Interieurgeschiedenis en -theorie
Inhoud
1 19de-EEUWSE INTERIEURS: FOCUS ARTS AND CRAFTS (UK)...................................... 5
1.1 Technische innovaties...................................................................................... 5
1.1.1 Industriële revolutie................................................................................... 5
1.2 Great Exhibition of the Works of Industry of All Nations (1851) ....................... 6
1.2.1 Kritiek op the Great Exhibition .................................................................... 6
1.3 Crystal Palace - Paxton .................................................................................... 7
1.4 Victorian England (1837-1901) .......................................................................... 7
1.5 Arts and crafts movement – stroming ................................................................ 8
1.5.1 Sociale kritiek in het interieur ..................................................................... 8
1.6 Aesthetic Movement – kunststroming (vanaf 1860) ............................................. 9
1.7 Vakmanschap in het interieur ......................................................................... 10
1.7.1 Wallpapers ............................................................................................. 10
1.7.2 Red House (1859 -1860) ........................................................................... 10
2 WENEN (1900) ..................................................................................................... 11
Carl Schorske, Fin-de-siècle Vienna ................................................................. 11
MoMA: Vienna 1900: Art, Architecture and Design ............................................. 11
2.1 Wenen (1860-1900)........................................................................................ 12
2.1.1 Ringstraßenstil ........................................................................................ 12
2.1.2 Gustav Klimt (1862-1918) ......................................................................... 13
2.1.3 Wiener Secession ................................................................................... 14
Otto Wagner, Postsparkasse, Wenen (1903-1912) .............................................. 15
Adolf Loos, Michaelerplatz (1910-1912) ............................................................ 16
Otto Weininger (1880-1903) .............................................................................. 17
Elvira Bauer (1935-1936) .................................................................................. 17
3 ART NOUVEAU ..................................................................................................... 18
3.1 Art Nouveau: op zoek naar vernieuwing ........................................................... 18
3.2 Art Nouveau: internationale tendens ............................................................... 19
3.2.1 Viollet-Le Duc (1814-1879) ....................................................................... 19
3.3 Art Nouveau: term ......................................................................................... 19
3.4 Art Nouveau op de Wereldtentoonstelling van 1900 ......................................... 20
1
,Interieurgeschiedenis en -theorie
3.5 Art Nouveau: Brussel als brandpunt ................................................................ 20
3.5.1 Paul Hankar (1859-1901) .......................................................................... 20
3.5.2 Victor Horta (1861-1947) .......................................................................... 21
3.5.3 Henri Van de Velde (1863-1957) ................................................................ 22
3.6 “Inherently biased against women” (Buckley) .................................................. 22
4 PERIODE 1890-1910............................................................................................. 23
4.1 Expressionisme ............................................................................................. 23
4.2 Neue Künstlervereinigung München (NKVM) .................................................... 24
4.2.1 Der Blaue Reiter (1911-1914) .................................................................... 24
4.2.2 Die Brücke (1905-1913) ............................................................................ 24
4.3 Expressionistische interieur ........................................................................... 25
4.3.1 Expressionistische interieurs: invloeden ................................................... 26
4.3.1 Expressionistische interieurs: persoonlijke uitdrukking .............................. 26
4.3.2 Expressionistische interieurs: vormentaal ................................................. 27
4.3.3 Expressionistische interieurs: materialen .................................................. 27
4.3.4 Expressionistische interieurs: utopieën..................................................... 27
4.3.5 Expressionistische interieurs: realisaties .................................................. 28
4.4 Interbellum ................................................................................................... 28
5 AMSTERDAMSE SCHOOL ..................................................................................... 29
5.1 Voorgeschiedenis: Hendrik Petrus Berlage (1856-1934) .................................... 29
5.1.1 De beurs van Berlage (1896-1903) ............................................................ 29
5.2 Amsterdamse school ................................................................................ 30
5.2.1 Michel De Klerk ....................................................................................... 30
5.2.2 Joan van der Meij: stadsarchitect Amsterdam ............................................ 30
5.2.3 Margaret Staal-Kropholler (1891-1966) ...................................................... 31
5.2.4 Tijdschrift Wendingen .............................................................................. 31
6 HET NIEUWE BOUWEN ........................................................................................ 32
6.1 De Stijl .......................................................................................................... 32
6.1.1 Tijdschrift ‘De Stijl’ .................................................................................. 33
6.1.2 ‘Nieuwe elementaire interieurs’ ................................................................ 33
6.1.3 De stijl: Internationale invloed ............................................................ 34
6.2 Staatliche Bauhaus (1919) ............................................................................. 34
2
,Interieurgeschiedenis en -theorie
6.2.1 Bauhaus manifest ................................................................................... 35
6.2.2 Bauhaus in evolutie ................................................................................. 36
6.2.3 Theo Van Doesburg aan het Bauhaus ........................................................ 36
6.2.4 Bauhaus, Dessau .................................................................................... 37
6.2 5 Vrouwen in het Bauhaus .......................................................................... 38
7 INTERNATIONAL STYLE ........................................................................................ 39
'Mythische tentoonstellingen' ........................................................................... 39
7.1 Weissenhofsiedlung (1927) ............................................................................ 39
7.2 Modern Architecture: International Exhibition (1932) ........................................ 39
7.2.1 Ludwig Mies van der Rohe en Lilly Reich .................................................... 40
7.3 Modernisme en theorievorming ...................................................................... 41
7.3.1 Vers une Architecture .............................................................................. 41
8 ‘ARCHITECTURAL CONTACT ZONES’ ..................................................................... 42
9 ‘OTHER MODERNS’ .............................................................................................. 44
9.1 Architecten ................................................................................................... 45
9.1.1 De Aalto’s ............................................................................................... 45
9.1.2 Lisbeth Sachs (1914-2002)....................................................................... 46
9.1.3 Carlo Scarpa (1906-1978) ................................................................... 47
9.1.4 Matrix ..................................................................................................... 48
E.1027 artikel en filmbespreking .............................................................................. 50
Gastcollege - De architectuur van het moderne winkelen .......................................... 53
Gastcollege - Nina Serulus ...................................................................................... 60
Gastcollege - Bram De Maeyer ................................................................................ 61
3
,Interieurgeschiedenis en -theorie
Examen
- Leerstof: PPT’s, gastcolleges, artikels, film, bezoek tentoonstelling/lezing/…
o Cursus en literatuur (link naar artikel in examenvragen!) → minstens naar artikel
verwijzen met hoofdpunten
o Gebouwen kennen (bonus voor ontwerper)
- Schriftelijk examen – gesloten boek: 70%
- Drie kortere vragen (begrippen, termen, plannen)
- Twee open vragen die peilen naar verbanden en inzichten + een link naar
lezing/tentoonstelling/boek/podcast/…
- Opdracht interieuranalyse: 30%
- Deadline papier én digitaal
o Digitaal: 11 juni voor 17:00 posten op Blackboard
o Papier: 11 juni in mijn postvakje (H-gebouw), in lokaal H1.5, of na het examen
- Tweede zittijd: herwerking opdracht + schriftelijk examen
Voorbeeldvraag: Je ziet het grondplan van een gebouw dat in de geschiedenis van het interieur
een belangrijke rol heeft gespeeld. Welk gebouw wordt er getoond, en waarom wordt het
ontwerp beschouwd als een belangrijk moment in de geschiedenis van interieur en
architectuur?
Voorbeeldvraag (er komt een gelijke vraag op!!) : John C. Schrijft: “the fact that canons and
paradigms exist in the telling of history is problematic, it suggest that certain ways of knowing
the past have been agreed on by a group …” Hoe kan je als onderzoeker, historicus omgaan met
deze canonvorming, en hoe kan je het vermijden om de geschiedenis van het interieur voor te
stellen als een algemeen geldende waarheid? Beantwoord deze vraag op basis van min. Drie
voorbeelden uit de verwerkte literatuur, de cursusinhoud en je eigen referentiekader (de
bezochte tentoonstelling of lezing).
4
,Interieurgeschiedenis en -theorie
Periode na 1850
1 19de-EEUWSE INTERIEURS: FOCUS ARTS AND CRAFTS (UK)
Periode van grote veranderingen in de maatschappij
- A History of Interior Design (boek) - John Pile en Judith Gura: “The 19th century encompasses
some of the most sweeping changes in human affairs since the beginning of history.”
o Industrialisering en wetenschappelijke ontwikkelingen
o Enorme wereldwijde bevolkingsgroei (door welvaartsverspreiding)
(steden groeien snel: hoe maken we steden leefbaar voor de bewoners)
+ groeiende stedelijke middenklasse
(met smaken: nadenken over hoe een interieur eruit ziet en hoe je het vorm geeft)
o Evoluties in transport en communicatie
(makkelijker reizen, invloeden van verschillende streken, ontstaan van tijdschriften,
kennis uitwisselen, interieurs internationaal)
- Interieur als een weerspiegeling van en een resultaat van maatschappelijke evoluties
(hoe maatschappijen, mensen en technologieën veranderen → draagt ook bij aan hoe de
maatschappij eruit ziet)
- Interieur als een periode van contradictie: hoe omgaan met “sweeping changes” (= grote
veranderingen)?
1.1 Technische innovaties
Grote sprong: gebruik van staal + nieuwe manieren van constructies (sterker, groter..)
1.1.1 Industriële revolutie
- Impact op de maatschappij, maar ook specifiek op architectuur en interieur
o anders gebouwd als in voorgaande periodes
- vakmanschap, handgemaakte objecten → industrieel vervaardigde leefomgevingen
o handgemaakt/vakmanschap verandert naar snelle, goedkopere producten (veel)
- Nieuwe materialen en technieken in het interieur (= nieuwe betekenissen, uiterlijk)
- Nieuwe publieke interieurs
o Nieuwe functies zoals treinstations
o Grote overspanningen door staalconstructies
o In grotere fabrieken glas geproduceerd (glazen koepels - voordien moeilijk)
o Exterieurs verbergen vaak de technische innovaties
➔ KRITIEK: hoe gaan ontwerpers hiermee om?
Bv. Pierre-François-Henri Labrouste, Bibliotheek Sainte Geneviève, Parijs (1844-1850)
- Innovaties: fijnere kolommen in staal
- Exterieur: klassieker
o je ziet de staalconstructie niet als van de buitenkant kijkt, gevel verraad in
kleine details wel dat er innovaties in zitten (stalen constructies), ijzere punten
- Gebouw ingebed in context
- Interieur: ontworpen in kleinste details (door Labrouste) zoals meubels…
Bv. Warenhuizen
- Innovaties: glas en staal
- TOCH gevels die neoklassiek zijn (wijzen naar voorgaande periodes)
5
, Interieurgeschiedenis en -theorie
1.2 Great Exhibition of the Works of Industry of All Nations (1851)
Start van innovaties duiden (start van moderniteit) – etalages van
rijkdom (innovaties tonen)
- Eerste in een reeks van wereldtentoonstellingen
- “Celebrate the greatness of Victorian Britain”
o Laten zien aan wereld hoe innovaties ze zijn, vernieuwingen
- “To make clear to the world its role as industrial leader"
o Laten zien dat zij (GB) de wereldleider was in de grote innovaties
- Georganiseerd door Henry Cole en Prince Albert (echtgenoot van Queen Victoria)
o Cole veel macht (cartoons gemaakt)
- Groot internationaal en commercieel (ideeën, innovaties, producten verkocht) succes
- Iconisch tentoonstellingsgebouw: Joseph Paxton en ingenieur Charles Fox
o Ontwerpers van Crystal Palace (geen echte architecten, ontwerpers)
o Schaal van Crystal Palace
1.2.1 Kritiek op the Great Exhibition
John Ruskin, The Opening of the Crystal Palace (1854)
“a cucumber frame between two chimneys”
“In the year 1851, when all that glittering roof was built in order to exhibit all the petty arts of our
own fashionable luxury – carved bedsteads of Vienna, glued toys of Switzerland and gay
jewellery from France – in that very year, I say, the greatest pictures of Venetian masters were
rotting at Venice in the rain for want of a roof to cover them.”
Parlementair rapport (1850)
➔ Debat in parlement: ze gaan zo’n hoog bedrag investeren in dit gebouw (in zo’n
showcase in de technologie) terwijl er mensen sterven van de honger?
“Are the elms of Hyde Park to be sacrificed for one of the greatest frauds, greatest humbugs,
greatest absurdities ever known… They are going to spend 26000 pounds on this building when
the Irish poor are starving.”
Great Exhibition: ‘all sectors of British society under one roof’
- Middenklasse idealen sterk naar voor gebracht: producten, prijzen, verwachte
gedragingen, angst voor de arbeidersklasse, ‘Shilling days’ - cartoons
o manier waarop mensen zich gedroegen in zo’n tentoonstelling
o Shilling days = dagen waarop het goedkoper was, idee: democratisering (lagere klasse
krijgt ook toegang, maar zij vallen op en gedragen zich anders)
- Tijdschrift The Friend of the People: “plunder, wrought from the people of all lands, by their
conquerors, the men of blood, priviledge, and capital”.
o Kritiek op waar de rijkdom vandaan komt, rijkdom wordt geplunderd en uit kolonies
gehaald
➔ Middenklasse idealen, technologische vooruitgang/innovaties
6
Inhoud
1 19de-EEUWSE INTERIEURS: FOCUS ARTS AND CRAFTS (UK)...................................... 5
1.1 Technische innovaties...................................................................................... 5
1.1.1 Industriële revolutie................................................................................... 5
1.2 Great Exhibition of the Works of Industry of All Nations (1851) ....................... 6
1.2.1 Kritiek op the Great Exhibition .................................................................... 6
1.3 Crystal Palace - Paxton .................................................................................... 7
1.4 Victorian England (1837-1901) .......................................................................... 7
1.5 Arts and crafts movement – stroming ................................................................ 8
1.5.1 Sociale kritiek in het interieur ..................................................................... 8
1.6 Aesthetic Movement – kunststroming (vanaf 1860) ............................................. 9
1.7 Vakmanschap in het interieur ......................................................................... 10
1.7.1 Wallpapers ............................................................................................. 10
1.7.2 Red House (1859 -1860) ........................................................................... 10
2 WENEN (1900) ..................................................................................................... 11
Carl Schorske, Fin-de-siècle Vienna ................................................................. 11
MoMA: Vienna 1900: Art, Architecture and Design ............................................. 11
2.1 Wenen (1860-1900)........................................................................................ 12
2.1.1 Ringstraßenstil ........................................................................................ 12
2.1.2 Gustav Klimt (1862-1918) ......................................................................... 13
2.1.3 Wiener Secession ................................................................................... 14
Otto Wagner, Postsparkasse, Wenen (1903-1912) .............................................. 15
Adolf Loos, Michaelerplatz (1910-1912) ............................................................ 16
Otto Weininger (1880-1903) .............................................................................. 17
Elvira Bauer (1935-1936) .................................................................................. 17
3 ART NOUVEAU ..................................................................................................... 18
3.1 Art Nouveau: op zoek naar vernieuwing ........................................................... 18
3.2 Art Nouveau: internationale tendens ............................................................... 19
3.2.1 Viollet-Le Duc (1814-1879) ....................................................................... 19
3.3 Art Nouveau: term ......................................................................................... 19
3.4 Art Nouveau op de Wereldtentoonstelling van 1900 ......................................... 20
1
,Interieurgeschiedenis en -theorie
3.5 Art Nouveau: Brussel als brandpunt ................................................................ 20
3.5.1 Paul Hankar (1859-1901) .......................................................................... 20
3.5.2 Victor Horta (1861-1947) .......................................................................... 21
3.5.3 Henri Van de Velde (1863-1957) ................................................................ 22
3.6 “Inherently biased against women” (Buckley) .................................................. 22
4 PERIODE 1890-1910............................................................................................. 23
4.1 Expressionisme ............................................................................................. 23
4.2 Neue Künstlervereinigung München (NKVM) .................................................... 24
4.2.1 Der Blaue Reiter (1911-1914) .................................................................... 24
4.2.2 Die Brücke (1905-1913) ............................................................................ 24
4.3 Expressionistische interieur ........................................................................... 25
4.3.1 Expressionistische interieurs: invloeden ................................................... 26
4.3.1 Expressionistische interieurs: persoonlijke uitdrukking .............................. 26
4.3.2 Expressionistische interieurs: vormentaal ................................................. 27
4.3.3 Expressionistische interieurs: materialen .................................................. 27
4.3.4 Expressionistische interieurs: utopieën..................................................... 27
4.3.5 Expressionistische interieurs: realisaties .................................................. 28
4.4 Interbellum ................................................................................................... 28
5 AMSTERDAMSE SCHOOL ..................................................................................... 29
5.1 Voorgeschiedenis: Hendrik Petrus Berlage (1856-1934) .................................... 29
5.1.1 De beurs van Berlage (1896-1903) ............................................................ 29
5.2 Amsterdamse school ................................................................................ 30
5.2.1 Michel De Klerk ....................................................................................... 30
5.2.2 Joan van der Meij: stadsarchitect Amsterdam ............................................ 30
5.2.3 Margaret Staal-Kropholler (1891-1966) ...................................................... 31
5.2.4 Tijdschrift Wendingen .............................................................................. 31
6 HET NIEUWE BOUWEN ........................................................................................ 32
6.1 De Stijl .......................................................................................................... 32
6.1.1 Tijdschrift ‘De Stijl’ .................................................................................. 33
6.1.2 ‘Nieuwe elementaire interieurs’ ................................................................ 33
6.1.3 De stijl: Internationale invloed ............................................................ 34
6.2 Staatliche Bauhaus (1919) ............................................................................. 34
2
,Interieurgeschiedenis en -theorie
6.2.1 Bauhaus manifest ................................................................................... 35
6.2.2 Bauhaus in evolutie ................................................................................. 36
6.2.3 Theo Van Doesburg aan het Bauhaus ........................................................ 36
6.2.4 Bauhaus, Dessau .................................................................................... 37
6.2 5 Vrouwen in het Bauhaus .......................................................................... 38
7 INTERNATIONAL STYLE ........................................................................................ 39
'Mythische tentoonstellingen' ........................................................................... 39
7.1 Weissenhofsiedlung (1927) ............................................................................ 39
7.2 Modern Architecture: International Exhibition (1932) ........................................ 39
7.2.1 Ludwig Mies van der Rohe en Lilly Reich .................................................... 40
7.3 Modernisme en theorievorming ...................................................................... 41
7.3.1 Vers une Architecture .............................................................................. 41
8 ‘ARCHITECTURAL CONTACT ZONES’ ..................................................................... 42
9 ‘OTHER MODERNS’ .............................................................................................. 44
9.1 Architecten ................................................................................................... 45
9.1.1 De Aalto’s ............................................................................................... 45
9.1.2 Lisbeth Sachs (1914-2002)....................................................................... 46
9.1.3 Carlo Scarpa (1906-1978) ................................................................... 47
9.1.4 Matrix ..................................................................................................... 48
E.1027 artikel en filmbespreking .............................................................................. 50
Gastcollege - De architectuur van het moderne winkelen .......................................... 53
Gastcollege - Nina Serulus ...................................................................................... 60
Gastcollege - Bram De Maeyer ................................................................................ 61
3
,Interieurgeschiedenis en -theorie
Examen
- Leerstof: PPT’s, gastcolleges, artikels, film, bezoek tentoonstelling/lezing/…
o Cursus en literatuur (link naar artikel in examenvragen!) → minstens naar artikel
verwijzen met hoofdpunten
o Gebouwen kennen (bonus voor ontwerper)
- Schriftelijk examen – gesloten boek: 70%
- Drie kortere vragen (begrippen, termen, plannen)
- Twee open vragen die peilen naar verbanden en inzichten + een link naar
lezing/tentoonstelling/boek/podcast/…
- Opdracht interieuranalyse: 30%
- Deadline papier én digitaal
o Digitaal: 11 juni voor 17:00 posten op Blackboard
o Papier: 11 juni in mijn postvakje (H-gebouw), in lokaal H1.5, of na het examen
- Tweede zittijd: herwerking opdracht + schriftelijk examen
Voorbeeldvraag: Je ziet het grondplan van een gebouw dat in de geschiedenis van het interieur
een belangrijke rol heeft gespeeld. Welk gebouw wordt er getoond, en waarom wordt het
ontwerp beschouwd als een belangrijk moment in de geschiedenis van interieur en
architectuur?
Voorbeeldvraag (er komt een gelijke vraag op!!) : John C. Schrijft: “the fact that canons and
paradigms exist in the telling of history is problematic, it suggest that certain ways of knowing
the past have been agreed on by a group …” Hoe kan je als onderzoeker, historicus omgaan met
deze canonvorming, en hoe kan je het vermijden om de geschiedenis van het interieur voor te
stellen als een algemeen geldende waarheid? Beantwoord deze vraag op basis van min. Drie
voorbeelden uit de verwerkte literatuur, de cursusinhoud en je eigen referentiekader (de
bezochte tentoonstelling of lezing).
4
,Interieurgeschiedenis en -theorie
Periode na 1850
1 19de-EEUWSE INTERIEURS: FOCUS ARTS AND CRAFTS (UK)
Periode van grote veranderingen in de maatschappij
- A History of Interior Design (boek) - John Pile en Judith Gura: “The 19th century encompasses
some of the most sweeping changes in human affairs since the beginning of history.”
o Industrialisering en wetenschappelijke ontwikkelingen
o Enorme wereldwijde bevolkingsgroei (door welvaartsverspreiding)
(steden groeien snel: hoe maken we steden leefbaar voor de bewoners)
+ groeiende stedelijke middenklasse
(met smaken: nadenken over hoe een interieur eruit ziet en hoe je het vorm geeft)
o Evoluties in transport en communicatie
(makkelijker reizen, invloeden van verschillende streken, ontstaan van tijdschriften,
kennis uitwisselen, interieurs internationaal)
- Interieur als een weerspiegeling van en een resultaat van maatschappelijke evoluties
(hoe maatschappijen, mensen en technologieën veranderen → draagt ook bij aan hoe de
maatschappij eruit ziet)
- Interieur als een periode van contradictie: hoe omgaan met “sweeping changes” (= grote
veranderingen)?
1.1 Technische innovaties
Grote sprong: gebruik van staal + nieuwe manieren van constructies (sterker, groter..)
1.1.1 Industriële revolutie
- Impact op de maatschappij, maar ook specifiek op architectuur en interieur
o anders gebouwd als in voorgaande periodes
- vakmanschap, handgemaakte objecten → industrieel vervaardigde leefomgevingen
o handgemaakt/vakmanschap verandert naar snelle, goedkopere producten (veel)
- Nieuwe materialen en technieken in het interieur (= nieuwe betekenissen, uiterlijk)
- Nieuwe publieke interieurs
o Nieuwe functies zoals treinstations
o Grote overspanningen door staalconstructies
o In grotere fabrieken glas geproduceerd (glazen koepels - voordien moeilijk)
o Exterieurs verbergen vaak de technische innovaties
➔ KRITIEK: hoe gaan ontwerpers hiermee om?
Bv. Pierre-François-Henri Labrouste, Bibliotheek Sainte Geneviève, Parijs (1844-1850)
- Innovaties: fijnere kolommen in staal
- Exterieur: klassieker
o je ziet de staalconstructie niet als van de buitenkant kijkt, gevel verraad in
kleine details wel dat er innovaties in zitten (stalen constructies), ijzere punten
- Gebouw ingebed in context
- Interieur: ontworpen in kleinste details (door Labrouste) zoals meubels…
Bv. Warenhuizen
- Innovaties: glas en staal
- TOCH gevels die neoklassiek zijn (wijzen naar voorgaande periodes)
5
, Interieurgeschiedenis en -theorie
1.2 Great Exhibition of the Works of Industry of All Nations (1851)
Start van innovaties duiden (start van moderniteit) – etalages van
rijkdom (innovaties tonen)
- Eerste in een reeks van wereldtentoonstellingen
- “Celebrate the greatness of Victorian Britain”
o Laten zien aan wereld hoe innovaties ze zijn, vernieuwingen
- “To make clear to the world its role as industrial leader"
o Laten zien dat zij (GB) de wereldleider was in de grote innovaties
- Georganiseerd door Henry Cole en Prince Albert (echtgenoot van Queen Victoria)
o Cole veel macht (cartoons gemaakt)
- Groot internationaal en commercieel (ideeën, innovaties, producten verkocht) succes
- Iconisch tentoonstellingsgebouw: Joseph Paxton en ingenieur Charles Fox
o Ontwerpers van Crystal Palace (geen echte architecten, ontwerpers)
o Schaal van Crystal Palace
1.2.1 Kritiek op the Great Exhibition
John Ruskin, The Opening of the Crystal Palace (1854)
“a cucumber frame between two chimneys”
“In the year 1851, when all that glittering roof was built in order to exhibit all the petty arts of our
own fashionable luxury – carved bedsteads of Vienna, glued toys of Switzerland and gay
jewellery from France – in that very year, I say, the greatest pictures of Venetian masters were
rotting at Venice in the rain for want of a roof to cover them.”
Parlementair rapport (1850)
➔ Debat in parlement: ze gaan zo’n hoog bedrag investeren in dit gebouw (in zo’n
showcase in de technologie) terwijl er mensen sterven van de honger?
“Are the elms of Hyde Park to be sacrificed for one of the greatest frauds, greatest humbugs,
greatest absurdities ever known… They are going to spend 26000 pounds on this building when
the Irish poor are starving.”
Great Exhibition: ‘all sectors of British society under one roof’
- Middenklasse idealen sterk naar voor gebracht: producten, prijzen, verwachte
gedragingen, angst voor de arbeidersklasse, ‘Shilling days’ - cartoons
o manier waarop mensen zich gedroegen in zo’n tentoonstelling
o Shilling days = dagen waarop het goedkoper was, idee: democratisering (lagere klasse
krijgt ook toegang, maar zij vallen op en gedragen zich anders)
- Tijdschrift The Friend of the People: “plunder, wrought from the people of all lands, by their
conquerors, the men of blood, priviledge, and capital”.
o Kritiek op waar de rijkdom vandaan komt, rijkdom wordt geplunderd en uit kolonies
gehaald
➔ Middenklasse idealen, technologische vooruitgang/innovaties
6
