MOB samenvatting

Samenvatting MOB


H1: operationaliseren


1.1 Wat verstaan we onder operationaliseren?

 Concept
o = algemeen aanvaarde collectie van
betekenissen/karakteristieken van gebeurtenissen, objecten,
situaties en gedrag  concreet begrip in woorden
o Bv ‘tafel’
o Concepten kunnen op 2 assen gaan variëren
 Concreet waarneembaar ↔ abstract (theoriegebonden)
 Complexiteit binnen het concept: 1 kenmerk/component in definitie ↔
meerdere kenmerken/componenten in de definitie
 Concepten verschillen in mate van abstractie
o Tastbaar ↔ abstract
o Construct
 = meer abstracte concepten  bestaat enkel in onze verbeelding en zijn niet
onmiddellijk tastbaar  abstract begrip
 Bv ‘motivatie’
 Conceptuele definitie
o = omschrijven wat er nu onder een bepaald concept/construct valt
o Helder omschrijven/afbakenen over hoe concepten gedefinieerd zijn in jouw
onderzoek
o Terug te vinden onder theoretisch kader of conceptueel kader
 Operationele definitie
o vast leggen hoe je een concept/construct meetbaar maakt in jouw onderzoek
o Operationaliseren
 = Het vertalen van een (abstract) concept in de wijze waarop je het wenst
vast te stellen/te meten
 = het vertalen van een concept in ‘metingen’
o Eenvoudige concepten operationaliseren




o Complexe concepten operationaliseren




1

,1.2 Meten als breed begrip

 Meten: vanuit een vaststelling een waarde aan iets toekennen
 Metingen die resulteren in variabelen  van concept naar variabelen

1.3 Wanneer meten we goed?

 Wanneer is een concept goed gemeten?  kwaliteitscriteria: betrouwbaarheid, validiteit

1.3.1 Validiteit

 Validiteit als kenmerk van een instrument/methode
o Validiteit = mate waarin een onderzoek meet wat het beoogt te meten
o Interne (causale) validiteit = mate waarin verklaringen voor een fenomeen
ondersteunt worden door de data en niet kunnen toegeschreven worden aan
onderzoeksartefacten (storende variabelen)
o Externe validiteit = mate waarin inhoudelijk kan gegeneraliseerd/getransfereerd
worden
o Constructvaliditeit = mate waarin je instrument meet wat je wil meten
 Argument-gebaseerde benadering (Kane)
o Validiteit als kenmerk van interpretatie en conclusies op basis van
instrumenten/methode
 Niet instrumenten op zich zijn valide  wel interpretatie van de resultaten
en de conclusies die we obv dat instrument trekken zijn in meer of mindere
mate valide
o Validiteit is geen kenmerk van instrument/test/methode
o Als onderzoeker moet je evidentie verzamelen dat de link tussen meting en conclusie
of gebruik van de resultaten steek houdt
 Empirische evidentie (bewijs gebaseerd op feiten en vaststellingen)
 Logische evidentie
 Evidentie uit eerder onderzoek

1.3.2 Betrouwbaarheid

 Betrouwbaarheid = herhaalbaarheid
o mate waarin een onderzoek juist, accuraat en correct meet
o mate waarin na hermeting van hetzelfde object met hetzelfde instrument je al dan
niet dezelfde resultaten krijgt
o als je onder gelijkaardige omstandigheden tot zeer vergelijkbare scores zou komen

2

,  Betrouwbaarheid is een noodzakelijke voorwaarde voor validiteit
 Betrouwbaarheid gaat om de hele procedure achter meten
 Herhaalbaarheid  over tijd, overheen beoordelaars of overheen verschillende taken

1.4 Welke tools tot meten hebben we?

 Meetmethoden om concepten te operationaliseren
 3 vaak gehanteerde methoden:
o Observeren
o Toetsen
o Vragenlijsten
 Andere meetmethodes: logboeken, eye-tracking, fysiologische metingen, sociometric badge
 Trianguleren van metingen = combineren van meerdere meetmethoden
o Zorgt voor rijkere informatie + zwaktes van ene methode worden gecompenseerd
door sterktes van andere methode




3

, H2: Observeren


2.1 Waarom observeren?

 Onderzoek naar gedrag en processen
o Directe manier: data verzamelen in ‘live’ situaties door observaties
o Indirecte manier: interviews/vragenlijsten  zelfrapportage
 Vertekende factoren: interpretatieproblemen, onvolledigheidsprobleem,
geheugenprobleem, sociaal wenselijk antwoordgedrag,
vraagstellingseffecten, interviewer-effecten, inconsistentie tussen verklaard
en vertoont gedrag
 bedreiging voor validiteit

2.2 Vormen van observeren

Categorieën:

 Gestructureerde of systematische observatie
o Op voorhand vastgelegde regels voor observator  richting in wat en hoe er
geobserveerd dient te worden
o Gebruik van observatieschema  legt precies vast wat observatoren dienen te
observeren
o Resultaat: set variabelen die gedrag van respondent operationaliseren 
kwantitatief onderzoek
 Ongestructureerde observatie
o Geen observatieschema
o Zoveel mogelijk in detail het gedrag van respondenten vastleggen  narratieve
weergave van gedrag
o In diepte fenomenen beschrijven  kwalitatief onderzoek
 Participerende observatie
o Observatoren infiltreren in en maken (al dan niet incognito) deel uit van een sociaal
systeem waarbinnen ze gedrag wensen te observeren
o Sociale fenomenen beschrijven
o Geen observatieschema  wel: logboek, veldnotities
 Niet-participerende observatie
o Observator legt zich volledig toe op rol van observator
o Meer systematische wijze gedrag observeren  observatieschema
 Natuurlijke observatie
o Gedrag en processen in natuurlijke omgeving  dagdagelijkse situaties
o Onderzoeker grijpt niet in en heeft geen invloed op gedrag
 Gecontroleerde of gemanipuleerde observatie
o Uitlokken van het te observeren gedrag  observator stimuleert bepaalde
situatie/setting om te zien hoe participanten zich er in gedrag

Soorten observatiestudies naargelang onderzoekstraditie

Ethnografische traditie (kwal) Positivistische traditie (kwan)
Open (ongestructureerd) observeren Gestructureerd observeren
Participerende observatie (observator neemt Niet-participerende observatie (observator


4