(
SOCIOLINGUÏSTIEK
BA1, sem 1
2025-2026
UGENT
[Bedrijfsadres]
,LES 1
Inhoud
Les 1................................................................................................................................... 1
Les 1................................................................................................................................... 2
H1: Kennismaking met het Nederlands............................................................................3
Nederlandse handelscompagnieën...............................................................................3
Vormen van meertaligheid........................................................................................... 4
Taalvariatie................................................................................................................... 4
Standaardtaal............................................................................................................... 5
H5: Van AN naar BN, NN & SN.........................................................................................5
Geschiedenis................................................................................................................ 5
Verschil Nederlandse varianten....................................................................................5
Surinaams-Nederlands................................................................................................. 6
Monocentrisme............................................................................................................. 7
Pluricentrisme............................................................................................................... 7
Les 2................................................................................................................................... 8
H7: over tussentaal in Vlaanderen...................................................................................8
Vraag 1: Op welke vlakken verschilt de tussentaal van de st en de dialecten..............8
Vraag 2: Waarom is de tussentaal ontstaan en waarom is ze populair?.......................9
Vraag 3: Is er een regio in Vlaanderen die geldt als normbepaler?.............................10
Vraag 4: Wordt de tussentaal door taalgebruikers geapprecieerd?............................11
Slotbeschouwingen..................................................................................................... 11
Zelfstudie taalgevoel........................................................................................................ 13
H12: Chattaal................................................................................................................. 13
Principes..................................................................................................................... 13
Les 3................................................................................................................................. 14
Regionale variatie (België).......................................................................................... 14
Sociale variatie........................................................................................................... 15
Nederland................................................................................................................... 16
Friesland..................................................................................................................... 16
H8: Taalvariëteiten in Nederland...................................................................................16
Dialecten.................................................................................................................... 16
Tussentaal.................................................................................................................. 17
Poldernederlands........................................................................................................ 17
Hun............................................................................................................................. 18
Les 4................................................................................................................................. 18
1
, Noord-Brabant............................................................................................................ 18
Heerlen (NL Limburg)................................................................................................. 19
Flevoland.................................................................................................................... 19
H14: NL van etnische minderheden...............................................................................20
Les 5................................................................................................................................. 21
H10: Attitudes, evaluatiese & ideologieën.....................................................................21
Attitude...................................................................................................................... 21
Les 6................................................................................................................................. 25
H3: Standaardisering..................................................................................................... 26
Oudnederlands........................................................................................................... 26
Middelnederlands....................................................................................................... 26
Beginnende geschreven eenheidstaal........................................................................27
Opbouw & verbreiding StNL........................................................................................ 28
NL w wereldtaal.......................................................................................................... 30
Taalreglementering & schrijftaalcultus 18e eeuw........................................................31
Les 7................................................................................................................................. 32
Verbreiding ABN 20e eeuw.......................................................................................... 32
Nederlands in het Zuiden........................................................................................... 33
H4: Geschiedenis van de spelling..................................................................................35
Spelling-Siegenbeek................................................................................................... 35
Willems-spelling.......................................................................................................... 36
Spelling De Vries & Te WInkel.....................................................................................36
Spelling-Marchant....................................................................................................... 36
Naoorlogse spellingswijzigingen.................................................................................36
Spellingwijziging ‘96................................................................................................... 37
Spellingwijziging 2006................................................................................................ 37
2025........................................................................................................................... 37
D/T fouten................................................................................................................... 37
Examen...................................................................................................................... 38
Les 9................................................................................................................................. 38
H9: Vlaams vanuit Europees perspectief.......................................................................38
Typologie van Auer..................................................................................................... 38
Examen...................................................................................................................... 40
H2: Taalnormen............................................................................................................. 41
LES 1
2
, H1: KENNISMAKING MET HET NEDERLANDS
Maak de zelfstudie + oefeningen ww spelling
Officiële taal in België, Nederlands, Sint-Maarten, Suriname, Aruba & Curaçao
Suriname:
Onder bewind van WIC/ Nederland, sinds 1975 onafhankelijk
In Duitsland & Frankrijk zijn er regio’s waar ze een taalvariëteit spreken die verwant is
aan NL
Dialecten stoppen niet op de grens = dialectcontinuüm
MAAR druk nationale talen is hoog -> dialecten w verwaarloosd & dreigen verloren te
gaan
Regio Kleef in Duitsland & Duinkerke in Frankrijk
= “Frans-Vlaams”
NEDERLANDSE HANDELSCOMPAGNIEËN
- Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC)
o Specerijen: koffie
o 1600-1800
o Handelsmonopolie op het Oosten
- West-Indische Compagnie (WIC)
o 1620-1800
o Handelsmonopolie
o Suiker -> slavenhandel
Nederlandse straatnamen en leenwoorden
Biru = bier (Japans)
Indonesië
NL als vreemde taal in onderwijs
NL als bronnentaal voor historici
Afrika
Afrikaans: deel West-Germaanse taalfamilie -> geen variëteit NL
Amerika
Antillen/Caribische gebied
Suriname
Mauritstad (Brazilië)
Kolonisator: religieuze tolerantie
Nieuw-Nederland (VS)
3
SOCIOLINGUÏSTIEK
BA1, sem 1
2025-2026
UGENT
[Bedrijfsadres]
,LES 1
Inhoud
Les 1................................................................................................................................... 1
Les 1................................................................................................................................... 2
H1: Kennismaking met het Nederlands............................................................................3
Nederlandse handelscompagnieën...............................................................................3
Vormen van meertaligheid........................................................................................... 4
Taalvariatie................................................................................................................... 4
Standaardtaal............................................................................................................... 5
H5: Van AN naar BN, NN & SN.........................................................................................5
Geschiedenis................................................................................................................ 5
Verschil Nederlandse varianten....................................................................................5
Surinaams-Nederlands................................................................................................. 6
Monocentrisme............................................................................................................. 7
Pluricentrisme............................................................................................................... 7
Les 2................................................................................................................................... 8
H7: over tussentaal in Vlaanderen...................................................................................8
Vraag 1: Op welke vlakken verschilt de tussentaal van de st en de dialecten..............8
Vraag 2: Waarom is de tussentaal ontstaan en waarom is ze populair?.......................9
Vraag 3: Is er een regio in Vlaanderen die geldt als normbepaler?.............................10
Vraag 4: Wordt de tussentaal door taalgebruikers geapprecieerd?............................11
Slotbeschouwingen..................................................................................................... 11
Zelfstudie taalgevoel........................................................................................................ 13
H12: Chattaal................................................................................................................. 13
Principes..................................................................................................................... 13
Les 3................................................................................................................................. 14
Regionale variatie (België).......................................................................................... 14
Sociale variatie........................................................................................................... 15
Nederland................................................................................................................... 16
Friesland..................................................................................................................... 16
H8: Taalvariëteiten in Nederland...................................................................................16
Dialecten.................................................................................................................... 16
Tussentaal.................................................................................................................. 17
Poldernederlands........................................................................................................ 17
Hun............................................................................................................................. 18
Les 4................................................................................................................................. 18
1
, Noord-Brabant............................................................................................................ 18
Heerlen (NL Limburg)................................................................................................. 19
Flevoland.................................................................................................................... 19
H14: NL van etnische minderheden...............................................................................20
Les 5................................................................................................................................. 21
H10: Attitudes, evaluatiese & ideologieën.....................................................................21
Attitude...................................................................................................................... 21
Les 6................................................................................................................................. 25
H3: Standaardisering..................................................................................................... 26
Oudnederlands........................................................................................................... 26
Middelnederlands....................................................................................................... 26
Beginnende geschreven eenheidstaal........................................................................27
Opbouw & verbreiding StNL........................................................................................ 28
NL w wereldtaal.......................................................................................................... 30
Taalreglementering & schrijftaalcultus 18e eeuw........................................................31
Les 7................................................................................................................................. 32
Verbreiding ABN 20e eeuw.......................................................................................... 32
Nederlands in het Zuiden........................................................................................... 33
H4: Geschiedenis van de spelling..................................................................................35
Spelling-Siegenbeek................................................................................................... 35
Willems-spelling.......................................................................................................... 36
Spelling De Vries & Te WInkel.....................................................................................36
Spelling-Marchant....................................................................................................... 36
Naoorlogse spellingswijzigingen.................................................................................36
Spellingwijziging ‘96................................................................................................... 37
Spellingwijziging 2006................................................................................................ 37
2025........................................................................................................................... 37
D/T fouten................................................................................................................... 37
Examen...................................................................................................................... 38
Les 9................................................................................................................................. 38
H9: Vlaams vanuit Europees perspectief.......................................................................38
Typologie van Auer..................................................................................................... 38
Examen...................................................................................................................... 40
H2: Taalnormen............................................................................................................. 41
LES 1
2
, H1: KENNISMAKING MET HET NEDERLANDS
Maak de zelfstudie + oefeningen ww spelling
Officiële taal in België, Nederlands, Sint-Maarten, Suriname, Aruba & Curaçao
Suriname:
Onder bewind van WIC/ Nederland, sinds 1975 onafhankelijk
In Duitsland & Frankrijk zijn er regio’s waar ze een taalvariëteit spreken die verwant is
aan NL
Dialecten stoppen niet op de grens = dialectcontinuüm
MAAR druk nationale talen is hoog -> dialecten w verwaarloosd & dreigen verloren te
gaan
Regio Kleef in Duitsland & Duinkerke in Frankrijk
= “Frans-Vlaams”
NEDERLANDSE HANDELSCOMPAGNIEËN
- Verenigde Oost-Indische Compagnie (VOC)
o Specerijen: koffie
o 1600-1800
o Handelsmonopolie op het Oosten
- West-Indische Compagnie (WIC)
o 1620-1800
o Handelsmonopolie
o Suiker -> slavenhandel
Nederlandse straatnamen en leenwoorden
Biru = bier (Japans)
Indonesië
NL als vreemde taal in onderwijs
NL als bronnentaal voor historici
Afrika
Afrikaans: deel West-Germaanse taalfamilie -> geen variëteit NL
Amerika
Antillen/Caribische gebied
Suriname
Mauritstad (Brazilië)
Kolonisator: religieuze tolerantie
Nieuw-Nederland (VS)
3
