Geschreven door studenten die geslaagd zijn Direct beschikbaar na je betaling Online lezen of als PDF Verkeerd document? Gratis ruilen 4,6 TrustPilot
logo-home
Samenvatting

GESLAAGD eerste zit - IRW volledige samenvatting - B. Tilleman '25-'26

Beoordeling
-
Verkocht
-
Pagina's
219
Geüpload op
04-07-2026
Geschreven in
2025/2026

Ik was eerste zit geslaagd voor het vak Inleiding tot de Rechtswetenschap van Bernard Tilleman op de KU Leuven. Deze samenvatting bevat alle lesnotities en powerpoint informatie, alsook delen van het boek. Het is makkelijk uitgelegd zodat je het begrijpend kan leren (en het niet te abstract is). Tip: lees deze samenvatting goed door, focus op de delen die niet in de codex staan (leer deze vanbuiten) en maak hierna alle monitoraten, oude oefeningen, (proef)examens, ... opnieuw. Veel succes!!

Meer zien Lees minder

Voorbeeld van de inhoud

Inleiding tot de
Rechtswetenschap
2025-2026
Prof. Dr. B. Tilleman

Afdeling I: Wat is recht?
• Objectief en subjectief recht
• Klassieke definitie van het objectieve recht
• Enkele begrippen inzake het objectieve recht
• Indeling en inhoud van het objectieve recht

Afdeling II: Fundamentele kenmerken van het Belgisch staatsbestel
• Rechtsstaat
• Scheiding der machten
• Soevereiniteit van de natie
• Erfelijke parlementaire monarchie
• Federale staat ontstaan uit een gecentraliseerde eenheidsstaat

Afdeling III: Wet als bron van recht
• Bronnen van het objectieve recht: algemeen
• Verschillende betekenissen van het begrip wet in de juridische taal
• Materiële en formele wet
• Kenmerken van de (materiële) wet
• Soorten wetgeving
• Federale wetgeving
• Lokale wetgeving
• Communautaire en regionale rechtsorden
• Bronnen van het internationaal recht
• Hiërarchie der normen
• Interpretatie van de wet
• Toepassing van de wet in tijd en ruimte




1

,Afdeling IV: Andere rechtsbronnen?
• Rechtspraak en gerechtelijke organisatie
• Beginselen van de burgerlijke rechtspleging
• Gewoonte
• Rechtsleer

Afdeling V: Rechtssubjecten, rechtsobjecten, rechtsfeiten en rechtshandeling
• Rechtssubjecten
• Rechtsobjecten
• Rechtsfeiten en rechtshandelingen

Afdeling VI: Bewijsrecht
• Bronnen van het bewijsrecht
• Voorwerp van het bewijs: wat moet men bewijzen?
• Type van bewijsstelsel: hoe moet er bewezen worden?
• Bewijslast: wie moet bewijzen?
• Hiërarchie van de bewijsmiddelen

Afdeling VII: Vertegenwoordiging
• Begripsomschrijving
• Omvang van de vertegenwoordiging
• Vertegenwoordigingsbevoegdheid van de vertegenwoordiger




2

, I. Wat is recht?

Rechten niet reduceren tot enkel de rechtsregels.
Het is niet omdat een regel maar van toepassing is op één persoon dat het automatisch
discriminatie is (bijv. De koning).
Het algemeen karakter van een regel garandeert niet dat de regel niet discrimineert.

Hoe kiezen wij het criterium van een regel?

→ verduidelijking: het recht kiest zijn criteria op basis van logische, objectieve argumenten (zoals
leeftijd, beroep, nationaliteit), niet op willekeur. Discriminatie is enkel onwettig als het
onderscheid niet redelijk te verantwoorden is.

1. Objectief en subjectief recht

Objectief recht: recht als maatschappelijk fenomeen.
Het geheel van algemene (on)geschreven regels voor uiterlijke gedragingen (niet gedachten) van
in maatschappelijk verband levende mensen (niet dieren), waarvan het respect afgedwongen
wordt door de overheid.

• Algemeen: zodat er geen discriminatie is, regels gelden voor iedereen
• Geschreven en ongeschreven: gewoonterecht (= we volgen bepaalde ongeschreven
regels omdat het een gewoonte is en het ‘zo hoort’), rechtersrecht,…
• Uiterlijke gedragingen (niet gedachten): uw gedachten zijn vrij, men straft enkel uw
gedragingen (vb. Homofobische gedachten vs gedrag)
• Levende mensen niet dieren: dier is rechtsobject, geen rechtssubject
‘Dier moet rechten hebben’: gaat niet want dier kan zijn recht niet zelf afdwingen; enkel
een mens (dierenwelzijnsorganisatie) kan opkomen in hun plek
Verschil rechtsregel met religieuze, maatschappelijke,… regels:

→ verduidelijking: dit is het recht in algemene zin, dus de wetten, decreten, gewoonte en
rechtspraak die het gedrag van iedereen regelen.

Subjectief recht: recht bekeken vanuit het individu.
Aanspraak die een persoon aan een rechtsnorm ontleent — het recht om van een ander een
prestatie te vereisen of een zaak te gebruiken.

Voorbeeld:
• Objectief recht: het eigendomsrecht.
• Subjectief recht: mijn eigendomsrecht.

→ verduidelijking: het objectief recht zegt wat mag of moet, het subjectief recht geeft jou
persoonlijk het recht om iets af te dwingen (bijv. Huurder mag huurgenot eisen).

Rechtsobject: alle natuurlijke personen
Rechtssubject: alle rechtspersonen




3

,Welke gedragingen bevat het objectief recht?

Belangrijk: het objectief recht regelt uiterlijke gedragingen, geen gedachten.
Rusland had ooit een regel over wat men wel en niet mocht denken — dit is absurd en
onverenigbaar met het rechtsbegrip.
Het recht richt zich dus enkel op handelingen, niet op innerlijke overtuigingen.

Belangrijk onderscheid tussen rechtsregels en andere regels

Het recht wordt afgedwongen door het staatsapparaat, in tegenstelling tot morele, religieuze of
sociale regels.
Religieuze regels kunnen moreel dwingend aanvoelen, maar enkel de rechtsregels zijn juridisch
afdwingbaar.

→ verduidelijking: Als je een morele regel overtreedt, krijg je kritiek of schuldgevoel; als je een
rechtsregel overtreedt, kan je een sanctie krijgen (boete, gevangenisstraf…).

Dieren en rechten

Dieren kunnen rechtstreeks geen rechten hebben, want ze zijn rechtsobjecten, geen
rechtssubjecten.
Men kan hun bescherming wel verzekeren door mensen geboden en verboden op te leggen (bijv.
Verbod op dierenmishandeling).
Het dier wordt dus juridisch beschermd via regels opgelegd aan de mens.

→ verduidelijking: Een dier kan zijn rechten niet zelf verdedigen voor de rechter, maar mensen of
verenigingen kunnen in hun plaats optreden (zoals GAIA).

Wettelijk mechanisme voor mensen met beperkte handelingsbekwaamheid

Bij personen met dementie of geestesziekte voorziet het recht in handelingsonbekwaamheid: ze
kunnen niet zelfstandig rechtsgeldige handelingen stellen. Een bewindvoerder handelt dan in
hun plaats.

→ verduidelijking: Dit is bedoeld als bescherming voor de persoon zelf: hun rechten blijven
bestaan, maar ze mogen ze niet zelfstandig uitoefenen.




4

,Band tussen objectief en subjectief recht

Het objectief recht bevat:
• Gebodsbepalingen: plicht van A om iets te doen.
• Verbodsbepalingen: plicht van A om iets niet te doen.
Het subjectief recht is het spiegelbeeld:
• De plicht van A om iets (niet) te doen = het recht van B om dat van A te eisen.
• Vb. U rijdt een prof omver en zijn dochter heeft recht op de betaling van haar studies
door haar ouders, zij heeft dus een subjectief recht op een bijstand van haar ouders om
haar studies te betalen à Bij subjectief recht moet er een persoonlijke aanspraak zijn
die afdwingbaar is.”
Voorbeeld: als ouders verplicht zijn de studies van hun kind te betalen (art. 203 oud BW),
dan heeft het kind een subjectief recht. Als ouders door fout van een derde (ongeval) niet
meer kunnen betalen, is dat recht geschonden.
• Vb. Eigendomsrecht (art. 3.50 BW)
Als jij een huis bezit, dan heb jij het subjectief recht op eigendom
- Jij mag het gebruiken.
- Jij mag zeggen wie binnen mag.
- Als iemand inbreekt, mag je de politie bellen of naar de rechter stappen.
- MAAR art. 3.53 BW: genieten van uw voorwerp wordt deels beperkt door de rechten
van een ander
à Vb: je hebt een plaat van klassieke muziek en speelt dit om 3uur s’ nachts, je
bovenbuur moet de dag erna werken: het recht van je bovenbuur op een goede
nachtrust wordt beperkt, en dus zal jouw eigendomsrecht beperkt worden want je
zal de muziek niet meer s’ nachts mogen luisteren

Verschil tussen geboden en verboden

Er is inhoudelijk geen verschil, beide bepalen wat men al dan niet moet doen.
Het onderscheid ligt enkel in de formulering van de verplichting.

Wat doet het objectieve recht voor het subjectieve recht?

Het objectieve recht vormt de grondslag van het subjectieve recht:
het bepaalt en beschermt de individuele aanspraken van personen.

→ verduidelijking: zonder objectieve regels (zoals het Burgerlijk Wetboek) zouden er geen
persoonlijke rechten bestaan om iets te eisen.




5

,Belang van het onderscheid tussen deze twee rechten

• Objectief contentieux: men betwist de regel zelf, bv. Bij de Raad van State (“deze wet is
verkeerd”) à rechten aanvechten voor iedereen
- Vb. Pensioen afpakken van alle magistraten, profs,… dat kan niet!
(het is voor jezelf maar het recht van meerdere wordt geschonden)
• Subjectief contentieux: men beroept zich op een individueel recht dat geschonden is
(gewone rechtbanken). à ‘mijn recht is geschonden’

In de praktijk vervaagt dit onderscheid soms: ook de Raad van State kan in bepaalde gevallen
schadevergoeding toekennen.

→ verduidelijking: bij de Raad van State is het doel meestal het beschermen van de
wetmatigheid; bij de rechtbanken het beschermen van individuele rechten.

Objectief en subjectief recht: onrechtmatige daad

Wat is een onrechtmatige daad?

Iedere daad van een mens die aan een ander schade veroorzaakt, verplicht tot
schadeloosstelling (art. 6.5 BW).
Men spreekt van buitencontractuele aansprakelijkheid, omdat er geen contractuele band is
tussen dader en slachtoffer.

→ verduidelijking: als iemand jou schade berokkent zonder contract, kan je toch vergoeding
eisen als de drie voorwaarden vervuld zijn: fout, schade, oorzakelijk verband.

Drie vereisten
1. Fout
2. Schade
3. Oorzakelijk verband
→ verduidelijking: deze drie elementen vormen samen de basis voor aansprakelijkheid. Als één
ontbreekt, is er geen recht op vergoeding.

A. Fout

Objectieve component:
• Overtreding van een specifieke rechtsnorm (= resultaatsverbintenis).
→ Men is niet tot het gevraagde resultaat gekomen, tenzij overmacht (art. 6.7 BW)
→ Vb. Termijnen
→ Vb. U mag max 50 km/h rijden
• Overtreding van de algemene zorgvuldigheidsnorm (= inspanningsverbintenis).
→ Men heeft niet gehandeld als een voorzichtig en redelijk persoon zou doen in dezelfde
omstandigheden
→ Vb. Advocaten die een zaak hebben à doen hun best, maar kunnen niks 100%
garanderen




6

, Subjectieve component:
Een fout veronderstelt onderscheidingsvermogen.
• Minderjarigen jonger dan 12 jaar zijn niet aansprakelijk (art. 6.9 BW).
• Tussen 12 en 18 jaar of bij geestesziekte is aansprakelijkheid beperkt (art. 6.10–6.11
BW).
• Overmacht kan toerekenbaarheid uitsluiten (art. 6.7 & 6.8 BW).

→ verduidelijking: de rechter beoordeelt de fout objectief (wat doet een normaal mens?) En
subjectief (kon deze persoon beter weten?).

B. Schade

De schadevergoeding heeft tot doel een integraal herstel te bieden (art. 6.24 BW).
Er is een onderscheid tussen:
• Economische schade (patrimoniaal)
• Morele schade (niet-patrimoniaal)

Belangrijk: er is geen noodzaak dat een subjectief recht geschonden is; het volstaat dat een
juridisch beschermd belang is aangetast.

Voorbeeld:
Een tante zorgt voor de kinderen van een weduwe. Iemand rijdt haar dood.
De weduwe lijdt schade omdat ze kinderopvang moet betalen — ook al werd geen subjectief
recht geschonden. Toch krijgt ze schadevergoeding.

→ verduidelijking: de wet beschermt niet enkel je formele rechten, maar ook je rechtmatig
belang (bijv. Economisch nadeel, moreel leed).

C. Oorzakelijk verband

De schade moet voortvloeien uit de fout (art. 6.18 BW).
Er bestaan twee theorieën:
• Equivalentietheorie: elke fout die bijdraagt aan de schade is oorzaak.
• Adequatietheorie: enkel oorzaken die normaal voorzienbaar zijn, tellen.

Voorbeeld:
Een man krijgt na een ongeval een besmette bloedtransfusie → HIV → zijn vrouw sterft van schrik.
→ Volgens de equivalentietheorie is er causaal verband; volgens de adequatietheorie niet.

→ verduidelijking: de Belgische rechtspraak volgt meestal de equivalentietheorie, maar kan
corrigeren met redelijkheid (niet elke oorzaak telt als het resultaat absurd zou zijn).

Garantieverbintenis
= Men moet het resultaat bereiken met geen enkele uitzondering (niet eens overmacht)
= Een versterkte resultaatsverbintenis
→ verduidelijking: typisch voorbeeld: verkoop of herstelling met garantie – je móét het beloofde
resultaat halen, wat er ook gebeurt.




7

Documentinformatie

Geüpload op
4 juli 2026
Aantal pagina's
219
Geschreven in
2025/2026
Type
SAMENVATTING

Onderwerpen

€15,99
Krijg toegang tot het volledige document:

Verkeerd document? Gratis ruilen Binnen 14 dagen na aankoop en voor het downloaden kan je een ander document kiezen. Je kan het bedrag gewoon opnieuw besteden.
Geschreven door studenten die geslaagd zijn
Direct beschikbaar na je betaling
Online lezen of als PDF

Maak kennis met de verkoper
Seller avatar
florencelipkens9

Ook beschikbaar in voordeelbundel

Thumbnail
Voordeelbundel
Eerste bach rechten samenvattingen
-
6 2026
€ 64,99 Meer info

Maak kennis met de verkoper

Seller avatar
florencelipkens9 Katholieke Universiteit Leuven
Bekijk profiel
Volgen Je moet ingelogd zijn om studenten of vakken te kunnen volgen
Verkocht
1
Lid sinds
8 maanden
Aantal volgers
0
Documenten
6
Laatst verkocht
1 dag geleden

0,0

0 beoordelingen

5
0
4
0
3
0
2
0
1
0

Recent door jou bekeken

Waarom studenten kiezen voor Stuvia

Gemaakt door medestudenten, geverifieerd door reviews

Kwaliteit die je kunt vertrouwen: geschreven door studenten die slaagden en beoordeeld door anderen die dit document gebruikten.

Niet tevreden? Kies een ander document

Geen zorgen! Je kunt voor hetzelfde geld direct een ander document kiezen dat beter past bij wat je zoekt.

Betaal zoals je wilt, start meteen met leren

Geen abonnement, geen verplichtingen. Betaal zoals je gewend bent via Bancontact, iDeal of creditcard en download je PDF-document meteen.

Student with book image

“Gekocht, gedownload en geslaagd. Zo eenvoudig kan het zijn.”

Alisha Student

Bezig met je bronvermelding?

Maak nauwkeurige citaten in APA, MLA en Harvard met onze gratis bronnengenerator.

Bezig met je bronvermelding?

Veelgestelde vragen