Stuvia.com - The Marketplace to Buy and Sell your Study Material
Staatsrecht – Behrendt
Inleidend deel
I. De bekendmaking en inwerkingtreding van de in België
van toepassing zijnde rechtsnorm
1. De bekendmaking van de België van toepassing zijnde
rechtsnormen
Art 190 Gw = verplichting op bekendmaking
1. Onveranderd sinds begin opstelling GW
2. Geen parlementaire voorbereiding
3. Normen moeten van openbaar belang zijn
4. Toepassing op elke norm van openbaar belang is
• Geen bekendmaking door een politieagent maar wel door de korpschef
• Benoeming officiële posities zoals professoren, rechts, ..
Worden gepubliceerd in het publicatieblad: Niet enkel Belgisch staatsblad
• Provincies: bestuursmemoriaal (geacht dit te kennen)
• Andere normen dan de federale overheid : geen Vlaams, Brussels, Waals
staatsblad
→ alle deelstaten vallen onder het Belgisch staatsblad
• Verdragen: Belgisch staatsblad na goedkeuring en bekrachtiging
• Europese unie: directe werking, publicatie heeft betrekking op alle
lidstaten en burgers → de richtlijnen kun je niet in het BS terugvinden
Hoe kijken wat van toepassing is: lokaal, bestuurmemoriaal, Belgisch staatsblad
en nadien Europese regels
2. De bekendmaking van normen in een publicatieblad
Cassatie 2010: Volgens rechtspraak van het Hof van Cassatie (2010)
moeten bedrijven die in een bepaalde gemeente of provincie aanwezig zijn
of daar activiteiten ontplooien, de lokale normen kennen die via dergelijke
officiële kanalen zijn gepubliceerd
Soorten publicatie
• Integraal = wetten, decreten en ordonnanties moeten volledig worden
gepubliceerd anders is het niet geldig in werking getreden
• Gedeeltelijk = uittreksel opgenomen enkel wanneer ze alle burgers
betrekken moet het volledig gepubliceerd worden
• Vermelding = Gradaties
1. Geen openbaar belang = nergens bekendgemaakt
1
, 2. Wel openbaar belang maar niet alle burgers = bekendgemaakt maar niet
integraal, uittreksel is voldoende zonder bepalingen
3. Openbaar belang met toepassing op alle burgers = integrale publicatie
3. Het Belgisch staatsblad, het publicatieblad van de nationale
rechtsorde
Belgisch staatsblad = overgrote meerderheid normen worden gepubliceerd →
4 oktober 1930: onafhankelijkheid, Bulletin officieel.
→ Het Belgisch Staatsblad heeft sinds 1 maart 1845 een exclusief
“voorrecht” of monopolie op de officiële bekendmaking. LET OP: sinds
2003 is de elektronische versie de enige juridisch bindende; de papieren
versie heeft enkel nog bewijswaarde bij.
Elektronisch Staatsblad (sinds 2003): Dit is de enige juridisch bindende
versie van het publicatieblad. De papieren versie heeft sindsdien enkel nog een
bewijswaarde in geval van overmacht, zoals een technische crash.
Hubert Pïerlot (eerste minister WOII): bezetting Brussel waarna het Belgisch
staatsblad wordt uitgegeven door de Duitsers, juridisch Duitse normen van
bezetters. Tweede echt Belgisch staatsblad. Juridisch stand zegt dat de juiste
uitgave die uit London is. Deze, het zogenaamde Belgisch Staatsbald van
Londen, nam de het Hof van Cassatie aan na de bevrijding in november 1944,
evenals het bindend karakter van de normen erin.
4. Inwerkingtreding van normen binnen de Belgische rechtsorde
Inwerkingtreding = 10 dagen na publicatie voor federale normen (wettelijk en
uitvoerend)
• Gemeentelijk en provinciaal niveau: 5 dagen
• Provinciegouverneurs en arrondissementen: vanaf de dag van aanplakking
• Grondwettelijk normen: dag van bekendmaking
Hoogdringendheid: Van de standaardtermijn van 10 dagen kan worden
afgeweken door de wetgever of de Koning bij hoogdringendheid; de norm treedt
dan onmiddellijk in werking op de dag van publicatie.
→ Wet betreffende gebruiken van de talen in wetgevingszaken 31 mei 1961
• Dag van publicatie wordt niet meegerekend, de termijn begint de dag na
de publicatie.
• Inwerkingtreding nacht van dag 9 op dag 10 , om 00:00 uur om precies te
zijn.
o Grondwettelijke normen (herzieningen) vormen de
uitzondering: zij treden in principe onmiddellijk in werking op de dag
van bekendmaking zelf.
• Feestdagen beïnvloeden niet
Terugwerkende kracht = nooit inwerkingtreden voor BS tenzij anders bepaald
2
, Rechtszekerheid: Het verbod op terugwerkende kracht is gefundeerd op het
rechtszekerheidsbeginsel. Afwijkingen zijn enkel toegeestaan als ze noodzakelijk
zijn voor de goede werking van de dienst en de burger niet onbillijk benadelen.
5. Verschillende fasen van grondwetsherziening en
staatshervorming
Verschillende herzieningen van de grondwet maar met meerdere veranderingen
Staatshervormingen om het institutioneel landschap te veranderen
➔ 1970 – 1980 – 1988 – 1993 – 2001 - 2014
Fase / Kerninhoud en Institutionele
Jaartal Hervorming Wijzigingen Impact Wettelijke Basis
1970 Eerste Oprichting van de drie Begin van de Grondwetsherziening
Staatshervorming cultuurgemeenschappen overgang van een 1970 (o.a. art. 127
(Nederlandse, Franse en unitaire naar een Gw)
Duitse) en de basis federale staat;
gelegd voor de erkenning van
gewesten. culturele
autonomie.
1980 Tweede Effectieve oprichting Creatie van eigen BWHI (Bijzondere
Staatshervorming van het Vlaamse en parlementen en Wet op de
Waalse Gewest; regeringen voor de Hervorming der
uitbreiding deelentiteiten; Instellingen) 8
bevoegdheden oprichting augustus 1980; art.
gemeenschappen met Arbitragehof. 142 Gw
persoonsgebonden
aangelegenheden.
1988 Derde Oprichting van het Brussel krijgt een Bijzondere Wet 12
Staatshervorming Brussels Hoofdstedelijkeigen statuut; grote januari 1989
Gewest; regionaliseringuitbreiding van de (Brusselwet); art. 24
van onderwijs. bevoegdheidspak- Gw
ketten van de
gemeenschappen.
1993 Vierde België wordt officieel Rechtstreekse Art. 1 Gw; art. 5 Gw;
Staatshervorming een federale staat; verkiezingen voor art. 138 Gw
(Sint- splitsing van de de
Michielsakkoord provincie Brabant. deelstaatparlemen-
en) ten; invoering van
de Sint-Quintinus-
clausule (art. 138
Gw).
2001 Vijfde Verdere overdracht van Versterking van de Bijzondere wetten
Staatshervorming bevoegdheden zoals fiscale autonomie van 2001 (wijziging
3
, (Lambermont- landbouw en van de gewesten. BWHI)
akkoorden) buitenlandse handel;
herziening van de
financieringswet.
2014 Zesde Grote overdracht van Hervorming van Art. 67 Gw; art. 5
Staatshervorming bevoegdheden in de de Senaat (niet BWHI
(Vlinderakkoord) gezondheidszorg, langer rechtstreeks
gezinsbijslagen en de verkozen);
arbeidsmarkt. versterking van de
autonomie van de
provincies.
II. Federaal België – het grondgebied en de
onderverdelingen ervan
1. Karakter van het Belgische federalisme
België kent een centrifugaal federalisme: De macht is vanvuit het centrum naar
buiten verdeeld.
→ Het stelsel is uniek in de wereld door zijn duale structuur: Gemeenschappen
en Gewesten oefenen tegelijkertijd bevoegdheden uit op hetzelfde grondgebied.
Er is sprake van institutionele asymmetrie, omdat de entiteiten niet op
dezelfde manier georganiseerd zijn (bijv. de Vlaamse fusie van organen).
2. De bekrachtiging van de federale structuur van het
land
Art 1 GW
• Officiële benaming België is bekrachtigd
• Soevereine staat
• Federaal karakter: centrifugaal
o Ook gekenmerkt door assymmetrie = origineel, aangezein de
Grondwet zelf het bestaan van twee soorten afzonderlijke
deelentiteiten voorziet.
3. Wijzigingen van de internationale grenzen van het koninkrijk
Art 7 GW: wijziging van de internationale grenzen → toepassing op
landsgrenzen en zeegrenzen Belangrijke wijzigingen:
Verdrag van Londen:1839: grenzen zijn gewijzigd = ratificatie
onafhankelijkheid door Nederland zodat het België zou erkennen en de helft van
Luxemburg en de helft van Limburg moest afgestaan worden aan Nederland
Verdrag van Versailles: Na WOI → Oostkantons (Eupen, Sankt Vith en
Malmedy) aan België
gegeven
4
Staatsrecht – Behrendt
Inleidend deel
I. De bekendmaking en inwerkingtreding van de in België
van toepassing zijnde rechtsnorm
1. De bekendmaking van de België van toepassing zijnde
rechtsnormen
Art 190 Gw = verplichting op bekendmaking
1. Onveranderd sinds begin opstelling GW
2. Geen parlementaire voorbereiding
3. Normen moeten van openbaar belang zijn
4. Toepassing op elke norm van openbaar belang is
• Geen bekendmaking door een politieagent maar wel door de korpschef
• Benoeming officiële posities zoals professoren, rechts, ..
Worden gepubliceerd in het publicatieblad: Niet enkel Belgisch staatsblad
• Provincies: bestuursmemoriaal (geacht dit te kennen)
• Andere normen dan de federale overheid : geen Vlaams, Brussels, Waals
staatsblad
→ alle deelstaten vallen onder het Belgisch staatsblad
• Verdragen: Belgisch staatsblad na goedkeuring en bekrachtiging
• Europese unie: directe werking, publicatie heeft betrekking op alle
lidstaten en burgers → de richtlijnen kun je niet in het BS terugvinden
Hoe kijken wat van toepassing is: lokaal, bestuurmemoriaal, Belgisch staatsblad
en nadien Europese regels
2. De bekendmaking van normen in een publicatieblad
Cassatie 2010: Volgens rechtspraak van het Hof van Cassatie (2010)
moeten bedrijven die in een bepaalde gemeente of provincie aanwezig zijn
of daar activiteiten ontplooien, de lokale normen kennen die via dergelijke
officiële kanalen zijn gepubliceerd
Soorten publicatie
• Integraal = wetten, decreten en ordonnanties moeten volledig worden
gepubliceerd anders is het niet geldig in werking getreden
• Gedeeltelijk = uittreksel opgenomen enkel wanneer ze alle burgers
betrekken moet het volledig gepubliceerd worden
• Vermelding = Gradaties
1. Geen openbaar belang = nergens bekendgemaakt
1
, 2. Wel openbaar belang maar niet alle burgers = bekendgemaakt maar niet
integraal, uittreksel is voldoende zonder bepalingen
3. Openbaar belang met toepassing op alle burgers = integrale publicatie
3. Het Belgisch staatsblad, het publicatieblad van de nationale
rechtsorde
Belgisch staatsblad = overgrote meerderheid normen worden gepubliceerd →
4 oktober 1930: onafhankelijkheid, Bulletin officieel.
→ Het Belgisch Staatsblad heeft sinds 1 maart 1845 een exclusief
“voorrecht” of monopolie op de officiële bekendmaking. LET OP: sinds
2003 is de elektronische versie de enige juridisch bindende; de papieren
versie heeft enkel nog bewijswaarde bij.
Elektronisch Staatsblad (sinds 2003): Dit is de enige juridisch bindende
versie van het publicatieblad. De papieren versie heeft sindsdien enkel nog een
bewijswaarde in geval van overmacht, zoals een technische crash.
Hubert Pïerlot (eerste minister WOII): bezetting Brussel waarna het Belgisch
staatsblad wordt uitgegeven door de Duitsers, juridisch Duitse normen van
bezetters. Tweede echt Belgisch staatsblad. Juridisch stand zegt dat de juiste
uitgave die uit London is. Deze, het zogenaamde Belgisch Staatsbald van
Londen, nam de het Hof van Cassatie aan na de bevrijding in november 1944,
evenals het bindend karakter van de normen erin.
4. Inwerkingtreding van normen binnen de Belgische rechtsorde
Inwerkingtreding = 10 dagen na publicatie voor federale normen (wettelijk en
uitvoerend)
• Gemeentelijk en provinciaal niveau: 5 dagen
• Provinciegouverneurs en arrondissementen: vanaf de dag van aanplakking
• Grondwettelijk normen: dag van bekendmaking
Hoogdringendheid: Van de standaardtermijn van 10 dagen kan worden
afgeweken door de wetgever of de Koning bij hoogdringendheid; de norm treedt
dan onmiddellijk in werking op de dag van publicatie.
→ Wet betreffende gebruiken van de talen in wetgevingszaken 31 mei 1961
• Dag van publicatie wordt niet meegerekend, de termijn begint de dag na
de publicatie.
• Inwerkingtreding nacht van dag 9 op dag 10 , om 00:00 uur om precies te
zijn.
o Grondwettelijke normen (herzieningen) vormen de
uitzondering: zij treden in principe onmiddellijk in werking op de dag
van bekendmaking zelf.
• Feestdagen beïnvloeden niet
Terugwerkende kracht = nooit inwerkingtreden voor BS tenzij anders bepaald
2
, Rechtszekerheid: Het verbod op terugwerkende kracht is gefundeerd op het
rechtszekerheidsbeginsel. Afwijkingen zijn enkel toegeestaan als ze noodzakelijk
zijn voor de goede werking van de dienst en de burger niet onbillijk benadelen.
5. Verschillende fasen van grondwetsherziening en
staatshervorming
Verschillende herzieningen van de grondwet maar met meerdere veranderingen
Staatshervormingen om het institutioneel landschap te veranderen
➔ 1970 – 1980 – 1988 – 1993 – 2001 - 2014
Fase / Kerninhoud en Institutionele
Jaartal Hervorming Wijzigingen Impact Wettelijke Basis
1970 Eerste Oprichting van de drie Begin van de Grondwetsherziening
Staatshervorming cultuurgemeenschappen overgang van een 1970 (o.a. art. 127
(Nederlandse, Franse en unitaire naar een Gw)
Duitse) en de basis federale staat;
gelegd voor de erkenning van
gewesten. culturele
autonomie.
1980 Tweede Effectieve oprichting Creatie van eigen BWHI (Bijzondere
Staatshervorming van het Vlaamse en parlementen en Wet op de
Waalse Gewest; regeringen voor de Hervorming der
uitbreiding deelentiteiten; Instellingen) 8
bevoegdheden oprichting augustus 1980; art.
gemeenschappen met Arbitragehof. 142 Gw
persoonsgebonden
aangelegenheden.
1988 Derde Oprichting van het Brussel krijgt een Bijzondere Wet 12
Staatshervorming Brussels Hoofdstedelijkeigen statuut; grote januari 1989
Gewest; regionaliseringuitbreiding van de (Brusselwet); art. 24
van onderwijs. bevoegdheidspak- Gw
ketten van de
gemeenschappen.
1993 Vierde België wordt officieel Rechtstreekse Art. 1 Gw; art. 5 Gw;
Staatshervorming een federale staat; verkiezingen voor art. 138 Gw
(Sint- splitsing van de de
Michielsakkoord provincie Brabant. deelstaatparlemen-
en) ten; invoering van
de Sint-Quintinus-
clausule (art. 138
Gw).
2001 Vijfde Verdere overdracht van Versterking van de Bijzondere wetten
Staatshervorming bevoegdheden zoals fiscale autonomie van 2001 (wijziging
3
, (Lambermont- landbouw en van de gewesten. BWHI)
akkoorden) buitenlandse handel;
herziening van de
financieringswet.
2014 Zesde Grote overdracht van Hervorming van Art. 67 Gw; art. 5
Staatshervorming bevoegdheden in de de Senaat (niet BWHI
(Vlinderakkoord) gezondheidszorg, langer rechtstreeks
gezinsbijslagen en de verkozen);
arbeidsmarkt. versterking van de
autonomie van de
provincies.
II. Federaal België – het grondgebied en de
onderverdelingen ervan
1. Karakter van het Belgische federalisme
België kent een centrifugaal federalisme: De macht is vanvuit het centrum naar
buiten verdeeld.
→ Het stelsel is uniek in de wereld door zijn duale structuur: Gemeenschappen
en Gewesten oefenen tegelijkertijd bevoegdheden uit op hetzelfde grondgebied.
Er is sprake van institutionele asymmetrie, omdat de entiteiten niet op
dezelfde manier georganiseerd zijn (bijv. de Vlaamse fusie van organen).
2. De bekrachtiging van de federale structuur van het
land
Art 1 GW
• Officiële benaming België is bekrachtigd
• Soevereine staat
• Federaal karakter: centrifugaal
o Ook gekenmerkt door assymmetrie = origineel, aangezein de
Grondwet zelf het bestaan van twee soorten afzonderlijke
deelentiteiten voorziet.
3. Wijzigingen van de internationale grenzen van het koninkrijk
Art 7 GW: wijziging van de internationale grenzen → toepassing op
landsgrenzen en zeegrenzen Belangrijke wijzigingen:
Verdrag van Londen:1839: grenzen zijn gewijzigd = ratificatie
onafhankelijkheid door Nederland zodat het België zou erkennen en de helft van
Luxemburg en de helft van Limburg moest afgestaan worden aan Nederland
Verdrag van Versailles: Na WOI → Oostkantons (Eupen, Sankt Vith en
Malmedy) aan België
gegeven
4
