Samenvatting ethiek 1

Ethiek 1
nog aanvullen met cursus

1: Wat is ethiek
Ethiek
 het antwoord op de vraag waarom
 rechtvaardiging van gedrag/keuzes
 als niet ieder antwoord oke is, hoe maak je dan een onderscheid tussen juist of fout?
-> daar begingt ethiek
o kritische afstand
o gestructureerd, logisch nadenken over de eigen moraal
 methodologie
o rationeel -> logisch
o traceerbaar -> volgbaar
o coherent -> samenhangend
 wat is minder belangrijk, maar hoe en waarom wel

Antwoorden op de waarom vraag
 vanuit egoïsme
o voordelen
 zeker als de andere niet egoïstisch zijn
 als iedereen egoïstisch zou zijn is er geen mogelijkheid tot
maatschappij
 vanuit religie
 vanuit recht
 vanuit moraal
 als de situatie niet eenduidig is
o één van de 4 antwoorden is niet altijd toepasselijk
 mag je liegen?, heeft iemand recht op euthanasie?

Er is niet zomaar één antwoord
 niet ieder antwoord is ok! -> moest dit wel zijn is er absoluut relativisme en dit is de
ethiek van een psychopaat (enkel denken vanuit ego)
 vb; holocast was wettelijk oke maar moraal absoluut niet

Morele of ethische vragen
 hebben geen feitelijk antwoord, zijn argumenteerbaar

Feitelijk niveau versus waarde niveau
 wetenschap
o observatie
o wat is (ist-wert)
 ethiek
o reflectie
o wat zou moeten (soll-wert)

,  nooit van wat is naar wat zou moeten gaan (apen voeren biologisch oorlog, geen
excuus voor de mens om oorlog te voeren)


Les 2: Mens, maatschappij en ethiek
Ethiek
 systematische studie van goed en kwaad in menselijk handelen

Waarover gaat ethiek
 menselijke handelingen maar in relatie tot wie of wat?
o mensen
o dieren
o planten
o milieu
o dingen
 wat telt?
o onderscheid maken tussen de ontvanger van de handeling en die gene dat de
handeling uitvoert
 antwoord tegenover alles dat intrinsieke waarden heeft
o intrinsieke waarde
 iedere mens is relevant omdat hij/zij mens is
 je hebt het of je hebt het niet
o waarde los van secundaire, irrelevante eigenschappen
 basis voor handelen
o basis van ethische relevantie
 het maakt uit wat we doen

Morele relevantie
 twee types
o morele agent/actor = moreel subject
 mensen met volle vermogens tot maken van ethische beslissingen
 zijn alle mensen subjecten? neen -> dementie, psychopaten, onder
drugs ( geen subject = object)
o morele patiënt = moreel object
 de rest
 morele cirkel

De morele cirkel
 mensgerichte ethiek -> antropocentrisme
 diergerichte ethiek -> zoöcentrisme
 milieugerichte ethiek -> ecocentrisme
 iets in jouw cirkel is relevant daarbuiten niet
 uitbreiding van de morele cirkel
o meer entiteiten worden als ethisch
relevant beschouwd (moreel object)
Hoe werkt ethiek/ welke systematiek?

,  geen gouden standaard
 diverse systemen, stromingen
 de grote 3 -> geen uitspraak over wat/ wie relevant is -> op wie een moreel object is
o deugdenethiek
 Aristoteles
 ! elementen
 Telos -> wat is het doel van de handeling
 deugden -> deugd = rationele midden tussen 2 passies
(spontane manier van denken, ouden Grieken zeggen denk
eerst na!)
 4 belangrijkste deugden
 moed -> over angsten gaan voor jezelf en anderen
 lafheid -> iemand valt aan en je doet niks
 overmoed -> iemand valt aan en je denkt dat je de
sterkste bent terwijl je mss de zwakste bent
 gematigdheid
 verstandigheid
 rechtvaardigheid
o plichtethiek / recht ethiek = deontologie
 Immanuel Kant
 basis = intrinsieke waarde van een individu
 bv ervaringspotentieel
 criterium = morele principes
 “categorische imperatieven” (~Kant)
 resulteren in rechten en plichten
 iemand heeft het recht om te leven, ik heb de plicht om
niet te doden
 rechten om op bepaalde manieren (niet) behandeld te worden
 zelfs als er geen lijden is, kan iets problematisch zijn
 dilemma les 1 geld stelen dronken/rijke persoon
o gevolgen ethiek = consequentialisme
 utilitarisme = nutsethiek
 Jeremy Bentham -> The greatest good of the greatest number
 beslissingsctiterium
 gevolgen
 zo min mogelijk pijn en lijden
 zo veel mogelijk vreugde
 dezelfde gevolgen wegen voor iedereen, maakt niet uit welke
huidskleur je hebt, welk geslacht
 positieve en negatieve gevolgen compenseren elkaar
 pijn voor een mens = pijn dier
 Proportionaliteit -> iets is goed als het meer positieve dan
negatieve gevolgen heeft



De ethische kruistabel (nodig voor boek)