Begeleiden van personen met dementie - Brochure ZNA
Misverstanden in de beeldvorming van dementie
- Dementie is geen normaal ouderdomsverschijnsel.
Naarmate je ouder wordt, komt dementie vaker voor, maar het hoort niet bij het normale
verouderingsproces. Ook jonge mensen kunnen deze aandoening krijgen.
- Dementie is meer dan alleen vergeten.
Dementie gaat over meer dan alleen verstrooidheid of het vergeten waar je je sleutel hebt
gelegd. Dementie is meer dan niet op iemands naam kunnen komen, een moment van
verwarring of je bril niet meer kunnen vinden.
- Dementie maakt je hulpbehoevend.
De persoon met dementie wordt hierdoor steeds afhankelijker van zijn mantelzorger. Hij
verliest zijn zelfredzaamheid en wordt na verloop van tijd volledig hulpbehoevend. Dit wil
niet zeggen dat hij niets meer kan, de zorg dient echter aangepast te worden aan zijn noden.
- Dementie is niet ‘kinds’ worden.
In de volksmond wordt soms gezegd dat een oudere met dementie kinds wordt. Sommige
gedragingen doen denken aan een kind, maar dat betekent niet dat hij terug kind wordt en
dat hij zo moet worden behandeld. Hij is een volwassen persoon die een leven achter zich
heeft en leefde zoals wij. Het is belangrijk hem als een volwaardig persoon te blijven zien en
hem respectvol te benaderen. We kunnen dit doen door, rekening houdend met de
beperkingen, zijn zelfstandigheid te respecteren.
Wat is dementie?
- Dementie is een combinatie van symptomen en geen op zichzelf staande ziekte.
- Het is dus een verzamelnaam voor verschillende ziektes die zich ongeveer hetzelfde uiten.
- Wanneer er sprake is van blijvende geheugenproblemen die een invloed hebben op het
dagelijkse functioneren en waardoor er een verlies aan autonomie optreedt.
- Gedragsproblemen komen frequent voor bij deze aandoening.
- Periode van enkele maanden of jaren waarbij er een geleidelijke daling is in cognitieve
functie en geheugencapaciteit door progressieve disfunctie van de hersenen.
Welke zijn de meest voorkomende symptomen?
- Geheugenproblemen
Bv. De persoon met dementie herhaalt vaak dezelfde vraag omdat hij het antwoord op de
vraag vergeten is, of vergeten is dat hij de vraag reeds gesteld heeft, bijvoorbeeld steeds
vragen ‘wat gaan we eten?’
Wat je als opvoeder kunt doen:
o Stel geen vragen als ‘wat heb je net gegeten?’ of ‘welke activiteit heb je deze
voormiddag gedaan?’. Maar vraag of het lekker of leuk was. De beleving rond de
maaltijd of activiteit blijft langer hangen dan de feiten zelf.
1
, o Praat over vroeger aan de hand van oude foto’s of vertrouwde voorwerpen, haal
herinneringen op van de tijden waarin ze nog in de fleur van hun leven waren.
- Desoriëntatie in tijd
Bv. De persoon met dementie doet bijvoorbeeld een wollen trui aan in de zomer omdat hij
denkt dat het gaat sneeuwen, …
Wat je als opvoeder kunt doen:
o Het kan helpen om een makkelijk leesbare klok en kalender te hangen. Ook prenten
of versiering rond het seizoen of het weer kunnen helpen om te oriënteren.
- Desoriëntatie in plaats en ruimte
Bv. De persoon gaat even naar de winkel en raakt vervolgens de weg kwijt.
Wat je als opvoeder kunt doen:
o Wanneer een persoon met dementie in een andere omgeving verblijft kan het
helpen om vertrouwde voorwerpen mee te brengen zodat hij zich meer thuis voelt.
o Het aanbrengen van pictogrammen en pijlen kunnen het eenvoudiger maken om de
weg te vinden.
- Desoriëntatie in person
Bv. In zijn dementieproces gaan belangrijke naasten zoals partner, kinderen, kleinkinderen en
anderen, steeds minder herkend worden. Zo kan het zijn dat de echtgenote aanzien wordt
als moeder.
Wat je als opvoeder kunt doen:
o Een ‘quiz’ over familienamen kan je best vermijden en gewoon begroeten met een
zwaai, glimlach en/of knuffel.
- Taalproblemen of afasie
Bv. Het spreken en begrijpen wordt steeds moeilijker voor personen met dementie.
Aangezien het denken vertraagd is, begrijpen ze ook niet altijd wat er om hen heen gebeurt.
o In het begin zijn het woordvindingsproblemen die een probleem vormen.
o Gebruik van vervangwoorden (bv. ‘dinges’).
o Personen zijn moeilijker te begrijpen.
o Uiteindelijk is verbaal contact niet meer mogelijk. Non-verbale communicatie zoals
aanraken, gezichtsuitdrukking en lichaamshouding, wordt dan de belangrijkste
manier van contact.
Wat je als opvoeder kunt doen:
o De 10 geboden in verband met contact en communicatie kunnen hierbij een
hulpmiddel zijn.
- Uitvoeringsproblemen of apraxia
Bv. Persoon weet zijn kleren in de juiste volgorde aan te doen, koffie te zetten, zich te
wassen,…
2
Misverstanden in de beeldvorming van dementie
- Dementie is geen normaal ouderdomsverschijnsel.
Naarmate je ouder wordt, komt dementie vaker voor, maar het hoort niet bij het normale
verouderingsproces. Ook jonge mensen kunnen deze aandoening krijgen.
- Dementie is meer dan alleen vergeten.
Dementie gaat over meer dan alleen verstrooidheid of het vergeten waar je je sleutel hebt
gelegd. Dementie is meer dan niet op iemands naam kunnen komen, een moment van
verwarring of je bril niet meer kunnen vinden.
- Dementie maakt je hulpbehoevend.
De persoon met dementie wordt hierdoor steeds afhankelijker van zijn mantelzorger. Hij
verliest zijn zelfredzaamheid en wordt na verloop van tijd volledig hulpbehoevend. Dit wil
niet zeggen dat hij niets meer kan, de zorg dient echter aangepast te worden aan zijn noden.
- Dementie is niet ‘kinds’ worden.
In de volksmond wordt soms gezegd dat een oudere met dementie kinds wordt. Sommige
gedragingen doen denken aan een kind, maar dat betekent niet dat hij terug kind wordt en
dat hij zo moet worden behandeld. Hij is een volwassen persoon die een leven achter zich
heeft en leefde zoals wij. Het is belangrijk hem als een volwaardig persoon te blijven zien en
hem respectvol te benaderen. We kunnen dit doen door, rekening houdend met de
beperkingen, zijn zelfstandigheid te respecteren.
Wat is dementie?
- Dementie is een combinatie van symptomen en geen op zichzelf staande ziekte.
- Het is dus een verzamelnaam voor verschillende ziektes die zich ongeveer hetzelfde uiten.
- Wanneer er sprake is van blijvende geheugenproblemen die een invloed hebben op het
dagelijkse functioneren en waardoor er een verlies aan autonomie optreedt.
- Gedragsproblemen komen frequent voor bij deze aandoening.
- Periode van enkele maanden of jaren waarbij er een geleidelijke daling is in cognitieve
functie en geheugencapaciteit door progressieve disfunctie van de hersenen.
Welke zijn de meest voorkomende symptomen?
- Geheugenproblemen
Bv. De persoon met dementie herhaalt vaak dezelfde vraag omdat hij het antwoord op de
vraag vergeten is, of vergeten is dat hij de vraag reeds gesteld heeft, bijvoorbeeld steeds
vragen ‘wat gaan we eten?’
Wat je als opvoeder kunt doen:
o Stel geen vragen als ‘wat heb je net gegeten?’ of ‘welke activiteit heb je deze
voormiddag gedaan?’. Maar vraag of het lekker of leuk was. De beleving rond de
maaltijd of activiteit blijft langer hangen dan de feiten zelf.
1
, o Praat over vroeger aan de hand van oude foto’s of vertrouwde voorwerpen, haal
herinneringen op van de tijden waarin ze nog in de fleur van hun leven waren.
- Desoriëntatie in tijd
Bv. De persoon met dementie doet bijvoorbeeld een wollen trui aan in de zomer omdat hij
denkt dat het gaat sneeuwen, …
Wat je als opvoeder kunt doen:
o Het kan helpen om een makkelijk leesbare klok en kalender te hangen. Ook prenten
of versiering rond het seizoen of het weer kunnen helpen om te oriënteren.
- Desoriëntatie in plaats en ruimte
Bv. De persoon gaat even naar de winkel en raakt vervolgens de weg kwijt.
Wat je als opvoeder kunt doen:
o Wanneer een persoon met dementie in een andere omgeving verblijft kan het
helpen om vertrouwde voorwerpen mee te brengen zodat hij zich meer thuis voelt.
o Het aanbrengen van pictogrammen en pijlen kunnen het eenvoudiger maken om de
weg te vinden.
- Desoriëntatie in person
Bv. In zijn dementieproces gaan belangrijke naasten zoals partner, kinderen, kleinkinderen en
anderen, steeds minder herkend worden. Zo kan het zijn dat de echtgenote aanzien wordt
als moeder.
Wat je als opvoeder kunt doen:
o Een ‘quiz’ over familienamen kan je best vermijden en gewoon begroeten met een
zwaai, glimlach en/of knuffel.
- Taalproblemen of afasie
Bv. Het spreken en begrijpen wordt steeds moeilijker voor personen met dementie.
Aangezien het denken vertraagd is, begrijpen ze ook niet altijd wat er om hen heen gebeurt.
o In het begin zijn het woordvindingsproblemen die een probleem vormen.
o Gebruik van vervangwoorden (bv. ‘dinges’).
o Personen zijn moeilijker te begrijpen.
o Uiteindelijk is verbaal contact niet meer mogelijk. Non-verbale communicatie zoals
aanraken, gezichtsuitdrukking en lichaamshouding, wordt dan de belangrijkste
manier van contact.
Wat je als opvoeder kunt doen:
o De 10 geboden in verband met contact en communicatie kunnen hierbij een
hulpmiddel zijn.
- Uitvoeringsproblemen of apraxia
Bv. Persoon weet zijn kleren in de juiste volgorde aan te doen, koffie te zetten, zich te
wassen,…
2
