Psychopathologie & Psychiatrie
Uitgebreide samenvatting
PROF HOMPES
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave................................................................................................................................................... 1
Deel 1 – Inleiding............................................................................................................................................... 3
1. Psychopathologie & psychiatrie................................................................................................................. 3
Psychiatrie & psychiatrische ziekten........................................................................................................... 3
Geest (psyche) ↔ Lichaam (soma)............................................................................................................ 3
Psychiatrische symptomen ↔ psychische functies.................................................................................... 3
Pathologie – kernbegrippen...................................................................................................................... 4
2. Van diagnostiek naar behandeling............................................................................................................. 4
2.1. Diagnostiek.......................................................................................................................................... 4
2.2. Behandeling......................................................................................................................................... 9
3. Interactief gelaagd model & stress-kwetsbaarheidsmodel.......................................................................10
Psychisch (dis)functioneren...................................................................................................................... 11
Integratief-gelaagd model van gezondheid en ziekte...............................................................................11
Stress-kwetsbaarheidsmodel................................................................................................................... 11
4. Trauma..................................................................................................................................................... 12
Definitie & types....................................................................................................................................... 12
Neurobiologie van trauma........................................................................................................................ 13
Window of tolerance................................................................................................................................ 13
5. Van GxE en neurobiologie tot ziekte/gezondheid..................................................................................... 13
Gen–omgeving-interactie (GxE)................................................................................................................ 14
Psychiatrische epidemiologie................................................................................................................... 14
Deel 2 – Dimensies van psychopathologie....................................................................................................... 16
2.1. Neurocognitie (cognitieve functies)....................................................................................................... 16
1. Bewustzijn, aandacht & oriëntatie........................................................................................................ 16
2. Perceptueel-motorische functie........................................................................................................... 17
Psychopathologie & Psychiatrie – samenvatting | 1
, 3. Geheugen............................................................................................................................................. 17
4. Intellectuele functies............................................................................................................................ 18
5. Sociaal-cognitieve functies................................................................................................................... 18
2.2. Realiteitstoetsing (psychose)................................................................................................................. 18
1. Van realiteitstoetsing naar psychose.................................................................................................... 18
2. Psychose............................................................................................................................................... 19
2.3. Emoties................................................................................................................................................. 20
1. Stemming & affect................................................................................................................................ 21
2. Affectieve functie & anhedonie............................................................................................................ 22
3. Angst & vrees....................................................................................................................................... 22
2.4. Gedrag (conatieve functies)................................................................................................................... 22
1. Psychomotoriek.................................................................................................................................... 22
2. Motivatie & gedrag............................................................................................................................... 23
2.5. Persoonlijkheid...................................................................................................................................... 23
1. Definitie – kerncomponenten............................................................................................................... 23
2. Gehechtheidsstijl.................................................................................................................................. 23
Psychopathologie & Psychiatrie – samenvatting | 2
, Deel 1 – Inleiding
1. Psychopathologie & psychiatrie
Psychiatrie & psychiatrische ziekten
• Psychiatrie = medisch specialisme op het gebied van psychiatrische ziekten, met drie pijlers:
– Patiëntenzorg
– Wetenschappelijk onderzoek
– Onderwijs
• Psychiatrische ziekten = ziekten met psychische klachten en verschijnselen die gepaard gaan met:
– klinisch significante lijdensdruk, OF
– beperkingen in het functioneren (sociaal, beroepsmatig of andere domeinen).
Examen
Er moet sprake zijn van pathologie: klinisch significante lijdensdruk én/of beperking in functioneren.
Voorbeelden: psychose, ADHD.
Geest (psyche) ↔ Lichaam (soma)
• Het individu = geest (psyche) + lichaam (soma); beide gaan samen en beïnvloeden elkaar (bv. hoofdpijn
→ minder gelukkig).
• Psychiatrische ziekten uiten zich zowel psychisch (bv. depressieve stoornis, angst) als lichamelijk
(moeheid, gewichtsafname, palpitaties, zweten, benauwdheid…).
• Somatische ziekten kunnen psychische symptomen geven (bv. hypo-/hyperthyroïdie →
depressieve/angst-/emotionele symptomen; pijn). → schildklier nakijken.
Psychiatrische symptomen ↔ psychische functies
• Psychiatrische symptomen (Ʃ) beïnvloeden de psychische functies en omgekeerd – onlosmakelijk
verbonden.
• Psychische functies stellen ons in staat te integreren in de omgeving; een verstoring leidt tot
psychiatrische symptomen.
Examen (zeker weten)
Psychische functies = complexe interacties tussen individu, omgeving en eigen lichaam.
De mens neemt informatie op, waardeert, weegt en toetst ze aan eerdere ervaringen → leidt tot
automatisch of doelbewust gedrag.
De psychische functies geordend (van opname → handeling)
Stap Functies
Informatie opnemen Bewustzijn · Aandacht · Waarneming
Toetsen aan ervaring & motivatie Geheugen
Informatie wegen Denken
Informatie waarderen Emoties
Automatische spierbewegingen Psychomotoriek
Gerichte handelingen Gedrag
• Kenmerken: complex, niet op één plaats maar verspreid over neurale netwerken; uniek menselijk =
zelfbewustzijn.
Psychopathologie & Psychiatrie – samenvatting | 3
Uitgebreide samenvatting
PROF HOMPES
Inhoudsopgave
Inhoudsopgave................................................................................................................................................... 1
Deel 1 – Inleiding............................................................................................................................................... 3
1. Psychopathologie & psychiatrie................................................................................................................. 3
Psychiatrie & psychiatrische ziekten........................................................................................................... 3
Geest (psyche) ↔ Lichaam (soma)............................................................................................................ 3
Psychiatrische symptomen ↔ psychische functies.................................................................................... 3
Pathologie – kernbegrippen...................................................................................................................... 4
2. Van diagnostiek naar behandeling............................................................................................................. 4
2.1. Diagnostiek.......................................................................................................................................... 4
2.2. Behandeling......................................................................................................................................... 9
3. Interactief gelaagd model & stress-kwetsbaarheidsmodel.......................................................................10
Psychisch (dis)functioneren...................................................................................................................... 11
Integratief-gelaagd model van gezondheid en ziekte...............................................................................11
Stress-kwetsbaarheidsmodel................................................................................................................... 11
4. Trauma..................................................................................................................................................... 12
Definitie & types....................................................................................................................................... 12
Neurobiologie van trauma........................................................................................................................ 13
Window of tolerance................................................................................................................................ 13
5. Van GxE en neurobiologie tot ziekte/gezondheid..................................................................................... 13
Gen–omgeving-interactie (GxE)................................................................................................................ 14
Psychiatrische epidemiologie................................................................................................................... 14
Deel 2 – Dimensies van psychopathologie....................................................................................................... 16
2.1. Neurocognitie (cognitieve functies)....................................................................................................... 16
1. Bewustzijn, aandacht & oriëntatie........................................................................................................ 16
2. Perceptueel-motorische functie........................................................................................................... 17
Psychopathologie & Psychiatrie – samenvatting | 1
, 3. Geheugen............................................................................................................................................. 17
4. Intellectuele functies............................................................................................................................ 18
5. Sociaal-cognitieve functies................................................................................................................... 18
2.2. Realiteitstoetsing (psychose)................................................................................................................. 18
1. Van realiteitstoetsing naar psychose.................................................................................................... 18
2. Psychose............................................................................................................................................... 19
2.3. Emoties................................................................................................................................................. 20
1. Stemming & affect................................................................................................................................ 21
2. Affectieve functie & anhedonie............................................................................................................ 22
3. Angst & vrees....................................................................................................................................... 22
2.4. Gedrag (conatieve functies)................................................................................................................... 22
1. Psychomotoriek.................................................................................................................................... 22
2. Motivatie & gedrag............................................................................................................................... 23
2.5. Persoonlijkheid...................................................................................................................................... 23
1. Definitie – kerncomponenten............................................................................................................... 23
2. Gehechtheidsstijl.................................................................................................................................. 23
Psychopathologie & Psychiatrie – samenvatting | 2
, Deel 1 – Inleiding
1. Psychopathologie & psychiatrie
Psychiatrie & psychiatrische ziekten
• Psychiatrie = medisch specialisme op het gebied van psychiatrische ziekten, met drie pijlers:
– Patiëntenzorg
– Wetenschappelijk onderzoek
– Onderwijs
• Psychiatrische ziekten = ziekten met psychische klachten en verschijnselen die gepaard gaan met:
– klinisch significante lijdensdruk, OF
– beperkingen in het functioneren (sociaal, beroepsmatig of andere domeinen).
Examen
Er moet sprake zijn van pathologie: klinisch significante lijdensdruk én/of beperking in functioneren.
Voorbeelden: psychose, ADHD.
Geest (psyche) ↔ Lichaam (soma)
• Het individu = geest (psyche) + lichaam (soma); beide gaan samen en beïnvloeden elkaar (bv. hoofdpijn
→ minder gelukkig).
• Psychiatrische ziekten uiten zich zowel psychisch (bv. depressieve stoornis, angst) als lichamelijk
(moeheid, gewichtsafname, palpitaties, zweten, benauwdheid…).
• Somatische ziekten kunnen psychische symptomen geven (bv. hypo-/hyperthyroïdie →
depressieve/angst-/emotionele symptomen; pijn). → schildklier nakijken.
Psychiatrische symptomen ↔ psychische functies
• Psychiatrische symptomen (Ʃ) beïnvloeden de psychische functies en omgekeerd – onlosmakelijk
verbonden.
• Psychische functies stellen ons in staat te integreren in de omgeving; een verstoring leidt tot
psychiatrische symptomen.
Examen (zeker weten)
Psychische functies = complexe interacties tussen individu, omgeving en eigen lichaam.
De mens neemt informatie op, waardeert, weegt en toetst ze aan eerdere ervaringen → leidt tot
automatisch of doelbewust gedrag.
De psychische functies geordend (van opname → handeling)
Stap Functies
Informatie opnemen Bewustzijn · Aandacht · Waarneming
Toetsen aan ervaring & motivatie Geheugen
Informatie wegen Denken
Informatie waarderen Emoties
Automatische spierbewegingen Psychomotoriek
Gerichte handelingen Gedrag
• Kenmerken: complex, niet op één plaats maar verspreid over neurale netwerken; uniek menselijk =
zelfbewustzijn.
Psychopathologie & Psychiatrie – samenvatting | 3
