SAMENVATTING GEZONDHEIDSEC ON OMI E 2025 -2026
Inhoud
1 INLEIDING
2 MONDIALE GEZONDHEIDSUITDAGINGEN
- 2.1 KLIMAATCRISIS
- 2.2 GEZONDHEIDSZORG IN CONFLICT –EN CRISISGEBIEDEN
- 2.3 GELIJKE KANSEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
- 2.4 TOEGANG TOT BEHANDELINGEN
- 2.5 PREVENTIE VAN INFECTIEZIEKTEN
- 2.6 PARAATHEID VOOR EPIDEMIEËN
- 2.7 ONVEILIGE PRODUCTEN
- 2.8 GEBREK AAN GEZONDHEIDSWERKERS
- 2.9 VEILIGHEID VAN JONGEREN
- 2.10 GEBREK AAN VERTROUWEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
- 2.11 TOEPASSING VAN TECHNOLOGISCHE VOORUITGANG
- 2.12 GEVAAR VOOR ANTIMICROBIËLE RESISTENTIE
- 2.13 SANITAIRE VOORZIENINGEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
3 ECONOMIE EN GEZONDHEIDSECONOMIE
- 3.1 GEZONDHEIDSZORG
- 3.2 ECONOMIE
- 3.3 GEZONDHEIDSECONOMIE
- 3.4 DE CORONACRISIS: DE BELANGRIJKSTE LESSEN VOOR DE GEZONDHEIDSZORG
• 3.4.1 BELOON HET ZORGPERSONEEL
• 3.4.2 FOCUS OP DE WOONZORGCENTRA
• 3.4.3 OVERCONSUMPTIE
• 3.4.4 DE DIGITALISERING
• 3.4.5 DE COMPLEXITEIT VAN ONS ZORGSYSTEEM
4 STRUCTUUR VAN DE GEZONDHEIDSZORG
- 4.1 HET EUROPEES GEZONDHEIDSBELEID
- 4.2 DE SOCIALE ZEKERHEID ALS BOUWSTEEN VOOR HET GEZONDHEIDSBELEID IN BELGIË
• 4.2.1 ORGANISATIE
• 4.2.2 SYSTEEM
→ 4.2.2.1 Statuten
→ 4.2.2.2 Functies
→ 4.2.2.3 Takken
→ 4.2.2.4 Sociale bijstand
• 4.2.3 HET BELANG VAN DE SOCIALE ZEKERHEID
• 4.2.4 ORGANISATIE
- 4.3 HET BELGISCHE GEZONDHEIDSBELEID
• 4.3.1 HET FEDERAAL NIVEAU
• 4.3.2 HET GEMEENSCHAPSNIVEAU
→ 4.3.2.1 Vlaamse gezondheidsdoelstellingen
→ SUBDOELSTELLINGEN:
→ 4.3.2.2 Vlaanderen en preventie: actueel beeld
→ 4.3.2.3 Het thuis-en ouderenzorgbeleid
→ 4.3.2.4 Het beleid eerstelijnsgezondheidszorg
→ 4.3.2.5 Het beleid betreffende ziekenhuizen en geestelijke gezondheidszorg
→ 4.3.2.6 Het ziekenhuislandschap van de toekomst
• 4.3.3 HET PROVINCIAAL NIVEAU
• 4.3.4 HET GEMEENTELIJK NIVEAU
- 4.4 INTERNATIONALE VERGELIJKING VAN GEZONDHEIDSZORG
1
,5 HET BELGISCH GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM
- 5.1 DE TRADITIONEEL ERKENDE STERKTES VAN HET BELGISCH GEZONDHEIDSSYSTEEM
• 5.1.1 DE DEKKINGSGRAAD VAN DE BEVOLKING DOOR DE VERPLICHTE
ZIEKTEVERZEKERING
• 5.1.2 DE VRIJE KEUZE VAN DE PATIËNT
• 5.1.3 DE TOEGANG TOT HET GEZONDHEIDSSYSTEEM
• 5.1.4 DE BASISKWALITEIT VAN HET ONDERWIJS EN VAN DE BEOEFENAARS
- 5.2 DE FINANCIERING VAN HET BELGISCH GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM
- 5.3 DE ROL VAN DE OVERHEID IN HET BELGISCH GEZONDHEIDSSYSTEEM
• 5.3.1 HET PATERNALISTISCH MOTIEF
• 5.3.2 HET EXTERNE-EFFECTEN MOTIEF
• 5.3.3 HET KOSTENMOTIEF
- 5.4 KNELPUNTEN VAN HET BELGISCH GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM
- 5.5 KNELPUNTEN VAN DE VERPLICHTE ZIEKTEVERZEKERING
• 5.5.1 MORAL HAZARD
• 5.5.2 HIDDEN ACTIONS
• 5.5.3 HET ACHILLES-FENOMEEN
- 5. 6 TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN VOOR HET BELGISCH GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM
6 BELANGRIJKE TENDENSEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
- 6.1 DE VERGRIJZING
- 6.2 VAN ACUTE NAAR CHRONISCHE ZORG
- 6.3 TECHNOLOGISCHE VERNIEUWING
- 6.4 FUNCTIEDIFFERENTIATIE
- 6.5 MULTICULTURALITEIT IN DE GEZONDHEIDSZORG
- 6.6 EVIDENCE BASED PRACTICE
7 IMPACT VAN ARTIFICIELE INTELLIGENTIE OP GEZONDHEIDSZORG
- 7.1 DEFINIERING
- 7.2 TOEPASSINGEN IN DE ZORGSECTOR
2
,1. INLEIDING
VOORKENNIS
1. FEDERAAL NIVEAU — wie beslist + welke ministers
Bevoegdheden
- Financiering gezondheidszorg (RIZIV)
- Geneesmiddelenbeleid
- Ziekenhuisfinanciering & normen
- Sociale zekerheid
- Nomenclatuur & artsenquota
- Volksgezondheid (crisisbeheer, pandemieën)
Frank Vandenbroucke (Vooruit)
Vicepremier, Minister van Volksgezondheid
en Sociale Zaken
Vincent Van Peteghem (CD&V)
Vicepremier, Minister van begroting en
Financiën
Zuhal Demir (N-VA)
Vlaams Minister van Onderwijs, Justitie en
Werk
Caroline Gennez (Vooruit)
Vlaams minister van Welzijn en
Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke
Kansen, bevoegd voor:
• het beleidsdomein Welzijn,
Volksgezondheid en Gezin
• het beleidsveld Cultuur
• de gelijke kansen.
Jan Jambon (N-VA)
Vicepremier, Federaal minister van Financiën
en Pensioenen.
3
, Ben Weyts (N-VA)
Viceminister-president van de Vlaamse
Regering en Vlaams minister van Begroting en
Financiën,…
• het beleidsdomein Financiën en
Begroting
2. MONDIALE GEZONDHEIDS UIT DAGING EN
- WHO heeft een lijst van 13 dringende gezondheidsuitdagingen gepubliceerd voor komend
decennium = overzicht van dringende mondiale uitdagingen
- De 'World Health Organization' (W.H.O.) heeft tot doel om de gezondheid van de wereldbevolking
te verbeteren. Vb: door inentingsprogramma’s, voedingsleer, waterzuivering, …
2.1 UITDAGING: KLIMAATCRISIS
- Luchtverontreiniging doodt jaarlijks al 7 miljoen mensen
- Klimaatverandering verergert ook de ondervoeding en bevordert verspreiding infectieziekten
- Conclusie WHO: leiders in zowel de publieke als de private sector dienen samen te werken in dit
kader teneinde de gezondheidseffecten van klimaatverandering te beperken
2.2 UITDAGING: GEZONDHEIDSZORG IN CONFLICT EN CRISISGEBIEDEN
- Meeste ziekte-uitbraken in landen met langdurige conflicten
- Mensen moeten hun huis verlaten → beperkte toegang tot gezondheidszorg
- WHO werkt samen met de landen om:
• hun gezondheidssystemen te versterken
• paraatheid te verbeteren
• financiering voor complexe noodsituaties ovv gezondheidszorg uitbreiden
- politieke oplossingen vereist
2.3 UITDAGING: GELIJKE KANSEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
- groot verschil in de kwaliteit van de volksgezondheid tussen verschillende sociaaleconomische
groepen
- leeftijdsverschil van 18 jaar tussen lage en hoge inkomstlanden
- lage/ midden- inkomstlanden: meer last van kanker, diabetes, …
2.4 UITDAGING: TOEGANG TOT BEHANDELING
- 1/3 mensen geen toegang tot essentiële zaken (diagnostische instrumenten, GM, vaccins
➔ Kan zorgen voor resistentie tegen GM
- Doel WHO:
• meer aandacht aan de bestrijding van medische middelen die niet aan de normen
voldoen
• toeleveringsketen waarborgen
• toegang tot diagnose/ behandeling van niet- overdraagbare ziekten verbeteren
2.5 UITDAGING: PREVENTIE VAN INFECTIEZIEKTEN
- soa’s, virale hepatitis, … kosten jaarlijks 4 miljoen levens
- kunnen voorkomen worden door vaccins
- verspreiding is te wijten aan zwakke gezondheidssystemen en ontoereikende financiële middelen
4
Inhoud
1 INLEIDING
2 MONDIALE GEZONDHEIDSUITDAGINGEN
- 2.1 KLIMAATCRISIS
- 2.2 GEZONDHEIDSZORG IN CONFLICT –EN CRISISGEBIEDEN
- 2.3 GELIJKE KANSEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
- 2.4 TOEGANG TOT BEHANDELINGEN
- 2.5 PREVENTIE VAN INFECTIEZIEKTEN
- 2.6 PARAATHEID VOOR EPIDEMIEËN
- 2.7 ONVEILIGE PRODUCTEN
- 2.8 GEBREK AAN GEZONDHEIDSWERKERS
- 2.9 VEILIGHEID VAN JONGEREN
- 2.10 GEBREK AAN VERTROUWEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
- 2.11 TOEPASSING VAN TECHNOLOGISCHE VOORUITGANG
- 2.12 GEVAAR VOOR ANTIMICROBIËLE RESISTENTIE
- 2.13 SANITAIRE VOORZIENINGEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
3 ECONOMIE EN GEZONDHEIDSECONOMIE
- 3.1 GEZONDHEIDSZORG
- 3.2 ECONOMIE
- 3.3 GEZONDHEIDSECONOMIE
- 3.4 DE CORONACRISIS: DE BELANGRIJKSTE LESSEN VOOR DE GEZONDHEIDSZORG
• 3.4.1 BELOON HET ZORGPERSONEEL
• 3.4.2 FOCUS OP DE WOONZORGCENTRA
• 3.4.3 OVERCONSUMPTIE
• 3.4.4 DE DIGITALISERING
• 3.4.5 DE COMPLEXITEIT VAN ONS ZORGSYSTEEM
4 STRUCTUUR VAN DE GEZONDHEIDSZORG
- 4.1 HET EUROPEES GEZONDHEIDSBELEID
- 4.2 DE SOCIALE ZEKERHEID ALS BOUWSTEEN VOOR HET GEZONDHEIDSBELEID IN BELGIË
• 4.2.1 ORGANISATIE
• 4.2.2 SYSTEEM
→ 4.2.2.1 Statuten
→ 4.2.2.2 Functies
→ 4.2.2.3 Takken
→ 4.2.2.4 Sociale bijstand
• 4.2.3 HET BELANG VAN DE SOCIALE ZEKERHEID
• 4.2.4 ORGANISATIE
- 4.3 HET BELGISCHE GEZONDHEIDSBELEID
• 4.3.1 HET FEDERAAL NIVEAU
• 4.3.2 HET GEMEENSCHAPSNIVEAU
→ 4.3.2.1 Vlaamse gezondheidsdoelstellingen
→ SUBDOELSTELLINGEN:
→ 4.3.2.2 Vlaanderen en preventie: actueel beeld
→ 4.3.2.3 Het thuis-en ouderenzorgbeleid
→ 4.3.2.4 Het beleid eerstelijnsgezondheidszorg
→ 4.3.2.5 Het beleid betreffende ziekenhuizen en geestelijke gezondheidszorg
→ 4.3.2.6 Het ziekenhuislandschap van de toekomst
• 4.3.3 HET PROVINCIAAL NIVEAU
• 4.3.4 HET GEMEENTELIJK NIVEAU
- 4.4 INTERNATIONALE VERGELIJKING VAN GEZONDHEIDSZORG
1
,5 HET BELGISCH GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM
- 5.1 DE TRADITIONEEL ERKENDE STERKTES VAN HET BELGISCH GEZONDHEIDSSYSTEEM
• 5.1.1 DE DEKKINGSGRAAD VAN DE BEVOLKING DOOR DE VERPLICHTE
ZIEKTEVERZEKERING
• 5.1.2 DE VRIJE KEUZE VAN DE PATIËNT
• 5.1.3 DE TOEGANG TOT HET GEZONDHEIDSSYSTEEM
• 5.1.4 DE BASISKWALITEIT VAN HET ONDERWIJS EN VAN DE BEOEFENAARS
- 5.2 DE FINANCIERING VAN HET BELGISCH GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM
- 5.3 DE ROL VAN DE OVERHEID IN HET BELGISCH GEZONDHEIDSSYSTEEM
• 5.3.1 HET PATERNALISTISCH MOTIEF
• 5.3.2 HET EXTERNE-EFFECTEN MOTIEF
• 5.3.3 HET KOSTENMOTIEF
- 5.4 KNELPUNTEN VAN HET BELGISCH GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM
- 5.5 KNELPUNTEN VAN DE VERPLICHTE ZIEKTEVERZEKERING
• 5.5.1 MORAL HAZARD
• 5.5.2 HIDDEN ACTIONS
• 5.5.3 HET ACHILLES-FENOMEEN
- 5. 6 TOEKOMSTIGE UITDAGINGEN VOOR HET BELGISCH GEZONDHEIDSZORGSYSTEEM
6 BELANGRIJKE TENDENSEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
- 6.1 DE VERGRIJZING
- 6.2 VAN ACUTE NAAR CHRONISCHE ZORG
- 6.3 TECHNOLOGISCHE VERNIEUWING
- 6.4 FUNCTIEDIFFERENTIATIE
- 6.5 MULTICULTURALITEIT IN DE GEZONDHEIDSZORG
- 6.6 EVIDENCE BASED PRACTICE
7 IMPACT VAN ARTIFICIELE INTELLIGENTIE OP GEZONDHEIDSZORG
- 7.1 DEFINIERING
- 7.2 TOEPASSINGEN IN DE ZORGSECTOR
2
,1. INLEIDING
VOORKENNIS
1. FEDERAAL NIVEAU — wie beslist + welke ministers
Bevoegdheden
- Financiering gezondheidszorg (RIZIV)
- Geneesmiddelenbeleid
- Ziekenhuisfinanciering & normen
- Sociale zekerheid
- Nomenclatuur & artsenquota
- Volksgezondheid (crisisbeheer, pandemieën)
Frank Vandenbroucke (Vooruit)
Vicepremier, Minister van Volksgezondheid
en Sociale Zaken
Vincent Van Peteghem (CD&V)
Vicepremier, Minister van begroting en
Financiën
Zuhal Demir (N-VA)
Vlaams Minister van Onderwijs, Justitie en
Werk
Caroline Gennez (Vooruit)
Vlaams minister van Welzijn en
Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke
Kansen, bevoegd voor:
• het beleidsdomein Welzijn,
Volksgezondheid en Gezin
• het beleidsveld Cultuur
• de gelijke kansen.
Jan Jambon (N-VA)
Vicepremier, Federaal minister van Financiën
en Pensioenen.
3
, Ben Weyts (N-VA)
Viceminister-president van de Vlaamse
Regering en Vlaams minister van Begroting en
Financiën,…
• het beleidsdomein Financiën en
Begroting
2. MONDIALE GEZONDHEIDS UIT DAGING EN
- WHO heeft een lijst van 13 dringende gezondheidsuitdagingen gepubliceerd voor komend
decennium = overzicht van dringende mondiale uitdagingen
- De 'World Health Organization' (W.H.O.) heeft tot doel om de gezondheid van de wereldbevolking
te verbeteren. Vb: door inentingsprogramma’s, voedingsleer, waterzuivering, …
2.1 UITDAGING: KLIMAATCRISIS
- Luchtverontreiniging doodt jaarlijks al 7 miljoen mensen
- Klimaatverandering verergert ook de ondervoeding en bevordert verspreiding infectieziekten
- Conclusie WHO: leiders in zowel de publieke als de private sector dienen samen te werken in dit
kader teneinde de gezondheidseffecten van klimaatverandering te beperken
2.2 UITDAGING: GEZONDHEIDSZORG IN CONFLICT EN CRISISGEBIEDEN
- Meeste ziekte-uitbraken in landen met langdurige conflicten
- Mensen moeten hun huis verlaten → beperkte toegang tot gezondheidszorg
- WHO werkt samen met de landen om:
• hun gezondheidssystemen te versterken
• paraatheid te verbeteren
• financiering voor complexe noodsituaties ovv gezondheidszorg uitbreiden
- politieke oplossingen vereist
2.3 UITDAGING: GELIJKE KANSEN IN DE GEZONDHEIDSZORG
- groot verschil in de kwaliteit van de volksgezondheid tussen verschillende sociaaleconomische
groepen
- leeftijdsverschil van 18 jaar tussen lage en hoge inkomstlanden
- lage/ midden- inkomstlanden: meer last van kanker, diabetes, …
2.4 UITDAGING: TOEGANG TOT BEHANDELING
- 1/3 mensen geen toegang tot essentiële zaken (diagnostische instrumenten, GM, vaccins
➔ Kan zorgen voor resistentie tegen GM
- Doel WHO:
• meer aandacht aan de bestrijding van medische middelen die niet aan de normen
voldoen
• toeleveringsketen waarborgen
• toegang tot diagnose/ behandeling van niet- overdraagbare ziekten verbeteren
2.5 UITDAGING: PREVENTIE VAN INFECTIEZIEKTEN
- soa’s, virale hepatitis, … kosten jaarlijks 4 miljoen levens
- kunnen voorkomen worden door vaccins
- verspreiding is te wijten aan zwakke gezondheidssystemen en ontoereikende financiële middelen
4
