Samenvatting Neurocognitief deficit | Chronische zorg| Arteveldehogeschool | 2025/26

Situering en relevantie
- Dementie als ouderdomsziekte
- Stijging levensverwachting
- Prevalentie
o 1/3 vrouwen
o 1/6 mannen
o Wereldwijd >50 miljoen mensen met dementie
o Tegen 2050 projectie van 139 miljoen mensen met dementie
o 65% hiervan in landen met onvoldoende gezondheidszorg
o <25% van de landen heeft plan van aanpak
- In België
o 122 000 diagnoses in Vlaanderen, 202 000 in België
o Zal verdubbelen tegen 2070 tot >280 000 patiënten
o 70% thuiswonend
o 8400 mensen met jong-dementie
- Maatschappelijke impact
o Invaliderend op verschillende niveaus
 Patiëntenniveau
 Lange periode van progressieve achteruitgang
 Diagnose gemiddeld pas 2 a 3j na eerste symptomen
 Psychische weerslag
 Familiaal
 Financiële weerslag
 Impact op functioneren
 Nood aan mantelzorg: zorgstress – relationele stress
 Per patiënt gemiddeld 3 mantelzorgers betrokkken /
getroffen
 Samenleving
 Kosten en druk op zorgverlening
Historiek
- Dementie als geestesziekte
o Demens = zonder geest
o Vroeger synoniem krankzinnig
- Dementie in 20ste eeuw
o Essentieel
 Geheugenproblemen die evident zijn in leren, onthouden en
oproepen van nieuwe en oude informatie
o Primaire symptomen
 Stoornis in denken, redeneren, communicatie, oriëntatie,
praktische zaken
Moeilijkheden om vaardigheden meester te blijven en het
dagelijkse leven te organiseren
 Persoonlijkheidsveranderingen die resulteren in een beperkt
inzicht en deficiënte besluitvorming, disinhibitie, agressiviteit,
emotionele afvlakking en gebrek aan empathie
o Secundaire symptomen
 Psychiatrische symptomen zoals depressie, achterdocht,
waanbeelden, koppigheid en obsessief-compulsief gedrag

,  Kunnen verband houden met het cerebraal disfunctioneren
maar ook beïnvloed zijn door de persoonlijkheid en
ervaringen.
- NINCDS-ADRDA criteria
o Voor het eerst definiëring van (belang van) neuropsychologische
testing
o Definite Alzheimer's disease:
 Histopathologisch bewijs via autopsie of biopsie.
o Probable Alzheimer's disease:
 Diagnose door klinisch & neuropsychologisch onderzoek
 Progressieve cognitieve beperkingen in minstens
2 cognitieve domeinen
 Start tussen 40-90jarige leeftijd
 Geen alternatieve verklaring
o Cognitieve domeinen
 Geheugen
 Taal
 Perceptuele vaardigheden
 Aandacht
 Constructieve vaardigheden
 Oriëntatie
 Probleemoplossing
 Functionele vaardigheden
- DSM criteria
o DSM IV
 Definiëring van Delirium, Dementie, Anamnestisch cognitieve
stoornissen en andere cognitieve stoornissen
o DSM V
 ’Dementie’ wordt vervangen door ‘Neurocognitieve stoornis’
 Cognitief disfunctioneren staat op de voorgrond
 Neurologisch probleem dat leidt tot de symptomen
 Minder negatieve connotatie
 Definiëring van concept MCI: Mild Cognitive Impairment
 Vroegtijdige opsporing van patiënten
 Etiologische subtypes
 Verschillende cognitieve domeinen i.p.v. focus louter op
geheugen
 Cognitieve domeinen
 Aandacht
 Executieve functies
 Leren en geheugen
 Taal
 Perceptueel-motorische functies
 Sociaal – cognitieve functies
 Etiologische subtypes
 Ziekte van Alzheimer
 Frontotemporale lobaire degeneratie
 Lewy Body Disease
 Vasculaire ziekte
 Traumatisch hersenletsel