KWALITATIEVE ONDERZOEKSMETHODEN
MODULE 0 – INTRODUCTIE TOT HET VAK
Doel
• Inzicht in de eigenheid en mogelijkheden van kwalitatief onderzoek, ook in relatie tot kwantitatief onderzoek
• Ontwikkelen en opzetten van een coherente kwalitatieve onderzoeksstrategie
• Ontwikkelen van kennis/vaardigheden voor verzamelen, analyseren en interpreteren van kwalitatieve data
• Ontwikkelen van een professionele en ethische onderzoekshouding
Waarom?
• Voorbereidend voor (beleidsondersteunend) onderzoek in organisatie
o Interview, focusgroepen, documentanalyse om organisatiedoelen te verwezenlijken
o Vaak case-studies, onderzoek naar best practices, etc.
o Actieonderzoek maakt brug tussen wetenschap en praktijk
• Belangrijke academische competentie
o Wetenschappelijk onderzoek en artikels o.b.v. kwalitatief onderzoek • Voorbereidend voor masterproef
o.b.v. kwalitatief onderzoek
• Algemeen biedt het ook een invalshoek waar er wordt gewerkt met betekenisgeving van de betrokkenen zelf in
plaats van met cijfers, gemiddelden, statistische significanties (waaraan de onderzoeker dan achteraf een inter-
pretatie geeft)
Overzicht van het vak: 6 sessies van 2 uur:
1. Inleiding: de eigenheid van kwalitatief onderzoek
2. Kwalitatieve onderzoeksopzet en de ‘steekproef’ + Kwalitatieve dataverzameling
3. Interviewen en gesprek met focusgroepen
4. Observeren en actie-onderzoek
5. Kwalitatieve analyse en intro Nvivo
6. Kwaliteit van onderzoek (betrouwbaarheid en validiteit) + rapportering van kwalitatief onderzoek
Examen
• Vooraf voorbeeldvragen tijdens de laatste colleges
• Examen
o MC-vragen met giscorrectie
o Vragen peilen naar INZICHT en kunnen TOEPASSEN van kennis
o Gesloten boek
o Examenduur: 1,5u
• Na de examenperiode
o Nabespreking van het examen met de docent
§ Inzicht in gemaakte (denk)-fouten
§ Om herkansing met meer succes te voltooien
Zie ECTS-fiche voor slagen & niet slagen, regelingen tweede zittijd, bis-studenten, etc.
Module 0: Introductie 1 van 71
,MODULE 1 – INLEIDING: DE EIGENHEID VAN KWALITATIEF ONDERZOEK
WAT IS ONDERZOEK?
”Iets wat mensen ondernemen om iets op een systematische manier uit te zoeken, waardoor hun kennis toeneemt.”
Het doel is om iets te ontdekken, tot kennis te komen
Gegevens worden systematisch verzameld
Gegevens worden systematisch geïnterpreteerd
Deze kenmerken gelden zowel voor kwantitatief als kwalitatief onderzoek.
Wat is er dan zo ‘eigen’ aan kwalitatief onderzoek? Laat ons dit illustreren met drie voorbeelden
VOORBEELD 1
Craps, M. (1987). Echt mijnwerkersbloed. Een symbolisch- antropologische benadering van het ondergronds werk in een
steenkoolmijn. Leuven: KU Leuven.
g Waarom dit onderzoek? Ondergronds mijnwerk is gevaarlijk, ongezond en zwaar; toch houden mijnwerkers
krampachtig vast aan hun jobs; maar de economische verklaringen lijken ontoereikend.
g Onderzoeksvraag: Hoe beleven mijnwerkers de ondergrond, hun werk en hun onderlinge relaties?
g Methode: Participerende observatie: 4 maanden ondergronds
“Ge kunt dat niet begrijpen als ge dat niet zelf meegemaakt hebt!”
g In context van meer sociologisch onderzoek rond specifieke soort van arbeid
g Schuingedrukte uitspraak onderaan is wat mijnwerkers zeggen over hun werkbeleving. Vandaar de
wenselijkheid van participerende observatie: de onderzoeker gaat mee ondergronds, doet mee aan de
normale dagdagelijkse activiteiten en kan zo echt voelen en ervaren wat het betekent om in de mijn te
werken én heeft veel betere toegang tot informatie omdat mijnwerkers minder afstandelijkheid ervaren
tegenover de onderzoeker (in vergelijking met een interview zónder participerende observatie)
VOORBEELD 2
Grieten & Lambrechts (2007, 2009): Evaluatie van een veranderingsproces in ZORG-organisatie
g Waarom dit onderzoek? Organisatie “ZORG” wil een grondige evaluatie van haar veranderingsproces via inter-
views met alle lagen. Het betrof het invoeren van een nieuwe organisatiestructuur. De onderzoekers willen via
kwalitatief onderzoek zicht krijgen op de ‘kwaliteit van de relaties’ die opgebouwd wordt tijdens een succesvol
veranderingsproces. Er is geweten dat 2/3 van de veranderingsprocessen mislukt.
g Onderzoeksvraag 1: Voor ZORG: “Welke lessen trekken wij uit het veranderingsproces om verder te kunnen ont-
wikkelen? Hoe zorgen we dat die kennis leidt tot acties?”
o Methode: Actieonderzoek: met organisatie als mede-onderzoeker
g Onderzoeksvraag 2: Voor PhD-onderzoek: “Hoe bevorderen relationele praktijken gezamenlijke ervaren
vooruitgang tijdens organisatieverandering?”
o Methode: Case-study: voortbouwend en aanvullend op het actieonderzoek: diepgaande studie van twee
processen (waarvan ZORG er één is) van intensief begeleide organisatieverandering met verschillend
resultaat. Via interviews, observaties en documentanalyse
g Het veranderingsproces in zorg: spelers en de verandering: de rollen veranderden na een tijdje
g In context van change management in zorgorganisatie
g Diverse dataverzamelingsmethoden worden door elkaar gebruikt hier. Bovendien richt het onderzoek zich tot
twee verschillende gemeenschappen: er wordt niet alleen theorie opgebouwd (academisch) maar het onderzoek
beoogt ook direct de concrete praktijksituatie in de cases vooruit te helpen, het onderzoek is tegelijkertijd een
interventie.
g Voor mensen uit de praktijk zal (kwalitatief) onderzoek meer gericht zijn op interventie dan op het schrijven naar
een academische gemeenschap. Dat neemt niet weg dat we dit kwalitatief onderzoek op een zo
Module 1: De eigenheid van kwalitatief onderzoek 2 van 71
, wetenschappelijke manier vorm moeten geven. Zodat het kwaliteitsvol kwalitatief onderzoek is en geen
nattevingerwerk.
g Dit voorbeeld komt nog terug in deze cursus. Het gaat om een
veranderingsproces in de zorgsector (huisvestiging en
activiteitencentra voor mensen met mentale beperking). We zien
hier de betrokken stakeholders in het proces en meteen ook de
verandering: een structuurverandering naar meer aansturing op
alle niveaus, met nieuwe functies en vorming van een
management team. Dit verandert gewoontes, manieren van
werken, manieren van verhouden tot elkaar. Hoe zo’n
veranderingsproces beleefd wordt (door de verschillende spelers)
is een interessant onderwerp voor kwalitatief onderzoek
VOORBEELD 3
Carrigan, M., & Attalla, A. (2001). The myth of the ethical consumer – Do ethics matter in purchase behavior? Journal of
Consumer Marketing, 18(7), 560-577.
g Waarom dit onderzoek? Er bestaat heel wat controverse wat betreft ethisch consumptiegedrag. Sommige on-
derzoekers beweren dat bedrijven meer moeten investeren in het op ethische wijze produceren van producten,
terwijl andere onderzoekers zich de vraag stellen of dergelijke benadering wel rendeert.
g Onderzoeksvraag: Hoe en waarom hechten consumenten belang aan ethiek (bedrijven die zich op een ethische
wijze gedragen) in hun aankoopgedrag?
g Methode: Focusgroepen (kleine groepjes) van consumenten + vragen aan stellen + discussies mee voeren
Reflectie: Gegeven de voorbeelden…
Wat is volgens jullie de eigenheid van kwalitatief onderzoek? Je kan naar emoties gaan, vraag en antwoord, dieper
onderzoeken, breder onderzoeken
Wat is er zo typisch?
Wat zijn de belangrijkste verschillen met kwantitatief onderzoek? Cijfers, data, statistieken, meten, ander soort
data, kost meer tijd
WAT IS KWALITATIEF ONDERZOEK?
3 aspecten:
Ingebed in een filosofische positie: Interpretivisme (=subjectivisme)
→ Het houdt zich bezig met hoe de sociale wereld wordt geïnterpreteerd, begrepen, ervaren en geproduceerd
→ ~ meaning-making by all actors involved
g FILOSOFIE: Interpretivisme, ook wel subjectivisme of (sociaal) constructivisme genoemd. Volgens deze filosofie
is het noodzakelijk voor de onderzoeker om verschillen te begrijpen tussen mensen in onze rol als sociale
actoren. Zodoende wordt onderscheidt gemaakt tussen objecten en mensen, waarbij wij mensen sociale actoren
zijn die de wereld om zich heen interpreteren. Op basis van deze interpretaties passen we onze betekenissen over
de wereld om ons heen en ons gedrag aan. Voor de onderzoeker betekent dit dat deze een empathische houding
aanneemt om de betekenis die sociale actoren vormen te kunnen begrijpen.
Gebaseerd op dataverzameling
→ dat flexibel, interactief en gevoelig is voor de sociale context waarin gegevens worden geproduceerd
→ ~ interaction researcher and those researched
g DATAVERZAMELING: Flexibele interactieve dataverzameling, waarbij aandacht nodig is voor de relatie tussen
onderzoeker en onderzochten. Waar de onderzoeker bij kwantitatief onderzoek zo afstandelijk mogelijk probeert
te zijn en gestandaardiseerde meetinstrumenten aanbiedt, is de onderzoeker bij
kwalitatief onderzoek zélf het meetinstrument! Afhankelijk van de noden en van de stakeholder die bevraagd
Module 1: De eigenheid van kwalitatief onderzoek 3 van 71
, wordt, kan de onderzoeker zijn vragen of manier van dataverzamelen aanpassen, bijsturen, veranderen. Er
kunnen ook diverse databronnen gecombineerd worden (interviews, focusgroepen, documenten, observaties).
Kwalitatief onderzoek is dus flexibeler dan kwantitatief onderzoek dat met gestandaardiseerde vragenlijsten
werkt.
Gebaseerd op data-analyse
→ Streven naar begrip van complexiteit, detail en context, gebaseerd op rijke gegevens, het gaat over rijkheid van data, het
is tekstmateriaal
→ ~ understanding, richness, context-specific, theory building
g DATA-ANALYSE is gericht op het begrijpen van de specifieke context, is rijk en gedetailleerd. Een andere logica
dan grootschalige vragenlijsten waar over diverse contexten (bedrijven bijv.) heen zoveel mogelijk respondenten
worden bevraagd met beperkt aantal gesloten vragen. Bij kwalitatief onderzoek is de specifieke context mee een
deel van wat onderzocht wordt! Er wordt een theorie opgebouwd in plaats van hypotheses die getoetst worden.
Kwalitatief onderzoek eindigt met hypothesen, waar kwantitatief onderzoek begint met hypothesen.
Diepere uitspraken doen over de populatie
KWALITATIEVE DATAVERZAMELING
g Holistische aanpak, bestuderen van een fenomeen-in-context, dus ook de context, achtergrond en stakeholders
rondom zijn deel van het onderzoek
g Kleine doelgerichte selectie van respondenten
g We hebben een onderzoeksdesign dat flexibel is, waarin:
o je ‘open’ bent voor ontdekkingen
o literatuur niet té leidend is
o onderzoeksvraag als kompas dient
o er niet te veel ‘sluitende’ instrumenten zijn
Biedt ruimte voor creatieve aanpak, om een fenomeen te beschrijven en te verkennen
g Datatriangulatie: Er wordt vaak een beroep gedaan op meerdere dataverzamelingsmethoden in één onderzoek
o Interviews
o Observatie
o Documentanalyse
g Prolonged engagement: De dataverzameling impliceert vaak een intens en/of langdurig contact met het veld
g De kwaliteit van de relatie tussen onderzoeker en onderzochte(n) is van essentieel belang om bruikbare data te
bekomen.
g De analyse gebeurt (eerder) op basis van ‘tekst’ dan op basis van cijfers
g Het doel van de analyse is betekenissen achterhalen zoals die gegeven worden door de onderzochten zelf
o Eerste persoons onderzoek, emic
g Het doel van de analyse is in de diepte te begrijpen (via kleine doelgerichte selectie van respondenten) en niet in
de breedte (via grote representatieve steekproef) te beschrijven.
g Interviews worden getranscribeerd, maar ook observaties worden genoteerd en
documenten worden verzameld – allemaal tekstuele verwerkte gegevens.
Voor de kwalitatieve rapportering:
g Thick descriptions/rijke beschrijving: het materiaal moet “spreken”. De context waarin het onderzoek
plaatsvindt en de standpunten van de verschillende actoren worden uitgebreid beschreven. Je krijgt zo eerder een
‘verhaal’ dan een uitkomst.
o In een rijke beschrijving geeft je met voldoende detail een verslag van de ervaren gebeurtenissen waarbij
de patronen van culturele en sociale interacties in context worden geplaatst. Dit wil zeggen dat je op zo’n
manier schrijft dat de lezer zich kan verplaatsen in de beschreven context en intuïtief de beschreven
situatie kan projecteren op zijn eigen situatie. Ter illustratie, je kan bijvoorbeeld quotes opnemen zodat je
de respondent in zijn eigen worden verslag laat doen van hetgeen dat is besproken. Daarbovenop kan je
met veel contextuele en
detailinformatie verslag doen van hetgeen wat wordt bestudeerd.
Module 1: De eigenheid van kwalitatief onderzoek 4 van 71
MODULE 0 – INTRODUCTIE TOT HET VAK
Doel
• Inzicht in de eigenheid en mogelijkheden van kwalitatief onderzoek, ook in relatie tot kwantitatief onderzoek
• Ontwikkelen en opzetten van een coherente kwalitatieve onderzoeksstrategie
• Ontwikkelen van kennis/vaardigheden voor verzamelen, analyseren en interpreteren van kwalitatieve data
• Ontwikkelen van een professionele en ethische onderzoekshouding
Waarom?
• Voorbereidend voor (beleidsondersteunend) onderzoek in organisatie
o Interview, focusgroepen, documentanalyse om organisatiedoelen te verwezenlijken
o Vaak case-studies, onderzoek naar best practices, etc.
o Actieonderzoek maakt brug tussen wetenschap en praktijk
• Belangrijke academische competentie
o Wetenschappelijk onderzoek en artikels o.b.v. kwalitatief onderzoek • Voorbereidend voor masterproef
o.b.v. kwalitatief onderzoek
• Algemeen biedt het ook een invalshoek waar er wordt gewerkt met betekenisgeving van de betrokkenen zelf in
plaats van met cijfers, gemiddelden, statistische significanties (waaraan de onderzoeker dan achteraf een inter-
pretatie geeft)
Overzicht van het vak: 6 sessies van 2 uur:
1. Inleiding: de eigenheid van kwalitatief onderzoek
2. Kwalitatieve onderzoeksopzet en de ‘steekproef’ + Kwalitatieve dataverzameling
3. Interviewen en gesprek met focusgroepen
4. Observeren en actie-onderzoek
5. Kwalitatieve analyse en intro Nvivo
6. Kwaliteit van onderzoek (betrouwbaarheid en validiteit) + rapportering van kwalitatief onderzoek
Examen
• Vooraf voorbeeldvragen tijdens de laatste colleges
• Examen
o MC-vragen met giscorrectie
o Vragen peilen naar INZICHT en kunnen TOEPASSEN van kennis
o Gesloten boek
o Examenduur: 1,5u
• Na de examenperiode
o Nabespreking van het examen met de docent
§ Inzicht in gemaakte (denk)-fouten
§ Om herkansing met meer succes te voltooien
Zie ECTS-fiche voor slagen & niet slagen, regelingen tweede zittijd, bis-studenten, etc.
Module 0: Introductie 1 van 71
,MODULE 1 – INLEIDING: DE EIGENHEID VAN KWALITATIEF ONDERZOEK
WAT IS ONDERZOEK?
”Iets wat mensen ondernemen om iets op een systematische manier uit te zoeken, waardoor hun kennis toeneemt.”
Het doel is om iets te ontdekken, tot kennis te komen
Gegevens worden systematisch verzameld
Gegevens worden systematisch geïnterpreteerd
Deze kenmerken gelden zowel voor kwantitatief als kwalitatief onderzoek.
Wat is er dan zo ‘eigen’ aan kwalitatief onderzoek? Laat ons dit illustreren met drie voorbeelden
VOORBEELD 1
Craps, M. (1987). Echt mijnwerkersbloed. Een symbolisch- antropologische benadering van het ondergronds werk in een
steenkoolmijn. Leuven: KU Leuven.
g Waarom dit onderzoek? Ondergronds mijnwerk is gevaarlijk, ongezond en zwaar; toch houden mijnwerkers
krampachtig vast aan hun jobs; maar de economische verklaringen lijken ontoereikend.
g Onderzoeksvraag: Hoe beleven mijnwerkers de ondergrond, hun werk en hun onderlinge relaties?
g Methode: Participerende observatie: 4 maanden ondergronds
“Ge kunt dat niet begrijpen als ge dat niet zelf meegemaakt hebt!”
g In context van meer sociologisch onderzoek rond specifieke soort van arbeid
g Schuingedrukte uitspraak onderaan is wat mijnwerkers zeggen over hun werkbeleving. Vandaar de
wenselijkheid van participerende observatie: de onderzoeker gaat mee ondergronds, doet mee aan de
normale dagdagelijkse activiteiten en kan zo echt voelen en ervaren wat het betekent om in de mijn te
werken én heeft veel betere toegang tot informatie omdat mijnwerkers minder afstandelijkheid ervaren
tegenover de onderzoeker (in vergelijking met een interview zónder participerende observatie)
VOORBEELD 2
Grieten & Lambrechts (2007, 2009): Evaluatie van een veranderingsproces in ZORG-organisatie
g Waarom dit onderzoek? Organisatie “ZORG” wil een grondige evaluatie van haar veranderingsproces via inter-
views met alle lagen. Het betrof het invoeren van een nieuwe organisatiestructuur. De onderzoekers willen via
kwalitatief onderzoek zicht krijgen op de ‘kwaliteit van de relaties’ die opgebouwd wordt tijdens een succesvol
veranderingsproces. Er is geweten dat 2/3 van de veranderingsprocessen mislukt.
g Onderzoeksvraag 1: Voor ZORG: “Welke lessen trekken wij uit het veranderingsproces om verder te kunnen ont-
wikkelen? Hoe zorgen we dat die kennis leidt tot acties?”
o Methode: Actieonderzoek: met organisatie als mede-onderzoeker
g Onderzoeksvraag 2: Voor PhD-onderzoek: “Hoe bevorderen relationele praktijken gezamenlijke ervaren
vooruitgang tijdens organisatieverandering?”
o Methode: Case-study: voortbouwend en aanvullend op het actieonderzoek: diepgaande studie van twee
processen (waarvan ZORG er één is) van intensief begeleide organisatieverandering met verschillend
resultaat. Via interviews, observaties en documentanalyse
g Het veranderingsproces in zorg: spelers en de verandering: de rollen veranderden na een tijdje
g In context van change management in zorgorganisatie
g Diverse dataverzamelingsmethoden worden door elkaar gebruikt hier. Bovendien richt het onderzoek zich tot
twee verschillende gemeenschappen: er wordt niet alleen theorie opgebouwd (academisch) maar het onderzoek
beoogt ook direct de concrete praktijksituatie in de cases vooruit te helpen, het onderzoek is tegelijkertijd een
interventie.
g Voor mensen uit de praktijk zal (kwalitatief) onderzoek meer gericht zijn op interventie dan op het schrijven naar
een academische gemeenschap. Dat neemt niet weg dat we dit kwalitatief onderzoek op een zo
Module 1: De eigenheid van kwalitatief onderzoek 2 van 71
, wetenschappelijke manier vorm moeten geven. Zodat het kwaliteitsvol kwalitatief onderzoek is en geen
nattevingerwerk.
g Dit voorbeeld komt nog terug in deze cursus. Het gaat om een
veranderingsproces in de zorgsector (huisvestiging en
activiteitencentra voor mensen met mentale beperking). We zien
hier de betrokken stakeholders in het proces en meteen ook de
verandering: een structuurverandering naar meer aansturing op
alle niveaus, met nieuwe functies en vorming van een
management team. Dit verandert gewoontes, manieren van
werken, manieren van verhouden tot elkaar. Hoe zo’n
veranderingsproces beleefd wordt (door de verschillende spelers)
is een interessant onderwerp voor kwalitatief onderzoek
VOORBEELD 3
Carrigan, M., & Attalla, A. (2001). The myth of the ethical consumer – Do ethics matter in purchase behavior? Journal of
Consumer Marketing, 18(7), 560-577.
g Waarom dit onderzoek? Er bestaat heel wat controverse wat betreft ethisch consumptiegedrag. Sommige on-
derzoekers beweren dat bedrijven meer moeten investeren in het op ethische wijze produceren van producten,
terwijl andere onderzoekers zich de vraag stellen of dergelijke benadering wel rendeert.
g Onderzoeksvraag: Hoe en waarom hechten consumenten belang aan ethiek (bedrijven die zich op een ethische
wijze gedragen) in hun aankoopgedrag?
g Methode: Focusgroepen (kleine groepjes) van consumenten + vragen aan stellen + discussies mee voeren
Reflectie: Gegeven de voorbeelden…
Wat is volgens jullie de eigenheid van kwalitatief onderzoek? Je kan naar emoties gaan, vraag en antwoord, dieper
onderzoeken, breder onderzoeken
Wat is er zo typisch?
Wat zijn de belangrijkste verschillen met kwantitatief onderzoek? Cijfers, data, statistieken, meten, ander soort
data, kost meer tijd
WAT IS KWALITATIEF ONDERZOEK?
3 aspecten:
Ingebed in een filosofische positie: Interpretivisme (=subjectivisme)
→ Het houdt zich bezig met hoe de sociale wereld wordt geïnterpreteerd, begrepen, ervaren en geproduceerd
→ ~ meaning-making by all actors involved
g FILOSOFIE: Interpretivisme, ook wel subjectivisme of (sociaal) constructivisme genoemd. Volgens deze filosofie
is het noodzakelijk voor de onderzoeker om verschillen te begrijpen tussen mensen in onze rol als sociale
actoren. Zodoende wordt onderscheidt gemaakt tussen objecten en mensen, waarbij wij mensen sociale actoren
zijn die de wereld om zich heen interpreteren. Op basis van deze interpretaties passen we onze betekenissen over
de wereld om ons heen en ons gedrag aan. Voor de onderzoeker betekent dit dat deze een empathische houding
aanneemt om de betekenis die sociale actoren vormen te kunnen begrijpen.
Gebaseerd op dataverzameling
→ dat flexibel, interactief en gevoelig is voor de sociale context waarin gegevens worden geproduceerd
→ ~ interaction researcher and those researched
g DATAVERZAMELING: Flexibele interactieve dataverzameling, waarbij aandacht nodig is voor de relatie tussen
onderzoeker en onderzochten. Waar de onderzoeker bij kwantitatief onderzoek zo afstandelijk mogelijk probeert
te zijn en gestandaardiseerde meetinstrumenten aanbiedt, is de onderzoeker bij
kwalitatief onderzoek zélf het meetinstrument! Afhankelijk van de noden en van de stakeholder die bevraagd
Module 1: De eigenheid van kwalitatief onderzoek 3 van 71
, wordt, kan de onderzoeker zijn vragen of manier van dataverzamelen aanpassen, bijsturen, veranderen. Er
kunnen ook diverse databronnen gecombineerd worden (interviews, focusgroepen, documenten, observaties).
Kwalitatief onderzoek is dus flexibeler dan kwantitatief onderzoek dat met gestandaardiseerde vragenlijsten
werkt.
Gebaseerd op data-analyse
→ Streven naar begrip van complexiteit, detail en context, gebaseerd op rijke gegevens, het gaat over rijkheid van data, het
is tekstmateriaal
→ ~ understanding, richness, context-specific, theory building
g DATA-ANALYSE is gericht op het begrijpen van de specifieke context, is rijk en gedetailleerd. Een andere logica
dan grootschalige vragenlijsten waar over diverse contexten (bedrijven bijv.) heen zoveel mogelijk respondenten
worden bevraagd met beperkt aantal gesloten vragen. Bij kwalitatief onderzoek is de specifieke context mee een
deel van wat onderzocht wordt! Er wordt een theorie opgebouwd in plaats van hypotheses die getoetst worden.
Kwalitatief onderzoek eindigt met hypothesen, waar kwantitatief onderzoek begint met hypothesen.
Diepere uitspraken doen over de populatie
KWALITATIEVE DATAVERZAMELING
g Holistische aanpak, bestuderen van een fenomeen-in-context, dus ook de context, achtergrond en stakeholders
rondom zijn deel van het onderzoek
g Kleine doelgerichte selectie van respondenten
g We hebben een onderzoeksdesign dat flexibel is, waarin:
o je ‘open’ bent voor ontdekkingen
o literatuur niet té leidend is
o onderzoeksvraag als kompas dient
o er niet te veel ‘sluitende’ instrumenten zijn
Biedt ruimte voor creatieve aanpak, om een fenomeen te beschrijven en te verkennen
g Datatriangulatie: Er wordt vaak een beroep gedaan op meerdere dataverzamelingsmethoden in één onderzoek
o Interviews
o Observatie
o Documentanalyse
g Prolonged engagement: De dataverzameling impliceert vaak een intens en/of langdurig contact met het veld
g De kwaliteit van de relatie tussen onderzoeker en onderzochte(n) is van essentieel belang om bruikbare data te
bekomen.
g De analyse gebeurt (eerder) op basis van ‘tekst’ dan op basis van cijfers
g Het doel van de analyse is betekenissen achterhalen zoals die gegeven worden door de onderzochten zelf
o Eerste persoons onderzoek, emic
g Het doel van de analyse is in de diepte te begrijpen (via kleine doelgerichte selectie van respondenten) en niet in
de breedte (via grote representatieve steekproef) te beschrijven.
g Interviews worden getranscribeerd, maar ook observaties worden genoteerd en
documenten worden verzameld – allemaal tekstuele verwerkte gegevens.
Voor de kwalitatieve rapportering:
g Thick descriptions/rijke beschrijving: het materiaal moet “spreken”. De context waarin het onderzoek
plaatsvindt en de standpunten van de verschillende actoren worden uitgebreid beschreven. Je krijgt zo eerder een
‘verhaal’ dan een uitkomst.
o In een rijke beschrijving geeft je met voldoende detail een verslag van de ervaren gebeurtenissen waarbij
de patronen van culturele en sociale interacties in context worden geplaatst. Dit wil zeggen dat je op zo’n
manier schrijft dat de lezer zich kan verplaatsen in de beschreven context en intuïtief de beschreven
situatie kan projecteren op zijn eigen situatie. Ter illustratie, je kan bijvoorbeeld quotes opnemen zodat je
de respondent in zijn eigen worden verslag laat doen van hetgeen dat is besproken. Daarbovenop kan je
met veel contextuele en
detailinformatie verslag doen van hetgeen wat wordt bestudeerd.
Module 1: De eigenheid van kwalitatief onderzoek 4 van 71
