PSYCHOPATHOLOGIE
Van kinderen & adolescenten
1 JANUARI 2026
PSYCHOLOGIE 3DE BACHELOR
Statisticune
, Psychopathologie van kinderen & adolescenten
Inhoud
Psychopathologie K&A ......................................................................................................................... 2
Theoretische kaders ........................................................................................................................... 3
Infantpsychiatrie .................................................................................................................................... 5
Stoornissen op zuigelingenleeftijd ..................................................................................................... 5
Hechtingsstoornissen ......................................................................................................................... 6
Leerstoornissen ...................................................................................................................................... 9
Spraak- & taalstoornissen .................................................................................................................... 11
ASS ...................................................................................................................................................... 13
ADHD .................................................................................................................................................. 17
Gedragsstoornissen .............................................................................................................................. 23
Angststoornissen .................................................................................................................................. 28
Posttraumatische stress ........................................................................................................................ 35
Kindermishandeling ......................................................................................................................... 36
OCD ..................................................................................................................................................... 40
Stemmingsstoornissen.......................................................................................................................... 42
Opzettelijke zelfverwonding (NSSI).................................................................................................... 47
Middelenmisbruik & verslaving .......................................................................................................... 50
Jongeren en middelenmisbruik ........................................................................................................ 50
Gedragsverslaving............................................................................................................................ 52
Schizofreniespectrumstoornissen ......................................................................................................... 53
Somatisch verwante stoornissen .......................................................................................................... 55
Eetstoornissen ...................................................................................................................................... 57
Ticstoornissen ...................................................................................................................................... 59
Memes .................................................................................................................................................. 62
1
, Psychopathologie K&A
Psychopathologie = empirische kennis psychische stoornissen en de processen die ertoe leiden
└> Ontwikkelingspsychopathologie = studie van de ontwikkeling van psychische problemen
└> Ontwikkelingspsychologie = studie van de normale ontwikkeling
└> Wat normaal is, kan een stoornis zijn in andere levensfase
└> dus specifiek voor levensfase tot adolescentie → meestal niet zelf hulpzoekend
~ afhankelijk ( gezinssituatie)
→ andere informanten & interventies
(in vgl. met volwassenen)
→ Verschillende interventies tov volwassenen
└> Pathologie (=abnormaal)
└> afwijkende van de sociale norm → moeilijk vast te stellen in ontwikkeling
└> veroorzaakt ongemak
└> bij omgeving of voor kind zelf
└> uitsluiten dat er geen andere medische oorzaak is
=>Criteria Rutter:
Leeftijdsadequaat Duur v/h probleem
Omstandigheden Frequentie
Socioculturele setting Intensiteit
Situatiegebondenheid Belemmerend
Verandering in gedrag Prevalentie in populatie
=>DSM-V (Sociale consensus vanuit Westers perspectief → belangrijk voor uniforme communicatie
& verwijzingen
= classificerend ~> clustering van symptomen
└> We blijven sceptisch, meer een dynamisch gegeven volgens recenter onderzoek…
= geen vaststaand feit
└> kritiek:
Socio-culturele bril op stoornissen
Vage omschrijvingen (grijze zone)
Symptoomshifting & comorbiditeit
Labelmaatschappij (bv. de ADHD’ers)
Transdiagnostiek (onderliggende psychopathologische processen als basis voor verschillende
aandoeningen, dus ook een verklarende factor voor comorbiditeit & symptoomshifting, er is
geen vaststaande classificatie)
𝑒𝑥𝑝: 𝑙𝑜𝑛𝑔𝑡𝑢𝑑𝑖𝑛𝑎𝑎𝑙 𝑜𝑝𝑣𝑜𝑙𝑔𝑒𝑛 𝑣𝑎𝑛 𝑑𝑖𝑎𝑔𝑛𝑜𝑠𝑒𝑠,
( )
mensen die laat diagnoses kregen hadden er vroeger ook,
└> beste beschrijving van pathologische geschiedenis adhv aanvangsleeftijd, tijdsduur en
diversiteit van aandoeningen ipv specifieke aandoeningen
2
, Diagnostiek
└> Zowel classificerend als dimensionele diagnostiek
└> moet gebaseerd zijn op: screeningsinstrumenten, semi-gestructureerde interviews
→ gestandaardiseerde onderzoeken om de maat van ernst te meten (cfr.
richtlijnen kenniscentrum KJP)
└> Informanten
└> Kind: kan valide info geven
└> Ouders: andere kijk Vaak discrepanties
└> Artsen └> goed kijken hoe deze verschillen
└> Leerkrachten: dagelijks contact verklaard kunnen worden
Bv. SDQ (Strenghts & difficulties questionaire)
Internaliserend: persoon zelf ervaart last (bv. depressie) ↑♀
└> Tweeledig
Externaliserend: vooral omgeving ervaart last (bv. ADHD) ↑♂
└> vaak één de bovenhand, maar combinatiemogelijkheden
+ niet alles past in deze categorieën
└> Kennis over de leeftijd heeft invloed op welke stoornis kan ontstaan
└> bv. hechtingsstoornis vs psychose
└> Differentiaaldiagnose of comorbiditeit
└> Wat kan ik uitsluiten? └> samenhangende problemen/stoornissen
└> Welke alternatieve verklaringen laat (eerder de regel dan de uitzondering)
ik best als mogelijks verklarend open?
Theoretische kaders
1. Bi-directioneel model/ dyade (Belsky)
Ouder Kind => Wederzijdse interactie
└> vermijd een eenzijdig beeld! Het is altijd een interactie tussen kind & de ouder
2. Bio-ecologische systeemmodel(Bronfenbrenner)
└> Bio: intrapersoonlijke factoren
└> Micro: relaties (‘de motor van ontwikkeling’)
└> Meso: relaties tussen microsystemen
└> Exo: maatschappelijke systemen die microsystemen
beïnvloeden
└> Macro: waarden en normen
└> Chrono: alle domeinen evolueren
3
Van kinderen & adolescenten
1 JANUARI 2026
PSYCHOLOGIE 3DE BACHELOR
Statisticune
, Psychopathologie van kinderen & adolescenten
Inhoud
Psychopathologie K&A ......................................................................................................................... 2
Theoretische kaders ........................................................................................................................... 3
Infantpsychiatrie .................................................................................................................................... 5
Stoornissen op zuigelingenleeftijd ..................................................................................................... 5
Hechtingsstoornissen ......................................................................................................................... 6
Leerstoornissen ...................................................................................................................................... 9
Spraak- & taalstoornissen .................................................................................................................... 11
ASS ...................................................................................................................................................... 13
ADHD .................................................................................................................................................. 17
Gedragsstoornissen .............................................................................................................................. 23
Angststoornissen .................................................................................................................................. 28
Posttraumatische stress ........................................................................................................................ 35
Kindermishandeling ......................................................................................................................... 36
OCD ..................................................................................................................................................... 40
Stemmingsstoornissen.......................................................................................................................... 42
Opzettelijke zelfverwonding (NSSI).................................................................................................... 47
Middelenmisbruik & verslaving .......................................................................................................... 50
Jongeren en middelenmisbruik ........................................................................................................ 50
Gedragsverslaving............................................................................................................................ 52
Schizofreniespectrumstoornissen ......................................................................................................... 53
Somatisch verwante stoornissen .......................................................................................................... 55
Eetstoornissen ...................................................................................................................................... 57
Ticstoornissen ...................................................................................................................................... 59
Memes .................................................................................................................................................. 62
1
, Psychopathologie K&A
Psychopathologie = empirische kennis psychische stoornissen en de processen die ertoe leiden
└> Ontwikkelingspsychopathologie = studie van de ontwikkeling van psychische problemen
└> Ontwikkelingspsychologie = studie van de normale ontwikkeling
└> Wat normaal is, kan een stoornis zijn in andere levensfase
└> dus specifiek voor levensfase tot adolescentie → meestal niet zelf hulpzoekend
~ afhankelijk ( gezinssituatie)
→ andere informanten & interventies
(in vgl. met volwassenen)
→ Verschillende interventies tov volwassenen
└> Pathologie (=abnormaal)
└> afwijkende van de sociale norm → moeilijk vast te stellen in ontwikkeling
└> veroorzaakt ongemak
└> bij omgeving of voor kind zelf
└> uitsluiten dat er geen andere medische oorzaak is
=>Criteria Rutter:
Leeftijdsadequaat Duur v/h probleem
Omstandigheden Frequentie
Socioculturele setting Intensiteit
Situatiegebondenheid Belemmerend
Verandering in gedrag Prevalentie in populatie
=>DSM-V (Sociale consensus vanuit Westers perspectief → belangrijk voor uniforme communicatie
& verwijzingen
= classificerend ~> clustering van symptomen
└> We blijven sceptisch, meer een dynamisch gegeven volgens recenter onderzoek…
= geen vaststaand feit
└> kritiek:
Socio-culturele bril op stoornissen
Vage omschrijvingen (grijze zone)
Symptoomshifting & comorbiditeit
Labelmaatschappij (bv. de ADHD’ers)
Transdiagnostiek (onderliggende psychopathologische processen als basis voor verschillende
aandoeningen, dus ook een verklarende factor voor comorbiditeit & symptoomshifting, er is
geen vaststaande classificatie)
𝑒𝑥𝑝: 𝑙𝑜𝑛𝑔𝑡𝑢𝑑𝑖𝑛𝑎𝑎𝑙 𝑜𝑝𝑣𝑜𝑙𝑔𝑒𝑛 𝑣𝑎𝑛 𝑑𝑖𝑎𝑔𝑛𝑜𝑠𝑒𝑠,
( )
mensen die laat diagnoses kregen hadden er vroeger ook,
└> beste beschrijving van pathologische geschiedenis adhv aanvangsleeftijd, tijdsduur en
diversiteit van aandoeningen ipv specifieke aandoeningen
2
, Diagnostiek
└> Zowel classificerend als dimensionele diagnostiek
└> moet gebaseerd zijn op: screeningsinstrumenten, semi-gestructureerde interviews
→ gestandaardiseerde onderzoeken om de maat van ernst te meten (cfr.
richtlijnen kenniscentrum KJP)
└> Informanten
└> Kind: kan valide info geven
└> Ouders: andere kijk Vaak discrepanties
└> Artsen └> goed kijken hoe deze verschillen
└> Leerkrachten: dagelijks contact verklaard kunnen worden
Bv. SDQ (Strenghts & difficulties questionaire)
Internaliserend: persoon zelf ervaart last (bv. depressie) ↑♀
└> Tweeledig
Externaliserend: vooral omgeving ervaart last (bv. ADHD) ↑♂
└> vaak één de bovenhand, maar combinatiemogelijkheden
+ niet alles past in deze categorieën
└> Kennis over de leeftijd heeft invloed op welke stoornis kan ontstaan
└> bv. hechtingsstoornis vs psychose
└> Differentiaaldiagnose of comorbiditeit
└> Wat kan ik uitsluiten? └> samenhangende problemen/stoornissen
└> Welke alternatieve verklaringen laat (eerder de regel dan de uitzondering)
ik best als mogelijks verklarend open?
Theoretische kaders
1. Bi-directioneel model/ dyade (Belsky)
Ouder Kind => Wederzijdse interactie
└> vermijd een eenzijdig beeld! Het is altijd een interactie tussen kind & de ouder
2. Bio-ecologische systeemmodel(Bronfenbrenner)
└> Bio: intrapersoonlijke factoren
└> Micro: relaties (‘de motor van ontwikkeling’)
└> Meso: relaties tussen microsystemen
└> Exo: maatschappelijke systemen die microsystemen
beïnvloeden
└> Macro: waarden en normen
└> Chrono: alle domeinen evolueren
3
