RUIMTELIJKE ORDENINGSRECHT
1. INHOUDSOPGAVE
1. INLEIDING ............................................................................................................................ 1
1.1. EXAMEN .............................................................................................................................. 1
1.2. OVERZICHT LESSEN ............................................................................................................ 1
2. HISTORISCH PANORAMA ....................................................................................................... 3
3. RECENTE ONTWIKKELINGEN ................................................................................................. 5
4. RUIMTELIJK BELEID ALGEMEEN.............................................................................................. 7
4.1. ARTIKEL 1.1.4 CODEX .......................................................................................................... 8
4.1.1. LEEFMILIEU ................................................................................................................ 8
4.1.2. CULTUUR ................................................................................................................. 12
4.1.3. ECONOMIE ............................................................................................................... 12
4.1.4. ESTHETISCHE ASPECTEN .......................................................................................... 12
4.1.5. SOCIALE DOELSTELLINGEN ...................................................................................... 12
4.1.6. CONCLUSIE.............................................................................................................. 13
5. RUIMTELIJKE STRUCTUURPLANNEN – BELEIDSPLANNEN RUIMTE ......................................... 15
5.1. RUIMTELIJKE STRUCTUURPLANNEN .................................................................................. 15
5.2. BELEIDSPLANNEN RUIMTE ................................................................................................ 16
6. PLANNEN VAN AANLEG EN RUP’S ........................................................................................ 18
6.1. RUP’S ............................................................................................................................... 20
6.2. VOORSCHRIFTEN .............................................................................................................. 23
6.3. GEWESTPLANNEN............................................................................................................. 24
6.3.1. WOONGEBIED .......................................................................................................... 24
6.3.2. WOONGEBIED MET LANDELIJK KARAKTER ................................................................. 26
6.3.3. WOONGEBIED MET CULTUREEL, HISTORISCH EN/OF ESTHETISCH KARAKTER ........... 26
6.3.4. WOONUITBREIDINGSGEBIED ................................................................................... 27
6.3.5. WOONPARK.............................................................................................................. 28
6.3.6. INDUSTRIEGEBIED/BEDRIJVENTERREIN .................................................................... 28
6.3.7. GEBIED VOOR AMBACHTELIJKE BEDRIJVEN EN KMO’S ............................................... 29
6.3.8. BUFFERZONE ........................................................................................................... 29
6.3.9. AGRARISCH GEBIED ................................................................................................. 29
6.3.10. LANDSCHAPPELIJK WAARDEVOL (AGRARISCH) GEBIED ............................................ 31
6.3.11. GROENGEBIED-NATUURGEBIED-NATUURRESERVAAT ............................................... 32
6.3.12. PARKGEBIED............................................................................................................. 32
6.3.13. BOSGEBIED .............................................................................................................. 33
6.3.14. RECREATIEGEBIED.................................................................................................... 33
6.3.15. GEBIED VOOR GEMEENSCHAPS- EN OPENBARE NUTSVOORZIENINGEN ................... 33
6.3.16. DIENSTVERLENINGSGEBIED ..................................................................................... 34
6.3.17. WATERWINNINGSGEBIED ......................................................................................... 34
6.3.18. ONTGINNINGSGEBIED .............................................................................................. 34
6.3.19. INFRASTRUCTUREN .................................................................................................. 34
6.3.20. RESERVATIE- EN ERFDIENSTBAARHEIDSGEBIED ........................................................ 35
6.3.21. WATERGEVOELIG OPENRUIMTEGEBIED (WORG) ....................................................... 35
, 6.3.22. AANVULLENDE GEWESTPLANVOORSCHRIFTEN ........................................................ 35
6.4. APA’S EN BPA’S.................................................................................................................. 35
6.5. PLANHIËRARCHIE ............................................................................................................. 36
7. STEDENBOUWKUNDIGE VERORDENINGEN .......................................................................... 37
8. OVERHEIDSINSTRUMENTARIUM .......................................................................................... 38
8.1. GROND- EN PANDENBELEID.............................................................................................. 38
8.2. ONTEIGENINGSDECREET 24 FEBRUARI 2017 ..................................................................... 38
8.3. RECHT VAN VOORKOOP .................................................................................................... 39
8.4. ROOILIJNENDECREET 8 MEI 2009....................................................................................... 40
8.5. LANDINRICHTINGSDECREET 28 MAART 2014 ..................................................................... 40
9. VERGUNNINGEN ................................................................................................................. 41
9.1. VERGUNNINGSPLICHT ...................................................................................................... 43
9.1.1. OMGEVINGSVERGUNNING VOOR STEDENBOUWKUNDIGE HANDELINGEN ............... 43
9.1.2. OMGEVINGSVERGUNNING VOOR HET VERKAVELEN VAN GRONDEN ......................... 45
9.1.3. MELDINGSPLICHT VOOR STEDENBOUWKUNDIGE HANDELINGEN............................. 46
9.2. GELDIGHEIDSDUUR VERGUNNINGEN ............................................................................... 46
9.3. OMGEVINGSVERGUNNINGSPROCEDURE .......................................................................... 48
9.3.1. VOOROVERLEG (OPTIONEEL) ........................................................................................ 48
9.3.2. PROJECTVERGADERING (OPTIONEEL) ....................................................................... 48
9.3.3. AANVRAAG ............................................................................................................... 48
9.3.4. OPENBAAR ONDERZOEK .......................................................................................... 50
9.3.5. ADVIEZEN ................................................................................................................. 50
9.3.6. BESLISSING .............................................................................................................. 51
9.3.7. BESTUURLIJK BEROEP............................................................................................... 51
9.3.8. JURISDICTIONEEL BEROEP ....................................................................................... 52
9.4. INHOUDELIJKE VERGUNNINGSCRITERIA............................................................................ 53
10. ZONEVREEMDHEID ......................................................................................................... 55
11. RAAD VAN STATE ............................................................................................................. 60
12. PLANSCHADE EN PLANBATEN ......................................................................................... 61
13. HANDHAVING ................................................................................................................. 63
14. INFORMATIE.................................................................................................................... 65
15. CAPITA SELECTA ............................................................................................................. 66
15.1. OMGEVINGSVERGUNNING MILIEU (VOOR EEN INGEDEELDE INRICHTING OF ACTIVITEIT) ... 66
15.2. ONROEREND ERFGOED .................................................................................................... 66
15.3. NATUUR ............................................................................................................................ 67
15.4. OVERIGE ........................................................................................................................... 68
16. CASUS ............................................................................................................................ 70
,1. INLEIDING
1.1. EXAMEN
professor Tom De Waele, eerste auditeur-afdelingshoofd bij RvS
schriftelijk casusexamen -> open boek
- geannoteerde codex aangeraden (maar niet verplicht)
- slechts enkele vragen
- uw standpunt wordt gevraagd (bv. je bent ambtenaar: wat zou je doen?; je bent projectleider; etc.)
- er kan gevraagd worden om project te verdedigen
- vaak vragen over procedure waar je keuzes zal moeten maken in voordeel van je casus
+ mondelinge bespreking in de namiddag
- moeilijk om er dan op achteruit te gaan
- geen papegaaiwerk!
1.2. OVERZICHT LESSEN
HISTORISCH PANORAMA
Steve Stevaert (spa) -> Dirk Van Mechelen (open vld) -> Joke Schauvliege -> Zuhal Demir -> Jo Brouns (cd&v)
RECENTE ONTWIKKELINGEN
- omgevingsvergunning wordt hervormd
- beleidsplannen van lokale besturen en Vlaamse Overheid
- decreet complexe projecten
- bouwshift
o prof was voorzitter van taskforce om bouwshift te realiseren
- codextrein
- instrumentendecreet
ð komen aan bod in de les
RUIMTELIJK BELEID ALGEMEEN
- hoe komt beleid tot stand?
o mensen met deskundigheid bij elkaar zetten en expertise delen om te zien wat we waar moeten doen
§ cartografisch weergeven
o NIET apart elk beslissen, communicatie en samenzitten is van uiterst belang
STRUCTUURPLANNEN – BELEIDSPLANNEN
- structuurplannen = oude naam (-> in de toekomst sprake van ‘beleidsplannen’)
- niet perceelsgebonden, louter schetsmatig weergegeven
o ‘zo ongeveer moet het zijn’
ð écht geregeld in de plannen van aanleg en RUP’s
o onderworpen aan plan-MER
ACTIEF OVERHEIDSINGRIJPEN
- grond- en pandenbeleid
o betaalbare en sociale woningen
- instrument van onteigening
STEDENBOUWKUNDIGE VERORDENINGEN
- geen grafisch plan, maar voorschriften
- bv. over reclamepanelen en publiciteitsregelingen; toegankelijkheid voor gehandicapten; stadiums;
verplichting voorzien van hemelwaterputten; verordening die verplicht dat nutsleidingen binnen in gebouw
zitten
1
, VERGUNNINGEN
- ‘stedenbouw’
- concretisering van hetgeen op de plannen staat
o in een ideale wereld, uitzonderingen zijn nl. mogelijk
o MAAR in de regel volg je die plannen na
- bepaalde handelingen zijn vrijgesteld
o bv. zwembad van bepaalde grootte (van privégebruik, als het niet te dicht bij perceelgrens staat)
- verschillende soorten
o zoals omgevingsvergunning voor verkaveling van gronden (vroeger: verkavelingsvergunningen)
(OMGEVINGS)VERGUNNINGSPROCEDURE
- verloopt digitaal
- soms openbaar onderzoek nodig, soms projectMER, soms adviezen nodig, etc.
- RvVb
DE “GOEDE RUIMTELIJKE ORDENING”
- toetsen aan de goede ruimtelijke ordening
- vloekt iets wat op papier staat in aanvraag met de omgeving?
o in Vlaanderen geeft dit vaker problemen!
o bv. aan de kust flatgebouwen naast oude gebouwen van 5 verdiepingen lager, lintbebouwing..
- concept van optimaal ruimtelijk rendement
o gedaan met bouwen op bijzonder grote percelen bouwgrond
o open ruimte vrijwaren door te bouwen op kleinere oppervlakte
ZONEVREEMDHEID
- komt door oud planmateriaal
o meer dan 80% van dossiers wordt behandeld adhv. plannen van jaren ‘70
o zijn vaak uitzonderingen op die plannen gemaakt ‘zodat we voort kunnen’
- landbouwondernemingen die vrij komen en huizen/horeca worden, huis in natuurgebied, heel veel
zonevreemde voetbalterreinen, etc.
o heel veel uitzonderingen over gemaakt!
RAAD VAN STATE
- rol van RvS in dit alles
- veel beroepen tegen RvVb
PLANSCHADE/PLANBATEN
- voor nadelige plannen of tegenovergestelde
HANDHAVING
- ergste sanctie: afbraak gebouw bij onvergund gebouw dat ook niet vergunbaar is
- bv. Wim Delvoie woont in kasteel in Melle & had probleem over kunstwerken op zijn domein die volgens
Vlaamse regels vergunningsplichtige constructies waren
o heeft eens een zaak gewonnen & andere verloren
o Vlaamse handhaving is soms overijverig
INFORMATIE
- de modale Vlaming kan terecht bij ambtenarij met vragen & kan vergadering aanvragen
ANDER OMGEVINGSRECHT
- VLAREM
- onroerend erfgoed
- natuurdecreet
- bosdecreet
- reglementering trage wegen
2
1. INHOUDSOPGAVE
1. INLEIDING ............................................................................................................................ 1
1.1. EXAMEN .............................................................................................................................. 1
1.2. OVERZICHT LESSEN ............................................................................................................ 1
2. HISTORISCH PANORAMA ....................................................................................................... 3
3. RECENTE ONTWIKKELINGEN ................................................................................................. 5
4. RUIMTELIJK BELEID ALGEMEEN.............................................................................................. 7
4.1. ARTIKEL 1.1.4 CODEX .......................................................................................................... 8
4.1.1. LEEFMILIEU ................................................................................................................ 8
4.1.2. CULTUUR ................................................................................................................. 12
4.1.3. ECONOMIE ............................................................................................................... 12
4.1.4. ESTHETISCHE ASPECTEN .......................................................................................... 12
4.1.5. SOCIALE DOELSTELLINGEN ...................................................................................... 12
4.1.6. CONCLUSIE.............................................................................................................. 13
5. RUIMTELIJKE STRUCTUURPLANNEN – BELEIDSPLANNEN RUIMTE ......................................... 15
5.1. RUIMTELIJKE STRUCTUURPLANNEN .................................................................................. 15
5.2. BELEIDSPLANNEN RUIMTE ................................................................................................ 16
6. PLANNEN VAN AANLEG EN RUP’S ........................................................................................ 18
6.1. RUP’S ............................................................................................................................... 20
6.2. VOORSCHRIFTEN .............................................................................................................. 23
6.3. GEWESTPLANNEN............................................................................................................. 24
6.3.1. WOONGEBIED .......................................................................................................... 24
6.3.2. WOONGEBIED MET LANDELIJK KARAKTER ................................................................. 26
6.3.3. WOONGEBIED MET CULTUREEL, HISTORISCH EN/OF ESTHETISCH KARAKTER ........... 26
6.3.4. WOONUITBREIDINGSGEBIED ................................................................................... 27
6.3.5. WOONPARK.............................................................................................................. 28
6.3.6. INDUSTRIEGEBIED/BEDRIJVENTERREIN .................................................................... 28
6.3.7. GEBIED VOOR AMBACHTELIJKE BEDRIJVEN EN KMO’S ............................................... 29
6.3.8. BUFFERZONE ........................................................................................................... 29
6.3.9. AGRARISCH GEBIED ................................................................................................. 29
6.3.10. LANDSCHAPPELIJK WAARDEVOL (AGRARISCH) GEBIED ............................................ 31
6.3.11. GROENGEBIED-NATUURGEBIED-NATUURRESERVAAT ............................................... 32
6.3.12. PARKGEBIED............................................................................................................. 32
6.3.13. BOSGEBIED .............................................................................................................. 33
6.3.14. RECREATIEGEBIED.................................................................................................... 33
6.3.15. GEBIED VOOR GEMEENSCHAPS- EN OPENBARE NUTSVOORZIENINGEN ................... 33
6.3.16. DIENSTVERLENINGSGEBIED ..................................................................................... 34
6.3.17. WATERWINNINGSGEBIED ......................................................................................... 34
6.3.18. ONTGINNINGSGEBIED .............................................................................................. 34
6.3.19. INFRASTRUCTUREN .................................................................................................. 34
6.3.20. RESERVATIE- EN ERFDIENSTBAARHEIDSGEBIED ........................................................ 35
6.3.21. WATERGEVOELIG OPENRUIMTEGEBIED (WORG) ....................................................... 35
, 6.3.22. AANVULLENDE GEWESTPLANVOORSCHRIFTEN ........................................................ 35
6.4. APA’S EN BPA’S.................................................................................................................. 35
6.5. PLANHIËRARCHIE ............................................................................................................. 36
7. STEDENBOUWKUNDIGE VERORDENINGEN .......................................................................... 37
8. OVERHEIDSINSTRUMENTARIUM .......................................................................................... 38
8.1. GROND- EN PANDENBELEID.............................................................................................. 38
8.2. ONTEIGENINGSDECREET 24 FEBRUARI 2017 ..................................................................... 38
8.3. RECHT VAN VOORKOOP .................................................................................................... 39
8.4. ROOILIJNENDECREET 8 MEI 2009....................................................................................... 40
8.5. LANDINRICHTINGSDECREET 28 MAART 2014 ..................................................................... 40
9. VERGUNNINGEN ................................................................................................................. 41
9.1. VERGUNNINGSPLICHT ...................................................................................................... 43
9.1.1. OMGEVINGSVERGUNNING VOOR STEDENBOUWKUNDIGE HANDELINGEN ............... 43
9.1.2. OMGEVINGSVERGUNNING VOOR HET VERKAVELEN VAN GRONDEN ......................... 45
9.1.3. MELDINGSPLICHT VOOR STEDENBOUWKUNDIGE HANDELINGEN............................. 46
9.2. GELDIGHEIDSDUUR VERGUNNINGEN ............................................................................... 46
9.3. OMGEVINGSVERGUNNINGSPROCEDURE .......................................................................... 48
9.3.1. VOOROVERLEG (OPTIONEEL) ........................................................................................ 48
9.3.2. PROJECTVERGADERING (OPTIONEEL) ....................................................................... 48
9.3.3. AANVRAAG ............................................................................................................... 48
9.3.4. OPENBAAR ONDERZOEK .......................................................................................... 50
9.3.5. ADVIEZEN ................................................................................................................. 50
9.3.6. BESLISSING .............................................................................................................. 51
9.3.7. BESTUURLIJK BEROEP............................................................................................... 51
9.3.8. JURISDICTIONEEL BEROEP ....................................................................................... 52
9.4. INHOUDELIJKE VERGUNNINGSCRITERIA............................................................................ 53
10. ZONEVREEMDHEID ......................................................................................................... 55
11. RAAD VAN STATE ............................................................................................................. 60
12. PLANSCHADE EN PLANBATEN ......................................................................................... 61
13. HANDHAVING ................................................................................................................. 63
14. INFORMATIE.................................................................................................................... 65
15. CAPITA SELECTA ............................................................................................................. 66
15.1. OMGEVINGSVERGUNNING MILIEU (VOOR EEN INGEDEELDE INRICHTING OF ACTIVITEIT) ... 66
15.2. ONROEREND ERFGOED .................................................................................................... 66
15.3. NATUUR ............................................................................................................................ 67
15.4. OVERIGE ........................................................................................................................... 68
16. CASUS ............................................................................................................................ 70
,1. INLEIDING
1.1. EXAMEN
professor Tom De Waele, eerste auditeur-afdelingshoofd bij RvS
schriftelijk casusexamen -> open boek
- geannoteerde codex aangeraden (maar niet verplicht)
- slechts enkele vragen
- uw standpunt wordt gevraagd (bv. je bent ambtenaar: wat zou je doen?; je bent projectleider; etc.)
- er kan gevraagd worden om project te verdedigen
- vaak vragen over procedure waar je keuzes zal moeten maken in voordeel van je casus
+ mondelinge bespreking in de namiddag
- moeilijk om er dan op achteruit te gaan
- geen papegaaiwerk!
1.2. OVERZICHT LESSEN
HISTORISCH PANORAMA
Steve Stevaert (spa) -> Dirk Van Mechelen (open vld) -> Joke Schauvliege -> Zuhal Demir -> Jo Brouns (cd&v)
RECENTE ONTWIKKELINGEN
- omgevingsvergunning wordt hervormd
- beleidsplannen van lokale besturen en Vlaamse Overheid
- decreet complexe projecten
- bouwshift
o prof was voorzitter van taskforce om bouwshift te realiseren
- codextrein
- instrumentendecreet
ð komen aan bod in de les
RUIMTELIJK BELEID ALGEMEEN
- hoe komt beleid tot stand?
o mensen met deskundigheid bij elkaar zetten en expertise delen om te zien wat we waar moeten doen
§ cartografisch weergeven
o NIET apart elk beslissen, communicatie en samenzitten is van uiterst belang
STRUCTUURPLANNEN – BELEIDSPLANNEN
- structuurplannen = oude naam (-> in de toekomst sprake van ‘beleidsplannen’)
- niet perceelsgebonden, louter schetsmatig weergegeven
o ‘zo ongeveer moet het zijn’
ð écht geregeld in de plannen van aanleg en RUP’s
o onderworpen aan plan-MER
ACTIEF OVERHEIDSINGRIJPEN
- grond- en pandenbeleid
o betaalbare en sociale woningen
- instrument van onteigening
STEDENBOUWKUNDIGE VERORDENINGEN
- geen grafisch plan, maar voorschriften
- bv. over reclamepanelen en publiciteitsregelingen; toegankelijkheid voor gehandicapten; stadiums;
verplichting voorzien van hemelwaterputten; verordening die verplicht dat nutsleidingen binnen in gebouw
zitten
1
, VERGUNNINGEN
- ‘stedenbouw’
- concretisering van hetgeen op de plannen staat
o in een ideale wereld, uitzonderingen zijn nl. mogelijk
o MAAR in de regel volg je die plannen na
- bepaalde handelingen zijn vrijgesteld
o bv. zwembad van bepaalde grootte (van privégebruik, als het niet te dicht bij perceelgrens staat)
- verschillende soorten
o zoals omgevingsvergunning voor verkaveling van gronden (vroeger: verkavelingsvergunningen)
(OMGEVINGS)VERGUNNINGSPROCEDURE
- verloopt digitaal
- soms openbaar onderzoek nodig, soms projectMER, soms adviezen nodig, etc.
- RvVb
DE “GOEDE RUIMTELIJKE ORDENING”
- toetsen aan de goede ruimtelijke ordening
- vloekt iets wat op papier staat in aanvraag met de omgeving?
o in Vlaanderen geeft dit vaker problemen!
o bv. aan de kust flatgebouwen naast oude gebouwen van 5 verdiepingen lager, lintbebouwing..
- concept van optimaal ruimtelijk rendement
o gedaan met bouwen op bijzonder grote percelen bouwgrond
o open ruimte vrijwaren door te bouwen op kleinere oppervlakte
ZONEVREEMDHEID
- komt door oud planmateriaal
o meer dan 80% van dossiers wordt behandeld adhv. plannen van jaren ‘70
o zijn vaak uitzonderingen op die plannen gemaakt ‘zodat we voort kunnen’
- landbouwondernemingen die vrij komen en huizen/horeca worden, huis in natuurgebied, heel veel
zonevreemde voetbalterreinen, etc.
o heel veel uitzonderingen over gemaakt!
RAAD VAN STATE
- rol van RvS in dit alles
- veel beroepen tegen RvVb
PLANSCHADE/PLANBATEN
- voor nadelige plannen of tegenovergestelde
HANDHAVING
- ergste sanctie: afbraak gebouw bij onvergund gebouw dat ook niet vergunbaar is
- bv. Wim Delvoie woont in kasteel in Melle & had probleem over kunstwerken op zijn domein die volgens
Vlaamse regels vergunningsplichtige constructies waren
o heeft eens een zaak gewonnen & andere verloren
o Vlaamse handhaving is soms overijverig
INFORMATIE
- de modale Vlaming kan terecht bij ambtenarij met vragen & kan vergadering aanvragen
ANDER OMGEVINGSRECHT
- VLAREM
- onroerend erfgoed
- natuurdecreet
- bosdecreet
- reglementering trage wegen
2
