PROGRESSIEVE ONDERZOEKSMETHODEN
1. INLEIDING
Wat is progressive or innovative?
- Niet evidente omstandigheden
- Over grenzen heen
- Niet klassieke aanpak
o Bv Eye tracking..
- Over nieuwe fenomenen
o Technologische innovatie
o Social media data
o Heel belangrijke rol van sociale en digitale media!
Progressieve onderzoeksmethoden Onderzoek gericht op nieuwe fenomenen in niet-evidente
omstandigheden
- Ze kunnen per discipline traditioneel of innovatief zijn
- Toepassing van methoden is afhankelijk van de
onderliggende theorie
Background Sommige methoden kunnen zich op verschillende manier
manifesteren afhankelijk van de theorie waarop ze vertrouwen
Adaptatie Methoden aanpassen aan specifieke omstandigheden en
groepen
Vergelijking Progressieve methoden vergelijken met traditionele methoden
(met elk voor- en nadelen)
Emerging Updates van computional techniques
Human computer interaction research Discipline die zich bezighoudt met het ontwerp, de evaluatie en de
(HCI) implementatie van interactieve computersystemen voor
menselijk gebruik en met de studie van de belangrijkste fenomenen
rondom deze systemen.
• Design human-centered design process
• Evaluation usability, user experience, values
• Implementation (socio)technical implementation
• Study of major phenomena spread of misinformation,
digital literacies, privacy issues, internet addiction, digital
wellbeing…
Mediatization Media spelen een steeds grotere rol in maatschappelijke
veranderingen op allerlei gebieden
KERN PROGRESSIEVE ONDERZOEKSMETHODEN
Gericht op het bestuderen van de interactie tussen mens en media in een steeds veranderende tehnologische
omgeving
Methoden Kern, bouwstenen van de wetenschap
Specifieke manier van data-verzameling en -analyse
Data Informatie die verzameld is om onderzocht te worden en beslissingen te nemen
Feiten Iets dat we waargenomen hebben en waarvan we zeggen ‘het is een gebeuertenis’
Methodologie Overkoepelend denkkader dat onderzoekers een gestructureerde aanpak geeft om
onderzoek uit te voeren
Epistemologie Kennis
Ontologie Realiteit
, 2. INTERDISCIPLINARITY AND RESPONSIBLE RESEARCH AND INNOVATION (9/02)
RESEARCH WITHIN AND ACROSS THE DISCPLINARY BOUNDARIES
Wat is een discipline?
Voordat we "inter" kunnen gaan, moeten we weten wat een discipline is:
- Brede zin: Het omvat onderwijs, wetenschap, regels en principes.
- Sociologische zin: Een groep personen (wetenschappers en studenten) met een gedeelde focus op
theorie, objecten en methoden.
- Het gaat ook om het aanleren van specifieke gewoonten, gebruiken en regels.
Interdisciplinair Onderzoek (IDR)
- Kenmerken: Er zijn twee of meer disciplines bij betrokken.
- Continuüm: De interactie kan variëren van informele uitwisseling (communicatie) tot volledige integratie
en symbiose van concepten, methodologie en data.
- Teamwerk: Het is noodzakelijk omdat één persoon onmogelijk alle diepgaande kennis van meerdere
complexe velden kan bezitten.
- De Paradox: Je hebt een sterke basis in een discipline nodig om interdisciplinair te kunnen werken ("If you
lack a discipline to ‘inter’, you can’t be interdisciplinary").
o Complementair aan disciplinariteit
Waarom IDR?
- Belangrijk voor educatie en toekomst
- Complexe vragen: Het helpt bij het oplossen van 'wicked problems' die buiten de reikwijdte van één enkel
vakgebied vallen.
- Logica van verantwoording: Wetenschap moet zich kunnen verantwoorden tegenover de samenleving.
- Logica van innovatie: Bevorderen van technologische en economische groei.
- Ontologische logica: Het creëren van nieuwe onderzoeksobjecten en praktijken.
Uitdagingen IDR
- Evaluatie: Beoordelaars zijn vaak getraind in slechts één discipline; er zijn verschillende kwaliteitscriteria
nodig (impact op de samenleving versus individuele promotie).
- Proces: Meer risico's en noodzaak voor flexibiliteit in financiering en duur; complexere samenwerking in
diverse teams.
- Individuen: Noodzaak voor een 'interdisciplinair individu' (flexibel, geduldig, veerkrachtig, ondernemend,
tolerant voor ambiguïteit, brede opleiding)
Vormen van Disciplinariteit
De mate van samenwerking verschilt per vorm:
- Monodisciplinariteit: Onderzoek binnen de grenzen van één eigen gemeenschap (zelfredzaamheid).
- Multidisciplinariteit: Verschillende disciplines werken aan hetzelfde onderwerp, maar behouden hun
eigen kader (naast elkaar).
- Cross-disciplinariteit: Een discipline bekijken vanuit het perspectief van een andere.
- Interdisciplinariteit: Integratie van sterktes en samenwerking (interdependentie).
- Transdisciplinariteit: Samenwerking tussen academici en externe belanghebbenden (zoals burgers of
industrie) voor praktijkgerichte oplossingen.
- Postdisciplinariteit: Het volledig loslaten van disciplinaire structuren voor totale intellectuele vrijheid.
,DISCPLINARY MODE 1 VS. TRANSDISPLINARY MODE 2 KENNISPRODUCTIE
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee wetenschappelijke paradigma's:
Kenmerk Mode 1 (Disciplinair) Mode 2 (Transdisciplinair)
Context Academisch en theoretisch. Context van toepassing; praktijkproblemen.
Kennis Wetenschappelijke basiskennis. Sociaal verspreide, toegepaste kennis.
Rol onderzoeker Neutrale, afstandelijke observator. Reflexieve actor; maatschappelijk verantwoordelijk.
Communicatie Traditioneel (tijdschriften, conferenties). Co-creatie en participatie (o.a. citizen science).
Mode 1 (Disciplinair): Wetenschap gescheiden in discrete disciplines; kennis gegenereerd in een
academische/theoretische omgeving; onderzoeker als neutrale observeerder; traditionele communicatie naar
vakgenoten.
Mode 2 (Transdisciplinair): Met en voor de samenleving; kennis gegenereerd in de context van toepassing (echte
problemen); onderzoeker als sociaal verantwoorde actor; co-creatie en burgerwetenschap.
Citizen Science (Burgerwetenschap)
Dit houdt in dat burgers (niet-wetenschappers) actief worden betrokken bij wetenschappelijk onderzoek.
- Waarom?
o Kennisgeneratie: Burgers kunnen nuttige data produceren.
o Quadruple Helix: Samenwerking tussen academia, overheid, industrie en de gemeenschap.
o Rechten: Burgers dragen zelf bij aan data die over hen gaat.
o Geletterdheid: Het vergroten van wetenschappelijke kennis en 21e-eeuwse vaardigheden bij het
publiek.
- Methoden:
o Dataverzameling (sensoren, vragenlijsten in publieke ruimte).
o Data-analyse (beeldtagging, annotaties).
o Co-design (workshops, living labs).
- Voorbeelden: Curieuzeneuzen (luchtkwaliteit/hitte) en ObsIdentify (natuurwaarnemingen).
- Gastcollege: Jorgos Coenen bespreekt de Citizen Dialogue Kit voor vragenlijsten in de publieke ruimte.
Uitdagingen voor de 'Interdisciplinaire Individu'
Werken over grenzen heen is niet makkelijk. Je moet volgens de presentatie beschikken over:
- Flexibiliteit, geduld en veerkracht.
- Tolerantie voor ambiguïteit en een 'dikke huid'.
- Een brede blik en het vermogen om buiten gebaande paden te denken (divergent denken).
ORIGINS
ORIGINS 1/3
- Innovation (n) according to the Online Etymology Dictonary
o Mid-15c. "restoration, renewal," from Late Latin innovationem, innovare "to change; to renew,"
from in- "into" + novus "new" . Since 1540: "a novel change, experimental variation, new thing
introduced in an established arrangement"
- Process
o De realisatie van een creatief idee of nieuwe combinaties
- Effect
o Het creatieve idee of de nieuwe combinatie verandert de huidige stand van zaken
- Voorwaarde
, o We spreken alleen van innovatie als het nieuwe betekenisvoller is dan het vorige. Dus
verandering = vooruitgang, een verbetering
o Dus verandering op zich is niet noodzakelijk automatisch vooruitgang!
ORIGINS 2/3
- Verantwoorde innovatie is zowel een oud als nieuw idee
- De invulling ervan veranderde doorheen tijd en plaats
o Sinds de 17e eeuw speelt verantwoordelijkheid een rol, samen met de professionalisering van
wetenschap
o In de tweede helft van de 20e eeuw kreeg het opnieuw aandacht door de sterke verwevenheid
van wetenschap, innovatie en technologie
- Debatten over de integratie van wetenschap en technologie
o Over de verantwoordelijkheid van wetenschappers, ook buiten hun beroep
o Bijvoorbeeld bij dual use van technologie en DNA-onderzoek
o Onderzoek staat altijd in een sociale en politieke context
ORIGINS 3/3
- Recent ‘buzz words’ referring to efforts aimed at responsible innovation
o Socio-technical integration
o Responsible Research and Innovation (RRI) (e.g. since 2011 in EU Horizon 2020 projects)
o ELSI: Ethical, Legal, and Social Implications (used in the US)
o ELSA: Ethical, Legal, and Social Aspects (used in Europe)
o See also guest lecture Elisa Lievevrouw about the origins
RATIONALE
- “Oorzaak”
o Wantrouwen van burgers tegenover instellingen, expertise, politiek en ook de wetenschap
o Nood aan het omgaan met wetenschappelijke onzekerheid
o Groeiende erkenning van het belang om mogelijke problemen van nieuwe wetenschap en
technologie tijdig te voorzien
o Inzicht dat eenzijdige (deficit) modellen van publieksbetrokkenheid tekortschieten
- “Oplossing”
o Streven naar meer verantwoorde producten, processen en doelen
o Dit moet zorgen voor meer maatschappelijke aanvaarding van technologie, meer vertrouwen in
wetenschap en sterkere innovatiecompetitiviteit
1. INLEIDING
Wat is progressive or innovative?
- Niet evidente omstandigheden
- Over grenzen heen
- Niet klassieke aanpak
o Bv Eye tracking..
- Over nieuwe fenomenen
o Technologische innovatie
o Social media data
o Heel belangrijke rol van sociale en digitale media!
Progressieve onderzoeksmethoden Onderzoek gericht op nieuwe fenomenen in niet-evidente
omstandigheden
- Ze kunnen per discipline traditioneel of innovatief zijn
- Toepassing van methoden is afhankelijk van de
onderliggende theorie
Background Sommige methoden kunnen zich op verschillende manier
manifesteren afhankelijk van de theorie waarop ze vertrouwen
Adaptatie Methoden aanpassen aan specifieke omstandigheden en
groepen
Vergelijking Progressieve methoden vergelijken met traditionele methoden
(met elk voor- en nadelen)
Emerging Updates van computional techniques
Human computer interaction research Discipline die zich bezighoudt met het ontwerp, de evaluatie en de
(HCI) implementatie van interactieve computersystemen voor
menselijk gebruik en met de studie van de belangrijkste fenomenen
rondom deze systemen.
• Design human-centered design process
• Evaluation usability, user experience, values
• Implementation (socio)technical implementation
• Study of major phenomena spread of misinformation,
digital literacies, privacy issues, internet addiction, digital
wellbeing…
Mediatization Media spelen een steeds grotere rol in maatschappelijke
veranderingen op allerlei gebieden
KERN PROGRESSIEVE ONDERZOEKSMETHODEN
Gericht op het bestuderen van de interactie tussen mens en media in een steeds veranderende tehnologische
omgeving
Methoden Kern, bouwstenen van de wetenschap
Specifieke manier van data-verzameling en -analyse
Data Informatie die verzameld is om onderzocht te worden en beslissingen te nemen
Feiten Iets dat we waargenomen hebben en waarvan we zeggen ‘het is een gebeuertenis’
Methodologie Overkoepelend denkkader dat onderzoekers een gestructureerde aanpak geeft om
onderzoek uit te voeren
Epistemologie Kennis
Ontologie Realiteit
, 2. INTERDISCIPLINARITY AND RESPONSIBLE RESEARCH AND INNOVATION (9/02)
RESEARCH WITHIN AND ACROSS THE DISCPLINARY BOUNDARIES
Wat is een discipline?
Voordat we "inter" kunnen gaan, moeten we weten wat een discipline is:
- Brede zin: Het omvat onderwijs, wetenschap, regels en principes.
- Sociologische zin: Een groep personen (wetenschappers en studenten) met een gedeelde focus op
theorie, objecten en methoden.
- Het gaat ook om het aanleren van specifieke gewoonten, gebruiken en regels.
Interdisciplinair Onderzoek (IDR)
- Kenmerken: Er zijn twee of meer disciplines bij betrokken.
- Continuüm: De interactie kan variëren van informele uitwisseling (communicatie) tot volledige integratie
en symbiose van concepten, methodologie en data.
- Teamwerk: Het is noodzakelijk omdat één persoon onmogelijk alle diepgaande kennis van meerdere
complexe velden kan bezitten.
- De Paradox: Je hebt een sterke basis in een discipline nodig om interdisciplinair te kunnen werken ("If you
lack a discipline to ‘inter’, you can’t be interdisciplinary").
o Complementair aan disciplinariteit
Waarom IDR?
- Belangrijk voor educatie en toekomst
- Complexe vragen: Het helpt bij het oplossen van 'wicked problems' die buiten de reikwijdte van één enkel
vakgebied vallen.
- Logica van verantwoording: Wetenschap moet zich kunnen verantwoorden tegenover de samenleving.
- Logica van innovatie: Bevorderen van technologische en economische groei.
- Ontologische logica: Het creëren van nieuwe onderzoeksobjecten en praktijken.
Uitdagingen IDR
- Evaluatie: Beoordelaars zijn vaak getraind in slechts één discipline; er zijn verschillende kwaliteitscriteria
nodig (impact op de samenleving versus individuele promotie).
- Proces: Meer risico's en noodzaak voor flexibiliteit in financiering en duur; complexere samenwerking in
diverse teams.
- Individuen: Noodzaak voor een 'interdisciplinair individu' (flexibel, geduldig, veerkrachtig, ondernemend,
tolerant voor ambiguïteit, brede opleiding)
Vormen van Disciplinariteit
De mate van samenwerking verschilt per vorm:
- Monodisciplinariteit: Onderzoek binnen de grenzen van één eigen gemeenschap (zelfredzaamheid).
- Multidisciplinariteit: Verschillende disciplines werken aan hetzelfde onderwerp, maar behouden hun
eigen kader (naast elkaar).
- Cross-disciplinariteit: Een discipline bekijken vanuit het perspectief van een andere.
- Interdisciplinariteit: Integratie van sterktes en samenwerking (interdependentie).
- Transdisciplinariteit: Samenwerking tussen academici en externe belanghebbenden (zoals burgers of
industrie) voor praktijkgerichte oplossingen.
- Postdisciplinariteit: Het volledig loslaten van disciplinaire structuren voor totale intellectuele vrijheid.
,DISCPLINARY MODE 1 VS. TRANSDISPLINARY MODE 2 KENNISPRODUCTIE
Er wordt een onderscheid gemaakt tussen twee wetenschappelijke paradigma's:
Kenmerk Mode 1 (Disciplinair) Mode 2 (Transdisciplinair)
Context Academisch en theoretisch. Context van toepassing; praktijkproblemen.
Kennis Wetenschappelijke basiskennis. Sociaal verspreide, toegepaste kennis.
Rol onderzoeker Neutrale, afstandelijke observator. Reflexieve actor; maatschappelijk verantwoordelijk.
Communicatie Traditioneel (tijdschriften, conferenties). Co-creatie en participatie (o.a. citizen science).
Mode 1 (Disciplinair): Wetenschap gescheiden in discrete disciplines; kennis gegenereerd in een
academische/theoretische omgeving; onderzoeker als neutrale observeerder; traditionele communicatie naar
vakgenoten.
Mode 2 (Transdisciplinair): Met en voor de samenleving; kennis gegenereerd in de context van toepassing (echte
problemen); onderzoeker als sociaal verantwoorde actor; co-creatie en burgerwetenschap.
Citizen Science (Burgerwetenschap)
Dit houdt in dat burgers (niet-wetenschappers) actief worden betrokken bij wetenschappelijk onderzoek.
- Waarom?
o Kennisgeneratie: Burgers kunnen nuttige data produceren.
o Quadruple Helix: Samenwerking tussen academia, overheid, industrie en de gemeenschap.
o Rechten: Burgers dragen zelf bij aan data die over hen gaat.
o Geletterdheid: Het vergroten van wetenschappelijke kennis en 21e-eeuwse vaardigheden bij het
publiek.
- Methoden:
o Dataverzameling (sensoren, vragenlijsten in publieke ruimte).
o Data-analyse (beeldtagging, annotaties).
o Co-design (workshops, living labs).
- Voorbeelden: Curieuzeneuzen (luchtkwaliteit/hitte) en ObsIdentify (natuurwaarnemingen).
- Gastcollege: Jorgos Coenen bespreekt de Citizen Dialogue Kit voor vragenlijsten in de publieke ruimte.
Uitdagingen voor de 'Interdisciplinaire Individu'
Werken over grenzen heen is niet makkelijk. Je moet volgens de presentatie beschikken over:
- Flexibiliteit, geduld en veerkracht.
- Tolerantie voor ambiguïteit en een 'dikke huid'.
- Een brede blik en het vermogen om buiten gebaande paden te denken (divergent denken).
ORIGINS
ORIGINS 1/3
- Innovation (n) according to the Online Etymology Dictonary
o Mid-15c. "restoration, renewal," from Late Latin innovationem, innovare "to change; to renew,"
from in- "into" + novus "new" . Since 1540: "a novel change, experimental variation, new thing
introduced in an established arrangement"
- Process
o De realisatie van een creatief idee of nieuwe combinaties
- Effect
o Het creatieve idee of de nieuwe combinatie verandert de huidige stand van zaken
- Voorwaarde
, o We spreken alleen van innovatie als het nieuwe betekenisvoller is dan het vorige. Dus
verandering = vooruitgang, een verbetering
o Dus verandering op zich is niet noodzakelijk automatisch vooruitgang!
ORIGINS 2/3
- Verantwoorde innovatie is zowel een oud als nieuw idee
- De invulling ervan veranderde doorheen tijd en plaats
o Sinds de 17e eeuw speelt verantwoordelijkheid een rol, samen met de professionalisering van
wetenschap
o In de tweede helft van de 20e eeuw kreeg het opnieuw aandacht door de sterke verwevenheid
van wetenschap, innovatie en technologie
- Debatten over de integratie van wetenschap en technologie
o Over de verantwoordelijkheid van wetenschappers, ook buiten hun beroep
o Bijvoorbeeld bij dual use van technologie en DNA-onderzoek
o Onderzoek staat altijd in een sociale en politieke context
ORIGINS 3/3
- Recent ‘buzz words’ referring to efforts aimed at responsible innovation
o Socio-technical integration
o Responsible Research and Innovation (RRI) (e.g. since 2011 in EU Horizon 2020 projects)
o ELSI: Ethical, Legal, and Social Implications (used in the US)
o ELSA: Ethical, Legal, and Social Aspects (used in Europe)
o See also guest lecture Elisa Lievevrouw about the origins
RATIONALE
- “Oorzaak”
o Wantrouwen van burgers tegenover instellingen, expertise, politiek en ook de wetenschap
o Nood aan het omgaan met wetenschappelijke onzekerheid
o Groeiende erkenning van het belang om mogelijke problemen van nieuwe wetenschap en
technologie tijdig te voorzien
o Inzicht dat eenzijdige (deficit) modellen van publieksbetrokkenheid tekortschieten
- “Oplossing”
o Streven naar meer verantwoorde producten, processen en doelen
o Dit moet zorgen voor meer maatschappelijke aanvaarding van technologie, meer vertrouwen in
wetenschap en sterkere innovatiecompetitiviteit
