epidural, intrathecal
o Producten
 Kortwerkend (4u)
 Morfine, Oramorph
 Palladone IR, Oxynorm, MS Direct
 Opstart of bij doorbraakpijn
 Langwerkend (12u)
 MS Contin
 Palladone SR
 Oxycontin
 Nooit pletten
o Transdermale morfine = fentanyl
 Wisselen pleister elke 72u
 Matrixsysteem
 Durogesic, Matrifen, Fentanyl Sandoz
- Indicaties gebruik spuitaandrijver in palliatieve en terminale zorg
o Pt kan niet meer PO
o Aanhoudende nausea of braken
o Ernstige dysfagie
o GI obstructie
o Moeilijke orale pijn- en symptoomcontrole
o Slechte reabsorptie transdermale medicatie