Auteurs & Concepten — Gender-Diversiteit
Les 1 — Gender
Auteur Concept Kernideeën
Judith Performativiteit van Gender is niet iets wat je 'bent' maar iets wat je voortdurend 'doet' via
Butler gender herhaalde handelingen, gedragingen en taal. Er is geen onderliggende
natuurlijke essentie. Zelfs sekse is een constructie — gender gaat aan
sekse vooraf. Herhaling creëert ruimte voor subversie van
gendernormen. Introduceert ook de heteroseksuele matrix.
Simone de Socialisatie van 'Men wordt niet als vrouw geboren, men wordt tot vrouw gemaakt.'
Beauvoir vrouwelijkheid Vrouwelijkheid is het resultaat van socialisatie, niet van biologie.
Joan Scott Gender als Gender bepaalt toegang tot kansen, status en vrijheid. Het is een
machtsinstrument systeem van betekenisgeving dat machtsverhoudingen produceert en
bestendigt.
Raewyn Hegemonische Elk tijdperk heeft een dominant beeld van ideale mannelijkheid.
Connell mannelijkheid Onderscheidt gemarginaliseerde, medeplichtige, ondergeschikte en
contesterende mannelijkheid. COVID-19 als illustratie: vrouwen meer
blootgesteld (zorgsector), mannen hogere sterfte (risicogedrag).
Robert Sekse/gender Eerste expliciete formulering van het onderscheid sekse/gender op
Stoller onderscheid — basis van klinische observaties van transpersonen. Genderidentiteit
psychiatrie ontstaat vroeg in de kindertijd via sociale omgeving en opvoeding.
Donna God trick / situated Kritiseert de illusie van totale objectiviteit als de 'god trick' — kennis is
Haraway knowledges altijd gesitueerd. Geen neutrale observator mogelijk. Zie ook Les 10.
Androcentrisme Kennis werd lang geproduceerd vanuit een mannelijk perspectief dat als
universeel werd gepresenteerd. Voorbeelden: Le Corbusier
(architectuurnormen op mannelijk lichaam), medisch onderzoek
(mannelijk lichaam als standaard).
1
, Les 2 — Multiculturalisme, (Super)diversiteit en Convivialiteit
Auteur Concept Kernideeën
Lentin & Kritiek op backlash- De 'crisis van het multiculturalisme' is een politieke strategie, geen
Titley discours neutrale vaststelling. Werkt via 'recited truths' (steeds herhaalde claims
multiculturalisme die minderheden als probleem framen), responsabilisering (integratie =
individuele verantwoordelijkheid), en cultureel racisme (cultuur vervangt
biologie als uitsluitingsgrond). Onderscheid goede/slechte diversiteit.
Paul Gilroy Convivialiteit Convivialiteit is geen harmonie maar draagt altijd zijn tegendeel mee.
Het is een utopische horizon — 'fugitive hinterland' — in een context
van racisme en melancholisch nationalisme. Emancipatorische
mogelijkheden liggen in kleine dagelijkse praktijken. Verschil wordt
'gebanaliseerd': als normaal behandeld.
Wessels Convivialiteit als Onderzoek in Hackney (Londen). Onderscheidt publieke sfeer
habitus / microspaces (vluchtige contacten, vanzelfsprekende civiliteit) en parochiale sfeer
(herhaalde contacten, bewuste aanvaarding van verschil).
Vaardigheden aangeleerd door in diverse omgevingen te leven.
Sarah Kritiek op 'diversiteit' 'Diversiteit' is politiek aanvaardbaar maar riskeert politieke scherpte te
Bracke als depolitisering verliezen ten opzichte van scherpere termen als gender of ras.
Kimberlé Intersectionaliteit Meerdere sociale categorieën (gender, ras, klasse) werken tegelijk op
Crenshaw (eerste vermelding) elkaar in en produceren samen specifieke ervaringen van ongelijkheid.
Zie ook Les 6 en 10.
Homonationalisme / LGBT-rechten of vrouwenrechten worden ingezet als
Femonationalisme 'beschavingsdiscours' om minderheden (moslims) te stigmatiseren. Zie
uitgebreid in Les 5.
2
Les 1 — Gender
Auteur Concept Kernideeën
Judith Performativiteit van Gender is niet iets wat je 'bent' maar iets wat je voortdurend 'doet' via
Butler gender herhaalde handelingen, gedragingen en taal. Er is geen onderliggende
natuurlijke essentie. Zelfs sekse is een constructie — gender gaat aan
sekse vooraf. Herhaling creëert ruimte voor subversie van
gendernormen. Introduceert ook de heteroseksuele matrix.
Simone de Socialisatie van 'Men wordt niet als vrouw geboren, men wordt tot vrouw gemaakt.'
Beauvoir vrouwelijkheid Vrouwelijkheid is het resultaat van socialisatie, niet van biologie.
Joan Scott Gender als Gender bepaalt toegang tot kansen, status en vrijheid. Het is een
machtsinstrument systeem van betekenisgeving dat machtsverhoudingen produceert en
bestendigt.
Raewyn Hegemonische Elk tijdperk heeft een dominant beeld van ideale mannelijkheid.
Connell mannelijkheid Onderscheidt gemarginaliseerde, medeplichtige, ondergeschikte en
contesterende mannelijkheid. COVID-19 als illustratie: vrouwen meer
blootgesteld (zorgsector), mannen hogere sterfte (risicogedrag).
Robert Sekse/gender Eerste expliciete formulering van het onderscheid sekse/gender op
Stoller onderscheid — basis van klinische observaties van transpersonen. Genderidentiteit
psychiatrie ontstaat vroeg in de kindertijd via sociale omgeving en opvoeding.
Donna God trick / situated Kritiseert de illusie van totale objectiviteit als de 'god trick' — kennis is
Haraway knowledges altijd gesitueerd. Geen neutrale observator mogelijk. Zie ook Les 10.
Androcentrisme Kennis werd lang geproduceerd vanuit een mannelijk perspectief dat als
universeel werd gepresenteerd. Voorbeelden: Le Corbusier
(architectuurnormen op mannelijk lichaam), medisch onderzoek
(mannelijk lichaam als standaard).
1
, Les 2 — Multiculturalisme, (Super)diversiteit en Convivialiteit
Auteur Concept Kernideeën
Lentin & Kritiek op backlash- De 'crisis van het multiculturalisme' is een politieke strategie, geen
Titley discours neutrale vaststelling. Werkt via 'recited truths' (steeds herhaalde claims
multiculturalisme die minderheden als probleem framen), responsabilisering (integratie =
individuele verantwoordelijkheid), en cultureel racisme (cultuur vervangt
biologie als uitsluitingsgrond). Onderscheid goede/slechte diversiteit.
Paul Gilroy Convivialiteit Convivialiteit is geen harmonie maar draagt altijd zijn tegendeel mee.
Het is een utopische horizon — 'fugitive hinterland' — in een context
van racisme en melancholisch nationalisme. Emancipatorische
mogelijkheden liggen in kleine dagelijkse praktijken. Verschil wordt
'gebanaliseerd': als normaal behandeld.
Wessels Convivialiteit als Onderzoek in Hackney (Londen). Onderscheidt publieke sfeer
habitus / microspaces (vluchtige contacten, vanzelfsprekende civiliteit) en parochiale sfeer
(herhaalde contacten, bewuste aanvaarding van verschil).
Vaardigheden aangeleerd door in diverse omgevingen te leven.
Sarah Kritiek op 'diversiteit' 'Diversiteit' is politiek aanvaardbaar maar riskeert politieke scherpte te
Bracke als depolitisering verliezen ten opzichte van scherpere termen als gender of ras.
Kimberlé Intersectionaliteit Meerdere sociale categorieën (gender, ras, klasse) werken tegelijk op
Crenshaw (eerste vermelding) elkaar in en produceren samen specifieke ervaringen van ongelijkheid.
Zie ook Les 6 en 10.
Homonationalisme / LGBT-rechten of vrouwenrechten worden ingezet als
Femonationalisme 'beschavingsdiscours' om minderheden (moslims) te stigmatiseren. Zie
uitgebreid in Les 5.
2
