HOOFDSTUK 1: DE ZEE VAN HET VERLEDEN
DE ZEE ALS METAFOOR
Metafoor Vissersbootje (→ metafoor voor historie)
• Hangt af waar je vist (→ welk stukje gaan historici op focussen ? )
• In welke wateren
o =keuze hang af voor de bronnen, informatie die je hebt verzameld.
Carr ~ zoals vissen in de oceaan
- Niet objectief
- Gigantische zee
- Waar ga je vissen? Met welk materiaal? Wat is je doel?
- Tijdlijn is geselecteerd door de maker
- “grote rijken” domineren, andere ontbreken (vb vrouwen, inheemse volken…)
o Zoals bij vissen → je ziet enkelw at je probeert te vangen
Carr → geschiedenis krijgt een objectief wetenschappelijk karakter → opletten!
- Niet persé een vaststaand feit
- Wat we denken vandaag kan heel belangrijk zijn maar kan de volgende dag al heel snel weg zijn
- Zeer vluchtig
Golven → ontwikkelen
Vissersbootje → afhankelijk waar je gaat ‘vissen’ zal je andere zaken vinden → bronnen afhankelijk
Geschiedenis = constructie + beweging + interpretatie
Dereck Walcott:
• De zee bevat het verloren verleden van gekoloniseerde volkeren
• Slavernij, geweld en onderdrukking zijn letterlijk en figuurlijk “verzonken”
• Kritiek:
o Westerse geschiedschrijving domineert (boeken, monumenten,
musea)
o Verhalen van slachtoffers blijven onderbelicht
Geschiedenis is ongelijk verdeeld.
Waar zijn jullie monumenten, veldslagen en martelaren?
Waar is jullie tribale herinnering? Heren, → tegenverhalen van slachtoffers
in dat grijze gewelf. De zee. De zee
heeft ze opgesloten. De zee is geschiedenis
,2 visies op het ‘verzonken verleden’
• Pessimistisch
o Het verleden is te diep en te groot (moeilijk en onmogelijk om volledig te herstellen)
o Walcott
• Optimistisch
o De zee is een archief
o Fragmenten kan je terugvinden, samenbrengen en opnieuw herinneren
• Kernidee: Geschiedenis is deels verloren, maar niet volledig ontoegankelijk.
INTRAGESCHIEDENIS
In de koralen liggen fundamenten → overblijfsels → dominante verhalen
Geschiedenis = representatie die ook door mensen gemaakt is!
Aandacht voor dagdagelijkse verhalen → niet enkel voor die van machthebbers → deze blijven sneller over dan andere
bronnen
De valse traditie die begraven ligt in boeken en papieren en monumenten en steen. Het dagelijkse werk van de boeren, als
stille koralen op de zeebodem, legt de fundamenten waaruit de eilandjes van de waarneembare geschiedenis oprijzen
Was aan het kijken naar een groot monument en hij vroeg dan waar de arbeiders die dit monument hebben gebouwd zijn.
o de samenleving is gebouwd voor de normale mens
Sociaal werk → armoede bekijken we bijvoorbeeld voornamelijk vanuit standpunt HV → moeten luisteren naar
belanghebbenden
Luisteren naar tegenverhalen → vb van onderdrukten
Kolonisatie → eigen cultuur vervagen
AFBAKENEN KOLONIALE WATEREN
Canon van Vlaanderen = tijdlijn met 60 vensters die belangrijke gebeurtenissen, personen … tot nu toe belichten
- kiezen = verliezen → geen onschuldige keuze
- sociale druk
Ergens anders zijn dingen raar en vreemd
Kaart tijdlijn van wereldgeschiedenis vanuit EU
bril
Net zoals bij het zeerecht :
Onderscheid tussen:
• territoriale wateren
• aansluitende zones
• exclusieve economische zones
• volle zee en “gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid”
• → Gaat over macht en controle (politiek & economisch)
,Parallel met historiografie:
• Ook het verleden is een “gebied” waarover strijd bestaat
• Centrale vragen:
o Wie “bezit” het verleden?
o Mag een groep of land geschiedenis claimen?
o Is nationale geschiedenis legitiem zonder bredere context?
A) VOORBEELD: GODEFROID KURTH
• Schreef in 1903 een handboek geschiedenis op vraag van de overheid
• Doel:
o vaderlandsliefde stimuleren
o “juiste” denkbeelden aanleren
• Expliciet patriottisch, katholiek en royalistisch
Conclusie:
• Geschiedenis kan ingezet worden als propaganda
• Actueel debat:
o bv. “Canon van Vlaanderen”
o → kritiek: geschiedenis als “dienstmaagd van de politiek”
NATIE VS STAAT
Nationalisme= het streven om de natie en de staat te laten samenvallen
• territorium die afgebakend is om bepaalde politieke macht uit te oefenen
• Je kan dit zien als een gemeenschap. Mensen die zich verbonden voelt.
o Het gaat niet over kennen, maar over herkennen
o Gevoelsmatige band
▪ vB; Nederlands horen als je op reis bent.
Maar de vraag is wat creëert die band? Is dit statisch of kan dit veranderen?
• Er zijn 2 kanten een nationalisme
+ = iedereen is welkom, als ze het willen.
- = enkel deel maken van onze gemeenschap, enkel als je hier geboren bent en bloed verwant hebt.
Tussenvorm: je mag erbij horen maar je moet wel enkele ‘proeven’ afleggen. (= integratiebeleid)
• vb de taal leren, onze waarden en normen respecteren.
Staat= is een territorium waar een bepaald politiek bestuur de macht in handen heeft.
, ’s lands glorie → boekjes over Vlaams verleden → helden, ridders … verspreid in supermarkten…
- beeldvorm van verleden – nationale trots
Schone slaapster theorie → volk sliep tot het wakker werd al natie, men creëert een natie, maakt heb wakker, bestond
niet altijd … komt pas naar boven als onderwijs, media etc het creëren
De ‘schone slaapster- theorie’
=Naties bestonden al maar lagen in ‘diepe slaap’. Tot ze wakker werden door helden of gebeurtenissen.
Subtiel aangeven dat wij Belgen een roemrijk verleden hebben. Ookal heetten we onszelf geen Belgen, toch.
• Vanuit (extreem rechts) Natie blik.
Absurde/problematische manier om hiernaar te kijken.
• Het is een nationalistische interpretatie
• Vooral gebruikt vanuit een (extreem) natie-denken
o Ook dubbel, want vb Israël of Duitse staat (binnenvallen omdat ze denken dat hun natie groter is dan de
staat, willen grenzen aanpassen)
STANDPLAATSGEBONDE NHEID
standplaatsgebondenheid= we bevinden ons altijd vanop een plek, en bekijken dingen ook vanuit deze plek.
• Bepaald door achtergrond, cultuur, overtuigingen, referentiekaden,…
• Slang = vijand
• Subjectieve communicatie
Voorbeelden-> slang wordt als de boosdoener gezien, maar telkens vanuit een ander perspectief
• Nationaal= slang brengt de natie in gevaar (nationalistisch zijn)
• Socialistisch= het nationalisme is hier het probleem.
Toepassing sociaal werk→ ook sociaal werkers bekijken zaken vanuit een bepaalde bril. Vanuit JOUW waarden en
normen.
Eurocentrisme → Net vanuit die standplaatsgebondenheid (=eenzijdige benadering) → was de geschiedenis vaag
eurocentrisch
• Europa als iets centraal
• Heeft een invloed over hoe historici dan ook de geschiedenis observeren
DE ZEE ALS METAFOOR
Metafoor Vissersbootje (→ metafoor voor historie)
• Hangt af waar je vist (→ welk stukje gaan historici op focussen ? )
• In welke wateren
o =keuze hang af voor de bronnen, informatie die je hebt verzameld.
Carr ~ zoals vissen in de oceaan
- Niet objectief
- Gigantische zee
- Waar ga je vissen? Met welk materiaal? Wat is je doel?
- Tijdlijn is geselecteerd door de maker
- “grote rijken” domineren, andere ontbreken (vb vrouwen, inheemse volken…)
o Zoals bij vissen → je ziet enkelw at je probeert te vangen
Carr → geschiedenis krijgt een objectief wetenschappelijk karakter → opletten!
- Niet persé een vaststaand feit
- Wat we denken vandaag kan heel belangrijk zijn maar kan de volgende dag al heel snel weg zijn
- Zeer vluchtig
Golven → ontwikkelen
Vissersbootje → afhankelijk waar je gaat ‘vissen’ zal je andere zaken vinden → bronnen afhankelijk
Geschiedenis = constructie + beweging + interpretatie
Dereck Walcott:
• De zee bevat het verloren verleden van gekoloniseerde volkeren
• Slavernij, geweld en onderdrukking zijn letterlijk en figuurlijk “verzonken”
• Kritiek:
o Westerse geschiedschrijving domineert (boeken, monumenten,
musea)
o Verhalen van slachtoffers blijven onderbelicht
Geschiedenis is ongelijk verdeeld.
Waar zijn jullie monumenten, veldslagen en martelaren?
Waar is jullie tribale herinnering? Heren, → tegenverhalen van slachtoffers
in dat grijze gewelf. De zee. De zee
heeft ze opgesloten. De zee is geschiedenis
,2 visies op het ‘verzonken verleden’
• Pessimistisch
o Het verleden is te diep en te groot (moeilijk en onmogelijk om volledig te herstellen)
o Walcott
• Optimistisch
o De zee is een archief
o Fragmenten kan je terugvinden, samenbrengen en opnieuw herinneren
• Kernidee: Geschiedenis is deels verloren, maar niet volledig ontoegankelijk.
INTRAGESCHIEDENIS
In de koralen liggen fundamenten → overblijfsels → dominante verhalen
Geschiedenis = representatie die ook door mensen gemaakt is!
Aandacht voor dagdagelijkse verhalen → niet enkel voor die van machthebbers → deze blijven sneller over dan andere
bronnen
De valse traditie die begraven ligt in boeken en papieren en monumenten en steen. Het dagelijkse werk van de boeren, als
stille koralen op de zeebodem, legt de fundamenten waaruit de eilandjes van de waarneembare geschiedenis oprijzen
Was aan het kijken naar een groot monument en hij vroeg dan waar de arbeiders die dit monument hebben gebouwd zijn.
o de samenleving is gebouwd voor de normale mens
Sociaal werk → armoede bekijken we bijvoorbeeld voornamelijk vanuit standpunt HV → moeten luisteren naar
belanghebbenden
Luisteren naar tegenverhalen → vb van onderdrukten
Kolonisatie → eigen cultuur vervagen
AFBAKENEN KOLONIALE WATEREN
Canon van Vlaanderen = tijdlijn met 60 vensters die belangrijke gebeurtenissen, personen … tot nu toe belichten
- kiezen = verliezen → geen onschuldige keuze
- sociale druk
Ergens anders zijn dingen raar en vreemd
Kaart tijdlijn van wereldgeschiedenis vanuit EU
bril
Net zoals bij het zeerecht :
Onderscheid tussen:
• territoriale wateren
• aansluitende zones
• exclusieve economische zones
• volle zee en “gemeenschappelijk erfgoed van de mensheid”
• → Gaat over macht en controle (politiek & economisch)
,Parallel met historiografie:
• Ook het verleden is een “gebied” waarover strijd bestaat
• Centrale vragen:
o Wie “bezit” het verleden?
o Mag een groep of land geschiedenis claimen?
o Is nationale geschiedenis legitiem zonder bredere context?
A) VOORBEELD: GODEFROID KURTH
• Schreef in 1903 een handboek geschiedenis op vraag van de overheid
• Doel:
o vaderlandsliefde stimuleren
o “juiste” denkbeelden aanleren
• Expliciet patriottisch, katholiek en royalistisch
Conclusie:
• Geschiedenis kan ingezet worden als propaganda
• Actueel debat:
o bv. “Canon van Vlaanderen”
o → kritiek: geschiedenis als “dienstmaagd van de politiek”
NATIE VS STAAT
Nationalisme= het streven om de natie en de staat te laten samenvallen
• territorium die afgebakend is om bepaalde politieke macht uit te oefenen
• Je kan dit zien als een gemeenschap. Mensen die zich verbonden voelt.
o Het gaat niet over kennen, maar over herkennen
o Gevoelsmatige band
▪ vB; Nederlands horen als je op reis bent.
Maar de vraag is wat creëert die band? Is dit statisch of kan dit veranderen?
• Er zijn 2 kanten een nationalisme
+ = iedereen is welkom, als ze het willen.
- = enkel deel maken van onze gemeenschap, enkel als je hier geboren bent en bloed verwant hebt.
Tussenvorm: je mag erbij horen maar je moet wel enkele ‘proeven’ afleggen. (= integratiebeleid)
• vb de taal leren, onze waarden en normen respecteren.
Staat= is een territorium waar een bepaald politiek bestuur de macht in handen heeft.
, ’s lands glorie → boekjes over Vlaams verleden → helden, ridders … verspreid in supermarkten…
- beeldvorm van verleden – nationale trots
Schone slaapster theorie → volk sliep tot het wakker werd al natie, men creëert een natie, maakt heb wakker, bestond
niet altijd … komt pas naar boven als onderwijs, media etc het creëren
De ‘schone slaapster- theorie’
=Naties bestonden al maar lagen in ‘diepe slaap’. Tot ze wakker werden door helden of gebeurtenissen.
Subtiel aangeven dat wij Belgen een roemrijk verleden hebben. Ookal heetten we onszelf geen Belgen, toch.
• Vanuit (extreem rechts) Natie blik.
Absurde/problematische manier om hiernaar te kijken.
• Het is een nationalistische interpretatie
• Vooral gebruikt vanuit een (extreem) natie-denken
o Ook dubbel, want vb Israël of Duitse staat (binnenvallen omdat ze denken dat hun natie groter is dan de
staat, willen grenzen aanpassen)
STANDPLAATSGEBONDE NHEID
standplaatsgebondenheid= we bevinden ons altijd vanop een plek, en bekijken dingen ook vanuit deze plek.
• Bepaald door achtergrond, cultuur, overtuigingen, referentiekaden,…
• Slang = vijand
• Subjectieve communicatie
Voorbeelden-> slang wordt als de boosdoener gezien, maar telkens vanuit een ander perspectief
• Nationaal= slang brengt de natie in gevaar (nationalistisch zijn)
• Socialistisch= het nationalisme is hier het probleem.
Toepassing sociaal werk→ ook sociaal werkers bekijken zaken vanuit een bepaalde bril. Vanuit JOUW waarden en
normen.
Eurocentrisme → Net vanuit die standplaatsgebondenheid (=eenzijdige benadering) → was de geschiedenis vaag
eurocentrisch
• Europa als iets centraal
• Heeft een invloed over hoe historici dan ook de geschiedenis observeren
