EXAMENFOCUS
Ethiek en rechtsfilosofische stromingen
Examenvragen en kernleerstof, geordend per hoofdstuk
Universiteit Gent
Faculteit Recht en Criminologie, richting Rechten (1ste bachelor)
Echte examenvragen met correcte antwoorden
Examenvragen 2023 tot 2026
Gebaseerd op 10.449 uitgelezen Discord-berichten
samen met de samenvatting, namenlijst en begrippenlijst van het vak
, Examenfocus | Ethiek en rechtsfilosofie | UGent Rechten
Hoe gebruik je dit document?
Dit is in de eerste plaats een examenvragen-document. De kern zijn echte en gereconstrueerde examenvragen
met correcte antwoorden, geordend per hoofdstuk. De theorie staat erbij om die vragen te kunnen plaatsen,
maar blijft beknopt: reken op ongeveer 20% theorie en 80% vragen.
De vragen zijn echte examenvragen. Ze komen uit twee bronnen: een bundel met echte waar/onwaar-stellingen
van vorige examens (met de juiste antwoorden en bladzijdeverwijzingen naar het boek) en de post-examen-
discussies op Discord, waar studenten vlak na hun examen de stellingen en het betoog samen overlopen. Bij elke
vraag staat waar ze vandaan komt en, waar mogelijk, op welk examenjaar.
De kleurcodes
Elk bloktype heeft een eigen kleur. Zo zie je in een oogopslag of je naar theorie, een vraag, een antwoord of een
examentip kijkt.
THEORIE
THEORIE
Kernbegrippen, definities en de structuur van een hoofdstuk. Beknopt gehouden: net genoeg om de vragen te
begrijpen.
VRAAG
Een echte of gereconstrueerde examenvraag. Bij waar/onwaar-stellingen staat de volledige stelling; bij het betoog
de opgave.
ANTWOORD
Het correcte antwoord met uitleg. Bij waar/onwaar staat er een tabel met waarom waar of onwaar het juiste vakje
is.
TIP
Een examentip op basis van terugkerende patronen in de vragen en in de Discord-discussies.
PROF QUOTE
Een uitspraak of formulering van de prof die telkens terugkomt in de stellingen of in de feedback.
DISCORD
Een inzicht uit de post-examen-discussies: hoe studenten een stelling of het betoog samen interpreteerden, met de
betrouwbaarheid erbij (hoog, midden of onbevestigd).
Wat zit in dit document?
De volgorde is bewust gekozen zodat je gericht kan studeren:
● Een thema-frequentietabel die toont hoe vaak elk thema op het examen voorkwam.
● De examenstructuur en het examenformat, met de typische vraagstijl van de prof.
Examenfocus Ethiek en rechtsfilosofie 2026 Pagina 2
, Examenfocus | Ethiek en rechtsfilosofie | UGent Rechten
● De hoofdstukken zelf, telkens met beknopte theorie en daarna alle examenvragen die bij dat hoofdstuk
horen.
● Achteraan: de valkuilen en het glossarium samen, en daarna de volledige examenreconstructies per jaar.
TIP
Focus eerst op de hoogfrequente thema's. Het betoog (KRT) staat op de helft van de punten en komt elk jaar
terug, dus daar valt het meeste te winnen. Daarna zijn gelijkheid en non-discriminatie, vrijheid en
paternalisme, de straffilosofie en dehumanisering de stellingen die jaar na jaar opduiken.
Examenfocus Ethiek en rechtsfilosofie 2026 Pagina 3
, Examenfocus | Ethiek en rechtsfilosofie | UGent Rechten
Thema-frequentietabel
De frequentie hieronder geeft aan hoe vaak een thema effectief op het examen voorkwam, niet hoe vaak het in
de cursus staat. De noemer is het aantal uitgelezen examens. Voor Ethiek heb ik 4 examens kunnen
reconstrueren uit de post-examen-discussies (juni 2023, juni 2024, juni 2025 en juni 2026), aangevuld met de
voorbeeldvragenbundel. Een score van 4/4 betekent dus: op elk van die examens kwam dit thema aan bod.
Lees de balk als een aandeel: een volle balk is 4/4 examens, een halve balk ongeveer 2/4. Het betoog en de grote beginselen
(gelijkheid, vrijheid, straf) vullen samen het leeuwendeel van de punten.
Thema Aantal examens waarop dit Prioriteit Waar het over gaat
voorkwam
KRT en het betoog (klassieke ██████████ 4/4 MUST KNOW Helft van de punten, elk
rechtvaardigingstoets) examen.
Gelijkheid en non-discriminatie ██████████ 4/4 MUST KNOW Formele, rechten-, kansen-,
compenserende, bronnen-
en welvaartsgelijkheid;
antidiscriminatiewetgeving.
Vrijheid, schadebeginsel en paternalisme ██████████ 4/4 MUST KNOW Zelfbepaling,
zelfbeschikking,
zelfrealisatie; zacht, hard en
moreel paternalisme.
Straffilosofie (utilitarisme vs. retributivisme) ██████████ 4/4 MUST KNOW Generale en speciale
preventie, dwangprobleem,
schuld.
Gevolgenethiek en utilitarisme (Bentham, ██████████ 4/4 MUST KNOW Hedonisme,
Mill) consequentialisme,
aggregatieprobleem,
effectief altruisme.
Menselijke waardigheid en dehumanisering ██████████ 4/4 MUST KNOW Animale vs. machinale
dehumanisering, TMT en
SET, infrahumanisering.
Vrijheid van cultuur en religie, ████████░░ 3/4 Hoge prio Neutraliteit,
medeburgerschap multiculturalisme, 5 vormen
medeburgerschap.
Vrije meningsuiting ████████░░ 3/4 Hoge prio Voltairiaans vs. Tayloriaans,
schadebeginsel, hate
speech.
Vrije wil, schuld en moreel scepticisme ████████░░ 3/4 Hoge prio Compatibilisme,
libertarisme,
vergissingstheorie.
Legitimiteit en politieke filosofie ████████░░ 3/4 Hoge prio Liberale democratie,
anarchisme, Schmitt, Hayek,
Montesquieu.
Vrijheid van opvoeding ████████░░ 3/4 Hoge prio Ouderlijke macht, open
future, zelfbestuur.
Deugdenethiek (Aristoteles) █████░░░░░ 2/4 Goed kennen Eudaimonia, deugden,
naturalistische drogreden.
Duurzaamheid en ecocentrisme █████░░░░░ 2/4 Goed kennen Anthropocentrisme vs.
ecocentrisme, intrinsieke
vs. instrumentele waarde.
TIP
Strategie. Zonder het betoog kan je dit vak niet halen, dus oefen de KRT-structuur tot ze zit. Voor de
Examenfocus Ethiek en rechtsfilosofie 2026 Pagina 4
Ethiek en rechtsfilosofische stromingen
Examenvragen en kernleerstof, geordend per hoofdstuk
Universiteit Gent
Faculteit Recht en Criminologie, richting Rechten (1ste bachelor)
Echte examenvragen met correcte antwoorden
Examenvragen 2023 tot 2026
Gebaseerd op 10.449 uitgelezen Discord-berichten
samen met de samenvatting, namenlijst en begrippenlijst van het vak
, Examenfocus | Ethiek en rechtsfilosofie | UGent Rechten
Hoe gebruik je dit document?
Dit is in de eerste plaats een examenvragen-document. De kern zijn echte en gereconstrueerde examenvragen
met correcte antwoorden, geordend per hoofdstuk. De theorie staat erbij om die vragen te kunnen plaatsen,
maar blijft beknopt: reken op ongeveer 20% theorie en 80% vragen.
De vragen zijn echte examenvragen. Ze komen uit twee bronnen: een bundel met echte waar/onwaar-stellingen
van vorige examens (met de juiste antwoorden en bladzijdeverwijzingen naar het boek) en de post-examen-
discussies op Discord, waar studenten vlak na hun examen de stellingen en het betoog samen overlopen. Bij elke
vraag staat waar ze vandaan komt en, waar mogelijk, op welk examenjaar.
De kleurcodes
Elk bloktype heeft een eigen kleur. Zo zie je in een oogopslag of je naar theorie, een vraag, een antwoord of een
examentip kijkt.
THEORIE
THEORIE
Kernbegrippen, definities en de structuur van een hoofdstuk. Beknopt gehouden: net genoeg om de vragen te
begrijpen.
VRAAG
Een echte of gereconstrueerde examenvraag. Bij waar/onwaar-stellingen staat de volledige stelling; bij het betoog
de opgave.
ANTWOORD
Het correcte antwoord met uitleg. Bij waar/onwaar staat er een tabel met waarom waar of onwaar het juiste vakje
is.
TIP
Een examentip op basis van terugkerende patronen in de vragen en in de Discord-discussies.
PROF QUOTE
Een uitspraak of formulering van de prof die telkens terugkomt in de stellingen of in de feedback.
DISCORD
Een inzicht uit de post-examen-discussies: hoe studenten een stelling of het betoog samen interpreteerden, met de
betrouwbaarheid erbij (hoog, midden of onbevestigd).
Wat zit in dit document?
De volgorde is bewust gekozen zodat je gericht kan studeren:
● Een thema-frequentietabel die toont hoe vaak elk thema op het examen voorkwam.
● De examenstructuur en het examenformat, met de typische vraagstijl van de prof.
Examenfocus Ethiek en rechtsfilosofie 2026 Pagina 2
, Examenfocus | Ethiek en rechtsfilosofie | UGent Rechten
● De hoofdstukken zelf, telkens met beknopte theorie en daarna alle examenvragen die bij dat hoofdstuk
horen.
● Achteraan: de valkuilen en het glossarium samen, en daarna de volledige examenreconstructies per jaar.
TIP
Focus eerst op de hoogfrequente thema's. Het betoog (KRT) staat op de helft van de punten en komt elk jaar
terug, dus daar valt het meeste te winnen. Daarna zijn gelijkheid en non-discriminatie, vrijheid en
paternalisme, de straffilosofie en dehumanisering de stellingen die jaar na jaar opduiken.
Examenfocus Ethiek en rechtsfilosofie 2026 Pagina 3
, Examenfocus | Ethiek en rechtsfilosofie | UGent Rechten
Thema-frequentietabel
De frequentie hieronder geeft aan hoe vaak een thema effectief op het examen voorkwam, niet hoe vaak het in
de cursus staat. De noemer is het aantal uitgelezen examens. Voor Ethiek heb ik 4 examens kunnen
reconstrueren uit de post-examen-discussies (juni 2023, juni 2024, juni 2025 en juni 2026), aangevuld met de
voorbeeldvragenbundel. Een score van 4/4 betekent dus: op elk van die examens kwam dit thema aan bod.
Lees de balk als een aandeel: een volle balk is 4/4 examens, een halve balk ongeveer 2/4. Het betoog en de grote beginselen
(gelijkheid, vrijheid, straf) vullen samen het leeuwendeel van de punten.
Thema Aantal examens waarop dit Prioriteit Waar het over gaat
voorkwam
KRT en het betoog (klassieke ██████████ 4/4 MUST KNOW Helft van de punten, elk
rechtvaardigingstoets) examen.
Gelijkheid en non-discriminatie ██████████ 4/4 MUST KNOW Formele, rechten-, kansen-,
compenserende, bronnen-
en welvaartsgelijkheid;
antidiscriminatiewetgeving.
Vrijheid, schadebeginsel en paternalisme ██████████ 4/4 MUST KNOW Zelfbepaling,
zelfbeschikking,
zelfrealisatie; zacht, hard en
moreel paternalisme.
Straffilosofie (utilitarisme vs. retributivisme) ██████████ 4/4 MUST KNOW Generale en speciale
preventie, dwangprobleem,
schuld.
Gevolgenethiek en utilitarisme (Bentham, ██████████ 4/4 MUST KNOW Hedonisme,
Mill) consequentialisme,
aggregatieprobleem,
effectief altruisme.
Menselijke waardigheid en dehumanisering ██████████ 4/4 MUST KNOW Animale vs. machinale
dehumanisering, TMT en
SET, infrahumanisering.
Vrijheid van cultuur en religie, ████████░░ 3/4 Hoge prio Neutraliteit,
medeburgerschap multiculturalisme, 5 vormen
medeburgerschap.
Vrije meningsuiting ████████░░ 3/4 Hoge prio Voltairiaans vs. Tayloriaans,
schadebeginsel, hate
speech.
Vrije wil, schuld en moreel scepticisme ████████░░ 3/4 Hoge prio Compatibilisme,
libertarisme,
vergissingstheorie.
Legitimiteit en politieke filosofie ████████░░ 3/4 Hoge prio Liberale democratie,
anarchisme, Schmitt, Hayek,
Montesquieu.
Vrijheid van opvoeding ████████░░ 3/4 Hoge prio Ouderlijke macht, open
future, zelfbestuur.
Deugdenethiek (Aristoteles) █████░░░░░ 2/4 Goed kennen Eudaimonia, deugden,
naturalistische drogreden.
Duurzaamheid en ecocentrisme █████░░░░░ 2/4 Goed kennen Anthropocentrisme vs.
ecocentrisme, intrinsieke
vs. instrumentele waarde.
TIP
Strategie. Zonder het betoog kan je dit vak niet halen, dus oefen de KRT-structuur tot ze zit. Voor de
Examenfocus Ethiek en rechtsfilosofie 2026 Pagina 4
